Dąbrowa Tarnowska- synagoga

Okazała synagoga w Dąbrowie Tarnowskiej ( powiat dąbrowski, gmina Dąbrowa Tarnowska) powstała w latach 1855-1863 z fundacji bogatego miejscowego Żyda Ajzyka ( Izaaka) Sterna. Jej projektantem był architekt Abraham Goldstein. Usytuowana jest nieopodal rynku, tuż przy głównej ulicy.

Jest to budowla murowana, na planie prostokąta, wzniesiona w stylu eklektycznym z elementami mauretańsko-orientalnymi. Posiada jedną nawę. Na parterze znajduje się sień z dwoma przedsionkami po bokach. Na wyższej kondygnacji znajdują się babińce otwarte na główną salę modlitewną, do których prowadzą schody umieszczone w bocznych wieżach fasady głównej.

Fasadę główną tworzy, przebudowana w latach 1936-1937, trójkondygnacyjna galeria arkadowa z górnymi arkadami wspartymi na grubych, niskich kolumnach ( zastąpiły wcześniejsze, drewniane). Galerię flankują na narożach nieco wyższe wieże ozdobione płaskorzeźbami  biblijnych zwierząt ( lampart, orzeł, lew, jeleń), którym towarzyszą hebrajskie napisy. Szczyt fasady zdobią tablice Dekalogu.

We wnętrzu bożnicy zachował się bogaty wystrój malarski, zwłaszcza w głównej sali modlitewnej, nakrytej sklepieniem beczkowym. Polichromie przedstawiają głównie symbole i sceny biblijne, cykl zodiakalny oraz widoki świętych miejsc.

Synagoga została zniszczona w czasie I Wojny Światowej, ale odrestaurowano ją w latach 1936-1937 z funduszów miejscowego Żyda.

Kolejne zniszczenia przyniosła niemiecka okupacja. Budynek zamieniono wówczas na magazyn. Po wojnie, opuszczony budynek znacznie podupadł. W latach 70-tych XX wieku został przejęty przez Skarb Państwa i noszono się z zamiarem przeprowadzenia remontu świątyni. Jednak z braku funduszy nie doszło to do skutku. Dopiero po 2006 roku, gdy budynek został przejęty przez gminę, pozyskano fundusze na restaurację świątyni.

Obecnie w budynku mieści się Ośrodek Spotkania Kultur. Można tutaj zobaczyć m.in. oryginalny zwój Tory, przechowywany od czasów okupacji do 2011 roku przez  klasztor redemptorystów w Tuchowie. 

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - Fotopolska

panorama

fasada główna

fragment fasady

kolumny

tablice Dekalogu

szczyt wieży z symbolami zwierząt

elewacja boczna

fragment elewacji tylnej

dekoracja elewacji tylnej

wejście główne

wejście boczne

znak zodiaku

wnętrze

sklepienie sali modlitewnej

fragment polichromii

okna

fragment ekspozycji

szafa na torę

zwoje tory

Wrocław- kościół św. Krzysztofa

Późnogotycka świątynia przy placu św. Krzysztofa we Wrocławiu została wzniesiona w 1410 roku, poprzez rozbudowę istniejącej już kaplicy pogrzebowej św. Marii Egipcjanki, należącej do parafii św. Marii Magdaleny.

Jej architektem był mistrz kamieniarski Henryk z Ząbkowic. W efekcie rozbudowy powstała budowla jednonawowa z cegły. Nawę nakrywa, nowatorskie na owe czasy, sklepienie sieciowe. Trójboczne, opięte przyporami, prezbiterium przykrywa z kolei sklepienie krzyżowo-żebrowe. W 1461 roku dobudowano do świątyni kwadratową wieżę, którą przebudowano w 1575 roku i przykryto renesansowym hełmem ( nieco zmieniony w XX wieku). Kolejną dobudową była zakrystia z 1602 roku.

Na elewacjach zewnętrznych zwracają uwagę zabytkowe epitafia.

Najcenniejszym elementem wyposażenia wnętrza jest manierystyczny tryptyk w ołtarzu głównym, wykonany, prawdopodobnie, przez lokalnego artystę w końcu XVI wieku. Tryptyk pochodzi z kościoła w Masłowie koło Trzebnicy.

Od XVII wieku świątynia pełniła funkcję, polskiej szkoły luterańskiej, gdzie pobierano nauki w języku polskim, zgodnie z doktryną Lutra. Odbywały się tutaj także nabożeństwa w języku polskim.

