Dąbrówka- dwór drewniany

Pierwotny dwór w Dąbrówce ( gmina Stryszów ) powstał w XVII - wieku z inicjatywy rodziny Strzałów. Około połowy XVIII wieku został on częściowo przebudowany przez ówczesnego właściciela Antoniego Wilkońskiego. Na początku XIX wieku majątek z dworem został zakupiony przez Józefa Gorczyńskiego a następnie, jako wiano wnuczki Józefa Rozalii, Dąbrówka z dworem przeszła na własność rodziny Łubieńskich herbu Pomian. 

Łubieńscy przeprowadzili kolejną przebudowę dworu podwyższając go o drewnianą kondygnację i dobudowując dwie wieże. Własnością tej rodziny dwór pozostał do roku 1945, gdy cały majątek został upaństwowiony a dwór przeznaczono na prywatne mieszkania. 

Kres czasowego istnienia dworu nastapił w 1997 roku, gdy w związku z budową zapory w Świnnej Porębie, mieszkańców wykwaterowano a dwór rozebrano. Drewniane części zmagazynowano, z zamiarem ich ponownego zamontowania w przyszłości, a kamienną kondygnację zniszczono. " Poskładany" dwór przeleżał w magazynie 18 lat, aż do ponownego  odtworzenia  w 2015 roku. Rekonstrukcja zawiera jedynie 40 % pierwotnej, drewnianej materii. Reszta, uszkodzona przez  korniki, nie nadawała się już do użytku. 

Na razie dwór jest w tzw. stanie " deweloperskim", ponieważ nie ma pieniędzy na wykończenie i urządzenie wnętrz. Dodatkowo jego zagospodarowanie utrudnia spór pomiędzy Urzędem Gminy Stryszów a Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w Krakowie o to, kto będzie dworem i okolicznymi terenami zarządzać. Dwór został bowiem zrekonstruowany na bardzo atrakcyjnym terenie zwanym Grodziskiem, w bardzo bliskim sąsiedztwie przyszłego Jeziora.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - zbiory UG Stryszów

panorama

bryła dworu

widok na fasadę

fasada

balkon

wieżyczka

fragment dachu

narożnik

elewacja boczna

elewacja ogrodowa

widok na jezioro

Zakrzów- dwór

Co do okresu powstania dworu w Zakrzowie (powiat wadowicki, gmina Stryszów) istnieją pewne rozbieżności.

Powszechnie uważa się, że dwór został wzniesiony z inicjatywy Maurycego Montlearta w II połowie XIX wieku, ale istnieje także hipoteza, że powstał nieco później, już za czasów własności arcyksięcia Reinera Habsburga. Pod koniec XIX wieku majątkiem administrował, na zlecenie właściciela, Ludwik Selling, założyciel m.in. słynnej wytwórni jarzębiaku w Izdebniku.

Po I Wojnie Światowej „klucz izdebnicki” Habsburgów, do którego należał Zakrzów, został sprzedany Lwowskiemu Bankowi Ziemskiemu, który z kolei odsprzedał go w 1922 roku, wzbogaconemu na nafcie, przemysłowcowi, senatorowi RP Zygmuntowi Lewakowskiemu.

Nowy właściciel w 1927 roku budynek odrestaurował a majątek uczynił głównym ośrodkiem swoich dóbr. Po podziale majątku przez Zygmunta dobra zakrzowskie odziedziczył jego syn Karol, który przebywał w dworze do 1945 roku.

W czasie II wojny światowej w majątku działała wytwórnia wódek gatunkowych z przeznaczeniem dla żołnierzy niemieckich.

Po wywłaszczeniu, w dworze umieszczono m.in. dom wypoczynkowy dla kombatantów wojennych, ośrodek zdrowia, i dom dziecka. W końcu budynek przejęła Spółdzielnia Rolnicza „ Chełm”ze Stryszowa, która w latach 1980-1985 zniszczony dwór odrestaurowała z przeznaczeniem na hotel i restaurację.

Hotel nosi nazwę „ Dwór Senator” od funkcji pełnionej przez dawnego właściciela, który był  senatorem RP.

Kilka lat temu o zwrot dworu w Zakrzowie i przylegających do niego terenów upomnieli się spadkobiercy dawnego właściciela majątku. Domagają się także odszkodowania za bezumowne użytkowanie tych nieruchomości. Sprawa toczy się obecnie w Sądzie.

I jeszcze ciekawa informacja.

Zygmunt Lewakowski, po podziale majątku pomiędzy pięcioro dzieci, zamieszkał u syna w Zakrzowie a amatorsko zajmował się m.in. rzeźbiarstwem. Był także kolekcjonerem starej broni i dywanów. Zmarł 1941 roku w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Dwór wzniesiono w stylu klasycystycznym na planie prostokąta. Budynek jest dwukondygnacyjny z portykiem z filarami i trójkątnym zwieńczeniem. Wokół rozciągał się niewielki park, którego resztki się zachowały, oraz tarasowe ogrody.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - CBN Polona

widok od wjazdu

fasada

portyk filarowy

elewacja frontowa i boczna

elewacja tylna

taras od ogrodu

schodki w parku

wjazd do dworu

brama wjazdowa

Stryszów- XIX - wieczna kapliczka

We wsi Stryszów ( powiat wadowicki, gmina Stryszów ) znajduje się ciekawa kapliczka, o której mało kto wie. Jeszcze rok temu była właściwie w ruinie.

