wtorek, 10 lutego 2026

Kraków - Osiedle Salwatorskie

Osiedle willowe na wzgórzu św. Bronisławy, na terenie dawnej wsi Zwierzyniec,  zostało zaprojektowane w latach 1909-1913 jako osiedle dla urzędników i nawiązywało do idei miasta-ogrodu. Osiedle nazwę zawdzięcza pobliskiemu kościołowi św. Salwatora.

 Autorami projektu byli architekci Roman Bandurski i Szymon Weinberg. Główne ulice osiedla to:  

Św. Bronisławy prowadząca dalej jako Aleja Waszyngtona do Kopca Kościuszki oraz ulice Anczyca i Gontyna.

 

Wzdłuż tych ulic na przestrzeni kilkudziesięciu lat wzniesiono trzydzieści willi w stylu modernistycznym. Każda z willi wyróżnia się czymś szczególnym jak np. willa "Pod Meduzą" przy ulicy Anczyca z płaskorzeźbą meduzy na elewacji.

 

Na osiedlu zamieszkało wielu wybitnych ludzi kultury i nauki m.in. dramaturg i poeta Karol Hubert Rostworowski, historyk sztuki Marek Rostworowski oraz historyk i publicysta Feliks Koneczny. 


W jednym z domów ( ulica Anczyca 7)  zmarł znany malarz Jacek Malczewski.


ul. św. Bronisławy
ul. św. Bronisławy zimą
willa fabrykanta Czesława Śmiechowskiego z lat 30-tych XX wieku
aleja
ulica Gontyna latem
ulica Gontyna w zimowej scenerii
willa przy ulicy Gontyna
willa w bluszczu
balkon
willa modernistyczna przy ulicy Gontyna
jedna z willi zimą
willa przy ulicy Gontyna - zdjęcie archiwalne - Fotopolska

ulica Anczyca
ulica Anczyca 7 - dom, w którym zmarł Malczewski
detal jednej z willi - Meduza
detal - orzeł
napis na jednym z domów
detal
willa profesora Konecznego
jedna z willi jesienią
pasieka
aleja latem
dom w kwiatach


czwartek, 5 lutego 2026

Szaniec - kościół Wniebowzięcia NMP

Kościół parafialny w Szańcu ( powiat buski, gmina Busko-Zdrój) został wzniesiony pod koniec XV wieku z fundacji kanonika krakowskiego Krzesława z Kurozwęk.

 Jest to budowla w stylu gotyckim z dwunawowym korpusem halowym i prezbiterium zamkniętym wielobocznie. Do prezbiterium od północy przylega XVI- wieczna zakrystia i skarbczyk. Po stronie północnej nawy znajduje się gotycka kaplica. W 1914 roku od zachodu została dobudowana kruchta. Na zewnątrz świątynię opinają szkarpy.

 

Zachowały się gotyckie okna oraz dwa kamienne portale ostrołukowe w tym jeden schodkowy 

( południowy). Na elewacji południowej można zobaczyć zegar słoneczny z datą 1599 roku.

 

Wnętrze świątyni nakryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na ośmiobocznych filarach międzynawowych. Na zwornikach sklepienia umieszczono herby Łabędź i Poraj.

 

Wyposażenie wnętrza jest głównie barokowe i neogotyckie. Z kościołem wiąże się istnienie gotyckiego tryptyku z końca XV wieku ( zaginiony), wykonanego na zlecenie fundatora świątyni.

 

Warto wspomnieć, że w pobliżu kościoła istniał do 1819 roku klasztor kamedułów z którego zachowały się dwa krucyfiksy barokowe.


widok ogólny
zdjęcie archiwalne - Fotopolska
prezbiterium
elewacja południowa prezbiterium
zakrystia
widok na elewację południową

elewacja południowa
elewacja północna

fasada
szczyt fasady
portal schodkowy
detal portalu
zdjęcie archiwalne

portal ostrołukowy
epitafium
napisy
tablica
zegar słoneczny
detal
wnętrze
wnętrze - zdjęcie Fotopolska
sklepienie nawy
ołtarz główny
portal do zakrystii
ołtarz boczny
dzwonnica
szczyt dzwonnicy
ogrodzenie
bramka
rzeźba 
kapliczka
neogotycki nagrobek
inskrypcja
figura przy kościele
pamiątka eremu kamedułów