Kościół uległ znacznym zniszczeniom podczas oblężenia w 1945 roku, jednak odbudowano go w latach 40-tych i 50-tych XX wieku, z wykorzystaniem elementów z innych świątyń dolnośląskich.

W 1958 roku kościół przekazano ewangelickiej parafii św. Marii Magdaleny a od 1993 roku jest to niemieckojęzyczna parafia (zbór ) ewangelicka św. Krzysztofa. Odbywają się w niej nabożeństwa zarówno w języku niemieckim jak i w języku polskim.

widok ogólny

panorama - zdjęcie archiwalne

widok od prezbiterium

prezbiterium

widok od prezbiterium - zdjęcie archiwalne

fasada

fasada zdjęcie archiwalne

zakrystia

wejście boczne

epitafia

epitafium przy wejściu bocznym

płaskorzeźba

Tarnów - Dom Mikołajowski

W zaułku przy Placu Katedralnym w Tarnowie ( powiat tarnowski, gmina Tarnów) stoi jeden z najstarszych budynków Tarnowa. Jest to gotycko-renesansowa kamienica, wzniesiona w 1527 roku przez, jak się przypuszcza, Jana Mikołajowskiego. Jednak prawdopodobnym jest to, że Mikołajowski przebudował jedynie wcześniejszy budynek budynek wykorzystaniem muru miejskiego. Świadczy o tym, między innymi, herb Kościesza w portalu wejściowym, nie związany z rodziną Mikołajowskich.

Kamienica jest piętrowa i podpiwniczona. Na osi budynku mieści się sień i klatka schodowa. Piwnice są sklepione a kondygnacje przykrywają drewniane stropy ( z czasów budowy).

Ceglaną fasadę z oknami o obramieniach gotycko-renesansowych zdobi portal wejściowy oraz tablice erekcyjne i herby. We wnętrzu zachowały się także kamienne portale w tym jeden zamknięty łukiem trójlistnym.

W 1527 roku Kamienica została przekazana wikariuszom kolegiaty a następnie stała się własnością kapituły. W późniejszych wiekach mieściła się tutaj m.in. szkoła, gimnazjum i ośrodek zdrowia. Po wojnie przeszła na własność Muzeum Diecezjalnego.

widok ogólny

fasada

portal gotycko-renesansowy

fragment portalu

okno gotyckie

herb

portal późnogotycki we wnętrzu

detal portalu

Nowy Sącz-kościół św. Heleny na Chełmcu

Obecny kościół św. Heleny w Nowym Sączu ( powiat nowosądecki, gmina Nowy Sącz)  usytuowany jest na cmentarzu w Chełmcu ( dawne przedmieście Chełmiec Polski).

Powstał w 1686 roku z inicjatywy ksieni klasztoru klarysek w Starym Sączu, na miejscu, zniszczonej podczas potopu szwedzkiego, wcześniejszej drewnianej świątyni, z której, prawdopodobnie, wykorzystano część elementów.

Jest to drewniana budowla o konstrukcji zrębowej, oszalowana, z trójbocznym prezbiterium i szerszą nawą. W XIX wieku dobudowano do niej od zachodu przedsionek. Całość nakrywa dach dwuspadowy kryty blachą.

We wnętrzu, przykrytym płaskim stropem, przeważa wyposażenie barokowe z czasów budowy. Na belce tęczowej widnieje wyryty napis fundacyjny z datą 1686.

widok ogólny

kościół i cmentarz

widok na prezbiterium

prezbiterium

widok na przedsionek

sygnaturka

okno

wnętrze - zdjęcie z portalu parafii

Dziemięrzyce - dwór

Eklektyczny dwór Dziemięrzycach ( powiat miechowski, gmina Racławice) został wzniesiony w 1914 roku na miejscu starszego dworu z połowy XIX wieku.

Jest to parterowy, częściowo podpiwniczony budynek z poddaszem użytkowym, nakrytym dachem dwuspadowym. Frontową elewację zdobi ganek wsparty na dwóch filarach, zwieńczony trójkątnym przyczółkiem. Elewacje na narożach opinają lizeny. W elewacji ogrodowej można dostrzec ślady po dawnym tarasie.

Ostatnimi przedwojennymi właścicielami majątku była rodzina Lewartowskich. Po przejęciu przez Skarb Państwa w dworze mieściły się różne instytucje m.in. szkoła. Obecnie jest to własność prywatna, ale dwór jest bardzo zaniedbany.

widok ogólny

widok ogólny przed remontem

panorama

widok na elewację boczną

widok na elewację boczną przed remontem

elewacja boczna

elewacja ogrodowa

ganek

ganek przed remontem

wnętrze

okno

okna poddasza

park