Kopytówka - dwór Baumów i Duninów

Eklektyczny dwór w Kopytówce ( powiat wadowicki, gmina Brzeźnica) został wzniesiony w latach 60-tych XIX wieku przez Józefa Bauma, znanego polskiego patriotę i organizatora oddziałów powstańczych w czasie powstania styczniowego oraz posła na sejm galicyjski.

 Wykonanie projektu dworu powierzono, prawdopodobnie,  znanemu architektowi Filipowi Pokutyńskiemu ( autorowi m.in. projektu pałacyku w Piekarach koło Krakowa).

 

Na początku XX wieku majątek przeszedł drogą spadku w ręce rodziny Duninów, właścicieli niedalekich Głębowic, którzy wkrótce dokonali  niewielkiej przebudowy dworu.

 

Jest to budynek murowany, podpiwniczony na rzucie prostokąta. Trzy naroża zakończone są wielobocznymi wieżyczkami z malowniczymi dachami namiotowymi. W jednej z wieżyczek mieściła się kaplica dworska. Od frontu fasadę zdobi piętrowy ryzalit z portykiem z drewnianymi kolumnami oraz herbem Duninów. Od strony ogrodu elewację urozmaica trójboczne zamknięcie dawnego salonu.

 

Zespół dworski uzupełniały; częściowo przebudowana po wojnie, neogotycka oficyna z oranżerią 

( oranżeria już nie istnieje)  a także  budynki folwarczne tj. stajnia, obora oraz spichlerz.

 

Obecnie dwór administrowany jest przez Spółdzielnię Rolniczą i jest nieużytkowany.

widok ogólny

widok od podjazdu

fasada

widok na ganek i wieżyczkę

ganek

herb Duninów

elewacja ogrodowa

elewacja boczna

okna

oficyna

Sosnowice- kościół Imienia NMP

 Niewielki, drewniany kościół p.w. Imienia Najświętszej Marii Panny w Sosnowicach (gmina Brzeźnica, powiat wadowicki) usytuowany jest nieco na uboczu wsi, na wzniesieniu porośniętym starymi drzewami.

Kościół powstał w drugiej połowie XVI wieku z inicjatywy rodziny Strzałów, którzy byli ówczesnymi właścicielami wsi. Pełnił on funkcję kościoła filialnego parafii w Paszkówce.

Jest to świątynia drewniana, jednonawowa, o konstrukcji zrębowej, z krótkim prezbiterium. Dach, pokryty blachą, wieńczy wieżyczka z 1773 roku z sygnaturką.  We wnętrzu znajdują się barokowe ołtarze. Pod koniec XIX wieku, podczas remontu świątyni odnowiono szalunki oraz ozdobiono wnętrze malowidłami. Wtedy to m.in. wykonano plafon na stropie z wyobrażeniem Wniebowzięcia NMP.

Przy wejściu do kościoła znajduje się figura Matki Boskiej, przeniesiona tutaj, podczas II wojny światowej, z majątku dworskiego w Wielkich Drogach.

widok ogólny

panorama

fasada

detal fasady

widok na fasadę

widok na fasadę i elewację wschodnią

prezbiterium

fasada wschodnia

elewacja zachodnia i zakrystia

okno

wnętrze

polichromia stropu

ambona

figura NMP

Tłuczań - kościół pomocniczy Nawiedzenie NMP

Niewielki kościółek, stojący na tzw. Nowsiu w miejscowości Tłuczań ( powiat wadowicki, gmina Brzeźnica), został wzniesiony na miejscu wcześniejszej świątyni z 1513 roku.

Pochodzi z 1664 roku i powstał dzięki fundacji miejscowego proboszcza oraz ówczesnego właściciela wsi, Franciszka Starowiejskiego.

Jest to budowla orientowana, drewniana o konstrukcji zrębowej. Posiada wielobocznie zamknięte prezbiterium, do którego, od północy, przylega zakrystia. Prezbiterium poprzedzone jest kwadratową nawą z kruchtami. Jedna z nich, murowana, ma drewnianą galerię na piętrze. Prawdopodobnie na tej galerii umieszczone były kiedyś dzwony.

Zachodni portal wejściowy zdobiony jest nadprożem z wykrojem w tzw. „ośli grzbiet”. Kościół nakrywa dach dwuspadowy z barokową sygnaturką.