Na szczęście to już przeszłość. W 2019 roku została odnowiona. Kapliczka jest prawie niewidoczna z drogi prowadzącej ze Stryszowa w stronę Wadowic. Stoi w dolince, niemal naprzeciwko budynku stacji PKP w Stryszowie, po drugiej stronie drogi.

Jest to budowla na planie kwadratu, nakryta dachem kopułowym z ciosów kamiennych.

Kapliczka powstała ok. 1819 roku, jako fundacja miejscowej rodziny chłopskiej. Na uwagę zasługuje bardzo staranne i precyzyjne wykonanie detali kapliczki np. kolumienek portalu a zwłaszcza dachu i sygnaturki. Widać, że fundatorzy nie żałowali grosza i kapliczkę wykonał dobry wiejski kamieniarz.

Kapliczka ma we wsi swoją siostrę bliźniaczkę, stojącą przy drodze bocznej, biegnącej wzdłuż boiska piłkarskiego. Druga kapliczka , mimo, że bardzo podobna do wyżej opisanej pod względem architektonicznym, różni się od niej dosyć znacznie wizualnie.

Pochodzi z roku 1822 i prawdopodobnie jest dziełem tego samego lokalnego warsztatu kamieniarskiego. 

Nie ma jednak takiej elegancji jak starsza. Przypuszczalnie zatraciła ją w wyniku późniejszych renowacji. Kopułę jej pokryto blachą a ponadto detale elewacji i kopułę pomalowano na bardzo jaskrawe kolory.

widok ogólny

elewacja boczna

dach kopułowy

latarnia

portal

inskrypcja nad portalem

wnętrze

kapliczka 2 widok ogólny

kapliczka 2 fasada

kapliczka 2 portal

Stryszów - dwór

 Pierwszy dwór w Stryszowie ( powiat wadowicki, gmina Stryszów) powstał pod koniec XVI wieku za czasów Suskich i miał, jak można odczytać z zachowanych planów, formę wieży obronnej o charakterze mieszkalnym. Podobnie wyglądały wówczas inne dwory w okolicy.

Rozbudowa dworu została dokonana za czasów rodziny Wilkońskich, którzy kupili wieś w 1678 roku. Kazimierz Wilkoński postanowił, po pożarze wsi w 1739 roku, który strawił także znaczną cześć istniejącego dworu, rozbudować swoją siedzibę. Data zakończenia tych prac ( 1741) widnieje na jednej z belek tragarzowych sali na parterze dworu. W wyniku rozbudowy powstała okazała szlachecka wiejska rezydencja barokowa, która przetrwała do dzisiaj.

Z części renesansowej dworu pozostały piwnice i ściany parteru z masywnymi przyporami. Na nich wzniesiono drewniano- murowane piętro, które z trzech stron obiegały drewniane ganki.

Wszystkie zewnętrzne i wewnętrzne ściany oraz stropy pomieszczeń zostały pokryte barokową polichromią, częściowo zachowaną w dawnej kaplicy i w salonie. Dwór nakrywał dach, czterospadowy, pokryty gontem.

Od 1807 roku majątek z dworem stanowi własność Gorczyńskich. W połowie XIX wieku Julian Gorczyński dokonuje kolejnej modernizacji dworu. Od strony wschodniej została dobudowana dwukondygnacyjna oficyna mieszkalna, zmieniono także wnętrza dworu oraz założono park angielski. Z czasów tej przebudowy pochodzą dwa zachowane kominki klasycystyczne. Elewację dworu pokryto neogotycką dekoracją sgraffitową.

Dwór, jako wiano córki Juliana Gorczyńskiego, przeszedł na własność rodziny Łubieńskich. W 1922 roku miała miejsce parcelacja majątku. Na resztówce wraz z dworem osiadła jedna z córek Łubieńskich, która wyszła za mąż za Kazimierza Skrochowskiego. Ostatnią przedwojenną właścicielką dworu była najmłodsza córka Łubieńskich Anna Łubieńska.

W czasie wojny w budynku, zajętym przez Niemców, umieszczono szkołę rolniczą a w parku założono plantację rabarbaru.

Po wojnie i upaństwowieniu w dworze urzędował PGR, który zdewastował dwór. W 1957 roku podjęto decyzję o przekazaniu budynku dworu w zarząd Zamkowi Królewskiemu na Wawelu. Po remoncie, od roku 1969, dwór stał się oddziałem Zamku Królewskiego na Wawelu i pełni funkcje muzealne. W czasie tej renowacji zlikwidowano, dobudowaną przez Gorczyńskich, oficynę.

Z pierwotnego umeblowania dworu zachowała się jedynie jedna szafa wnękowa. Pozostałe wyposażenie dworu pochodzi ze zbiorów wawelskich.

Po drugiej stronie drogi zachowały się niektóre zabudowania folwarku. Jeszcze około 2000 roku stała tam także późnoklasycystyczna rządcówka z dwukondygnacyjnym gankiem, wzniesiona za czasów Juliana Gorczyńskiego. Niestety budynek już nie istnieje.

widok ogólny dworu

zdjęcie archiwalne - źródło " Dziedzictwo. Ziemianie polscy" wydawnictwo Znak

widok dworu z oficyną. Zdjęcie z Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce.t.1

elewacja główna

wejście do dworu

elewacja ogrodowa

elewacja boczna

widok od ogrodu

szkarpy

wejście boczne

drewniany ganek

ganek

polichromia-okna pozorne

salon

jadalnia

sypialnia

oryginalna szafa w sypialni

belka z datą renowacji dworu

fragment polichromii w salonie

fragment ogrodu

nieistniejąca rządcówka

budynek folwarku