Spytkowice - kościół św. Katarzyny

Budowa obecnej świątyni w Spytkowicach ( powiat wadowicki, gmina Spytkowice) została rozpoczęta z inicjatywy biskupa warmińskiego Mikołaja Szyszkowskiego w roku 1633 a zakończenie jej budowy, w roku 1645, zawdzięczamy staraniom podskarbiego poznańskiego Łukasza Opalińskiego.

Kościół jest murowaną, jednonawową budowlą wczesnobarokową z prezbiterium zamkniętym absydą. Prezbiterium towarzyszą zakrystia i skarbczyk a od północy kaplica, dobudowana pod koniec XVII wieku. Po roku 1664 została wzniesiona przy południowo zachodnim narożniku nawy, okazała wieża z cebulastym hełmem. W XIX wieku bryła kościoła wzbogaciła się o dwie kruchty.

 

Wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe na gurtach pokryte współczesną polichromią.

 

Wyposażenie pochodzi głównie z XVII i XVIII wieku. Zwracają uwagę dwa portale uszate z herbem Ostoja oraz wczesnobarokowy ołtarz główny.

widok ogólny

prezbiterium

fasada

wieża

hełm wieży

mur pod wieżą

fragment szkarpy

kruchta wejściowa

figura

elewacja południowa

kaplica i kruchta

uszaty portal barokowy

okno

wnętrze

ołtarz główny

ołtarz boczny

ołtarz z Madonną

obraz Madonna z Dzieciątkiem

portal do zakrystii

herb Ostoja

łuk tęczowy

ołtarz w kaplicy

portal kruchty

chór

ambona

chrzcielnica

marmurowe epitafium

detal

pamiątkowy krzyż

Spytkowice - kościół Niepokalanego Poczęcia NMP

Drewniany kościół w Spytkowicach ( powiat nowotarski, gmina Spytkowice) zbudowano w latach 1758-1765 w stylu późnobarokowym. Świątynia ma plan krzyża i składa się z wielobocznie zamkniętego prezbiterium z piętrowa zakrystią i szerszej nawy.  Znaczny wpływ na pierwotny wygląd budowli miały późniejsze przebudowy. Pod koniec XIX wieku dodano do prezbiterium od wschodu kapliczkę Ogrojca. W XX bryła kościoła wzbogaciła się o kruchty.

Wnętrze kościoła, nakryte stropem w formie sklepienia pozornego wspartym w nawie na słupach, utrzymane jest w jednolitym stylu rokokowym.

W zakrystii zachował się cenny obraz Ukrzyżowania z początku XVII wieku oraz portrety fundatorów świątyni.

Obok świątyni stoi zabytkowa dzwonnica drewniana z XVIII wieku. Ma konstrukcję słupową i zwieńczona jest izbicą oraz cebulastym hełmem z latarnią.

Kościół obiega drewniane ogrodzenie z bramkami nakrytymi daszkami.

Zachował się także klasycystyczny nagrobek Józefa i Joanny Sierakowskich z dawnego przykościelnego cmentarza. Nagrobek ma formę urny usytuowanej na postumencie i oplecionej girlandami.

widok ogólny

widok od południa

widok od północy

prezbiterium

kruchta wejściowa

sygnaturka

wnętrze

rokokowa ambona

organy

witraż

epitafium

dzwonnica

izbica dzwonnicy

dzwonnica- zdjęcie archiwalne - zbiory NAC

bramka ogrodzenia

kropielnica

nagrobek

urna nagrobka

Spytkowice - zamek Myszkowskich

Zamek w Spytkowicach ( powiat wadowicki, gmina Spytkowice) stoi nieco na uboczu wsi.

Pierwsza, zapewne drewniana, warownia powstała prawdopodobnie pod koniec XV wieku z inicjatywy założyciela wsi Piotra Myszkowskiego. Jednak już wcześniej musiała znajdować się tutaj jakaś obronna budowla, ponieważ w 1229 roku w Spytkowicach miał miejsce zjazd książąt piastowskich.

Po pożarze w 1530 roku doszło do przebudowy istniejącej warowni. Syn Piotra Myszkowskiego Wawrzyniec, kasztelan sądecki, wzniósł w miejsce spalonego budynku niewielki kamienny zamek w stylu gotycko- renesansowym, którego zasadnicza bryła zachowała się do dzisiaj.

Przed rokiem 1630 dokonano kolejnej przebudowy zamku, tym razem w stylu wczesnobarokowym. Jej inicjatorem był biskup krakowski Marcin Szyszkowski, który  zlecił przebudowę znanemu architektowi królewskiemu Janowi Trevano.

W wyniku przebudów powstał zamek piętrowy o trzech skrzydłach, okalających wewnętrzny dziedziniec z krużgankami ( obecnie zaszklone). Od północy zamek posiadał skrzydło kurtynowe. Obecnie zastępuje go niski murek. Skrzydło południowe flankowały dwie kwadratowe wieże z alkierzami. Zachowana jest jedna z tych wież a drugą odtworzono podczas odbudowy. Odtworzono także basztę przy prawym skrzydle.

W 1644 roku ostatniej rozbudowy obiektu dokonał Łukasz Opaliński, nadając zamkowi wygląd okazałej rezydencji magnackiej. Po Opalińskich zamek przechodził na własność Lubomirskich a następnie Potockich.

Pod koniec XIX wieku zamek w wyniku pożaru uległ znacznej dewastacji. Dzieła zniszczenia dokończyła II wojna światowa.

Po przejęciu zdewastowanej rezydencji przez Państwo, następowała dalsza jej degradacja. Dopiero w 1956 roku dokonano niezbędnych prac zabezpieczających. Zasadnicza odbudowa zamku nastąpiła w latach 1990-2001. W trakcie tych prac przywrócono XVII- wieczny wygląd rezydencji, przystosowując ją jednocześnie do wymogów współczesnej funkcji.

Zamek stał się bowiem własnością Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Krakowie i przechowuje się w nim akta sądowe i administracyjne z XIX i pierwszej połowy XX wieku.

W zamku zachowało się wiele detali z różnych epok jego rozbudowy. Są nimi między innymi barokowe i gotyckie portale oraz okna z herbem Szyszkowskich. Na południowo-wschodniej wieży zachowano nieotynkowane ceglano-kamienne fragmenty zamku z XVI wieku. Zachował się także od południa kamienny most, rozpięty obecnie nad suchą fosą.

Zamek otoczony jest parkiem angielskim pochodzącym z przełomu XIX i XX wieku, z czasów Lubomirskich.

widok ogólny

fasada

jedna z wież

najstarszy fragment zamku

zdjęcie archiwalne

mostek nad suchą fosą

wejście główne

okno barokowe

portal z piaskowca

barokowy portal