piątek, 23 października 2026

Sandomierz - kościół św. Jakuba Apostoła

Leżący na jednym ze wzgórz Sandomierza ( powiat sandomierski, gmina Sandomierz) późnoromański  kościół  powstał  z inicjatywy biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża, który sprowadził tutaj dominikanów. Wraz z kościołem powstał klasztor – jako drugi najstarszy klasztor dominikański w Polsce po Krakowie.

Kościół jest  trójnawową bazyliką z prosto zamkniętym prezbiterium, wzniesioną w kilku etapach w ciągu XIII wieku. Zbudowany jest z cegły a zewnętrzne ściany ozdobione są fryzem z motywem plecionki. Najcenniejszym detalem architektonicznym jest  bogato profilowany, uskokowy portal z trójlistnym zwieńczeniem i ceramiczną dekoracją plecionkową oraz maskami, wykazujący wpływy  północnowłoskie.

Wnętrze kościoła jest dość skromne. Na ścianach zachowały się epitafia i płyty nagrobne.

Na uwagę zasługuje gotycka płyta nagrobna Adelajdy  z leżącą postacią zmarłej oraz znajdująca się pod chórem płyta z postacią rycerza, pochodząca z XVI wieku.

W manierystycznej kaplicy Męczenników Sandomierskich, zwracają uwagę sztukaterie z XVII wieku.

Dobudowana w XX wieku od południa kaplica Matki Bożej Różańcowej otrzymała secesyjny wystrój autorstwa artysty Karola Frycza.

Przy północno-zachodnim narożniku korpusu nawowego znajduje się gotycka dzwonnica z połowy XIII wieku z zabytkowymi dzwonami.

Do kościoła przylega, częściowo zachowane, wschodnie skrzydło klasztoru.

widok ogólny
zdjęcie archiwalne - Fotopolska
prezbiterium
dekoracja szczytu prezbiterium

zdjęcie archiwalne cześci zachodniej
dekoracja elewacji
fryz romański
okna
portal północny
zwieńczenie
dekoracja ceramiczna
detal
głowa w koronie
dekoracja ornamentalna

półkolumienki
kaplica
wnętrze
wnętrze prezbiterium
sklepienie prezbiterium
arkady międzynawowe
widok na chór
witraże
arkada pod chórem
kaplica Męczenników Sandomierskich
kopuła i dekoracja stiukowa
Kaplica MB Różańcowej
secesyjna dekoracja
płyta nagrobna Adelajdy
detal
płyta nagrobna ryzerza
gotycka płyta z herbem
barokowe epitafium
dzwonnica
widok na klasztor
dawny dziedziniec
fragment skrzydła
ściana
ślady po krużgankach

niedziela, 18 października 2026

Zdynia - cerkiew Opieki Bogurodzicy

Cerkiew grekokatolicka w Zdyni ( powiat gorlicki, gmina Uście Gorlickie)  to zabytkowa, drewniana świątynia wzniesiona w 1786 lub 1795 roku.

Budowla reprezentuje północno-zachodni styl łemkowski ( schyłkowy).

 Jest to świątynia jednonawowa, trójdzielna z wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Dach i wieżyczki z hełmami pokryte są blachą a elewacje gontem. 

We wnętrzu, krytym stropem, znajduje się późnobarokowy, osiemnastowieczny ikonostas. Ściany zdobi polichromia architektoniczno-ornamentalna z około 1924 roku.

Jedna z bram kamiennego ogrodzenia ma formę drewnianej dzwonnicy. Dzwonnica pochodzi z 1912 roku.

Obecnie cerkiew pełni funkcję świątyni prawosławnej.


widok ogólny
zdjęcie archiwalne
prezbiterium
elewacja południowa
elewacja północna
wieża
dach z wieżyczkami
wnętrze - zdjęcie Fotopolska
kamienne ogrodzenie
bramka ogrodzenia
dzwonnica
krzyż na kamieniu
pomnik "Akcji Wisła"