Paleśnica - kościół św. Justyny

Obecny kościół parafialny w Paleśnicy ( powiat tarnowski, gmina Zakliczyn) powstał w 1808 roku z fundacji Justyny Lanckorońskiej. 

Jest to świątynia jednonawowa o prosto zakończonym prezbiterium i wieżą od zachodu. Pierwotnie budowla posiadała skromne ,klasycyzujące cechy stylowe, obecnie nieco zatarte. Nad wejściem znajduje się tablica erekcyjna.

We wnętrzu przeważa wystrój pochodzący z XIX i XX wieku.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - Polska Org

prezbiterium

elewacja południowa

elewacja północna

kruchta

fasada

wieża

tablica erekcyjna

 

Gwoździec - kościół św. Katarzyny

Neogotycki, murowany z cegły, kościół w miejscowości Gwoździec ( powiat tarnowski, gmina Zakliczyn) został zbudowany w latach 1910-1915 w miejscu wcześniejszej świątyni drewnianej, z XVI wieku, która została rozebrana.

Jest to budowla jednonawowa z trójbocznie zamkniętym, węższym od nawy prezbiterium. W fasadzie wyróżnia się wieża zwieńczona ostrosłupowym hełmem. Na zewnątrz korpus opinają przypory. 

Wnętrze świątyni nakryte jest sklepieniem gwiaździstym. 

Z poprzedniego kościoła przeniesiono trzy boczne ołtarze pochodzące z XVII wieku oraz późnogotycką kamienną chrzcielnicę datowaną na rok 1526, ozdobioną dekoracją maswerkową i herbami.

widok ogólny

stary kościół - zdjęcie archiwalne

kościół - zdjęcie archiwalne

prezbiterium

elewacja północna

elewacja południowa

widok na fasadę

fasada

zwieńczenie wieży

wejście

portal boczny

wnętrze

sklepienie nawy

ołtarz boczny

ambona

chrzcielnica gotycka

chrzcielnica detal

Melsztyn - zamek Leliwitów i Melsztyńskich

Ruiny rycerskiego zamku w Melsztynie ( powiat tarnowski, gmina Zakliczyn) wznoszą się na jednym ze wzgórz nad Dunajcem.

Jego budowę rozpoczął w 1340 roku kasztelan krakowski Spycimir Leliwita. Prace trwały do 1352 roku. W ich wyniku powstała budowla obronna na planie nieregularnym, zajmująca wschodnią część wzgórza. Wraz z zabudowaniami powstała także kaplica.

 

Pod koniec XIV wieku Spytek z Melsztyna rozbudował warownię dobudowywując od strony zachodniej pięciokondygnacyjną wieżę mieszkalną na planie prostokąta. Stara i nowa część zostały połączone murem a u podnóża wieży postał budynek bramny. W połowie XV wieku zwiększyła się obronność całego założenia. Powstał m.in. donżon ( częściowo zachowany)

 

Sto lat później, już jako własność rodziny Jordanów, najstarsza część zamku otrzymała wystrój renesansowy.

 

Koniec rezydencji przyniósł wiek XVIII, kiedy to, po odparciu konfederatów barskich, Rosjanie podpalili zamek. Od tego czasu pozostaje on w ruinie.

 

W 2008 roku całe założenie stało się własnością gminy Zakliczyn i rozpoczął się remont.

widok ogólny

rycina

zdjęcie archiwalne

fasada

szczyt wieży

renesansowy element

attyka

tylna cześć wieży

mur wieży

elewacja boczna

pozostałość murów

schody

sala

jedna z sal

okno

widok z wieży

mur strzelniczy

zamek i mur

pozostałości wałów

Lusławice - dwór Pendereckiego

Klasycystyczny dwór w Lusławicach ( powiat tarnowski, gmina Zakliczyn) powstał na początku XIX wieku, prawdopodobnie z inicjatywy Teodora Lanckorońskiego.

Jest to prosty parterowy budynek na planie prostokąta, nakryty czterospadowym dachem, z kolumnowym portykiem w fasadzie, zwieńczonym trójkątnym frontonem.

 

Na początku XX wieku właścicielami majątku z dworem została rodzina tarnowskiego notariusza Adolfa Vayhingera. W dworze często przebywał, zaprzyjaźniony z właścicielami,  malarz Jacek Malczewski. W latach 1923-1926 artysta zamieszkał w dworze na stałe.

 

Po wojnie budynek dworu był zagospodarowany na różne cele. W roku 1976 zakupił go od ówczesnych właścicieli wybitny polski kompozytor Krzysztof Penderecki i po remoncie zamieszkał w nim na stałe.

 

Po śmierci kompozytora dwór wraz z parkiem i stojącym nieopodal Europejskim Centrum Muzyki został zakupiony przez Instytucję o tej samej nazwie.

 

Wokół dworu rozciąga się kilkuhektarowy park krajobrazowy z arboretum.

 

Obok dworu zachował się lamus z pierwszej połowy XVI wieku wzniesiony na planie kwadratu. Nadbudowane piętro pochodzi z wieku XIX – pierwotnie było drewniane. Uważa się, że lamus pełnił funkcję zboru ariańskiego.

 

Lusławice były w XVI wieku jednym z większych centrów arianizmu oraz miejscem zamieszkania włoskiego teologa i reformatora religijnego Faustyna Socyna, który tutaj został pochowany. Jego symboliczny grób z oryginalną płytą nagrobną znajduje się na terenie parku dworskiego. Nagrobek zaprojektował Adolf Szyszko-Bohusz.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - Archiwum Narodowe w Krakowie

zdjęcie archiwalne - Katalog Zabytków Sztuki w Polsce t.1

portyk

portyk zdjęcie archiwalne

zwieńczenie portyku

elewacja ogrodowa

elewacja ogrodowa z altaną

lamus

oficyna

portyk oficyny

widok na kaplicę w parku

kaplica

aleja parkowa

fragment parku

aleja

altana

altanka okrągła

wazon

ogród włoski

schody w ogrodzie włoskim

Mauzoleum Faustyna Socyna

tablica

oryginalna płyta

inskrypcja

brama

aleja prowadząca do dworu

fragment ogrodzenia