gatoma - na tropie zabytków: gmina Gromnik

wtorek, 25 września 2018

Gromnik - kościół św. Marcina

Nieużytkowany obecnie drewniany kościół barokowy w Gromniku ( powiat tarnowski, gmina Gromnik) został wzniesiony w 1727 roku po przebudowie starszej świątyni z XVI wieku - prezbiterium jest pozostałością poprzedniej świątyni. Jego fundatorem był Krzysztof Wielopolski.

Jest to konstrukcja trójdzielna, zrębowa składająca się z nawy o ściętych narożnikach oraz węższego, zakończonego trójbocznie prezbiterium z Ogrojcem i zakrystią od północy. Od zachodu do nawy przylega bardzo wysoka wieża w dolnej partii czworoboczna a w górnej ośmioboczna i nakryta baniastym hełmem. Od południa przy nawie znajduje się kruchta i składzik. Całość nakrywa dach gontowy z sygnaturką.

Wnętrze kościoła nakrywa pozorne sklepienie kolebkowe z dekoracją malarską. Polichromia z XIX wieku pokrywa także ściany. W ołtarzu głównym z XVIII wieku znajduje się obraz św. Marcina, na którym, jako tło, widnieje wizerunek starego kościoła w Gromniku. Zwraca także uwagę ciekawie wygięty łuk tęczowy, wsparty na spiralnych kolumnach, z gotyckim krucyfiksem, pochodzącym z poprzedniego kościoła, kamienna chrzcielnica manierystyczna z XVII wieku oraz barokowy portal z rzeźbą św. Marcina na koniu. Interesującym elementem wystroju jest także dekoracyjny parapet chóru pochodzący z XVIII wieku.

Obok kościoła stoi kamienna dzwonnica z połowy XX wieku. Kościół otacza cmentarz ze starymi nagrobkami.

widok ogólny

panorama

prezbiterium

Ogrojec

elewacja południowa

elewacja północna

wieża

wejście

nagrobki

inskrypcja na nagrobku

niedziela, 8 kwietnia 2018

Brzozowa - kościół św. Mikołaja

Późnogotycki drewniany kościół w Brzozowej ( powiat tarnowski, gmina Gromnik) powstał w pierwszej połowie XVI wieku i był kilkakrotnie przebudowywany.

Pierwotnie posiadał nawę i węższe, trójbocznie zamknięte prezbiterium, do którego przylegała od zachodu zakrystia. Z czasem od południa dostawiono do nawy kruchtę a XIX wieku wieżę od zachodu z kruchtą w przyziemiu. Całość nakrywa dach z blachy z sygnaturką.

Tynkowane wnętrze świątyni przykrywają stropy. Ściany i strop ozdobione są klasycystyczną iluzjonistyczną polichromią figuralno-ornamentalną z pierwszej połowy XIX wieku. Zachowały się także fragmenty starszej polichromii starszej, pochodzącej z XVII wieku. Klasycystyczny jest także prospekt organowy. Chór muzyczny zdobi malowany parapet z przedstawieniami instrumentów muzycznych.

Ołtarze i większość wyposażenia pochodzi z XVIII wieku.

Z gotyckich elementów zachował się portal profilowany z łukiem w ośli grzbiet.

Obok świątyni znajduje się XX-wieczna, wolnostojąca, murowana dzwonnica arkadowa z trzema dzwonami.

W murowanym ogrodzeniu kościoła zwraca uwagę klasycystyczna kaplica grobowa z 1824 roku ozdobiona pilastrami.