We wnętrzu kościoła zachował się chór muzyczny z resztkami barokowej polichromii oraz późnobarokowy ołtarz z XVIII wieku.

Do 1943 roku w świątyni znajdował się obraz Najświętszej Marii Panny z 1513 roku, otoczony kultem. Niestety obraz spłonął wraz kościołem podczas pożaru. Kopia obrazu wisi obecnie w murowanym kościele parafialnym.

W 1999 roku nieznani sprawcy dokonali rabunku części wyposażenia kościoła.

Kościółek był kilkakrotnie restaurowany. Ostatnia kompleksowa renowacja została zakończona w tym roku.

widok ogólny

panorama

prezbiterium

elewacja południowa

elewacja północna

fasada

część murowana fasady

galeria

wejście główne

portal wejściowy

nadproże o wykroju w "ośli grzbiet"

okna

okno zakrystii

sygnaturka

krzyż przy kościele

stare drzewa

Brzeźnica-dwór

Położony w starym parku dwór w Brzeźnicy ( powiat wadowicki, gmina Brzeźnica) został zbudowany pod koniec XVIII wieku. Jego fundatorem byli ówcześni właściciele tej części wsi, Czartoryscy. 

W oryginalnym stanie zachowała się jedna z bocznych elewacji oraz elewacja od strony parku.

Jest to budynek wzniesiony na planie prostokąta, parterowy, murowany, z kolebkowo sklepionymi piwnicami. Dwór nakryty jest dachem łamanym, polskim z lukarnami.

Po Czartoryskich, przez kilkadziesiąt lat (1835-1899 ), właścicielami majątku była rodzina Brandysów, która następnie sprzedała Brzeźnicę Gorczyńskim. W połowie XIX wieku właścicielem majątku został Adam Gorczyński, znany pisarz i poeta ( nosił też pseudonim literacki „Jadam z Zatora”), który zmarł w tym dworze w roku 1876. Adam Gorczyński bardzo dbał o majątek. 

Za jego czasów powstał wokół dworu park angielski, z którego zachowały się piękny starodrzew.

Po śmierci pisarza dwór odziedziczył jego syn Bronisław a później jego potomkowie. Ostatnim właścicielem, do II wojny światowej, był Adam Gorczyński.

Po przejęciu majątku w 1945 roku przez Państwo, dwór wraz z budynkami gospodarczymi przekazano Gminnej Spółdzielni w Wadowicach, która umieściła tu magazyny środków toksycznych do ochrony roślin. Niewłaściwe użytkowanie doprowadziło dwór i budynki gospodarcza do ruiny.

Poprawy nie przyniosło przejęcie, w latach 90-tych, dawnego założenia dworsko-parkowego przez prywatnego inwestora. Dwór, chociaż ogrodzony i trochę zabezpieczony, niszczeje nie użytkowany.

dwór-elewacja boczna

widok ogólny

elewacja ogrodowa

wjazd do dworu

Marcyporęba - kościół św. Marcina

We wsi Marcyporęba ( powiat wadowicki, gmina Brzeźnica) znajduje się zabytkowy drewniany kościół o konstrukcji zrębowej, zbudowany w latach 1670-1672. Jest to prawdopodobnie trzecia świątynia powstała na tym miejscu.

Pierwotnie kościół miał bryłę bezwieżową składającą się z nawy i trójbocznego prezbiterium, charakterystycznych dla kościołów gotyckich. Całość nakrywał dach z gontu, zamieniony w latach 30-tych XX wieku na dachówkę a obecnie wykonany z blachy.

W XIX wieku dobudowano do świątyni kaplicę oraz postawiono obok klasycystyczną dzwonnicę. W drugiej połowie XX wieku dostawiono do korpusu kościoła wieżę z ostrosłupowym dachem i pochyłych ścianach.

Mimo kilku modernizacji kościół zachował swój, nawiązujący do gotyku, styl. 

Wnętrze kościoła zdobią rokokowe ołtarze. Interesującym faktem jest, że w każdym z ołtarzy znajduje się wizerunek Maryi.

Do cennego wyposażenia świątyni należy drewniany krucyfiks z XV wieku znajdujący się na łuku tęczowym oraz szesnastowieczna chrzcielnica ( 1545) w kształcie kielicha z miedzianym nakryciem. Na uwagę zasługuje także rokokowa ambona.

W świątyni można zobaczyć dwa ciekawe portale. Jeden w kruchcie, pochodzący z XVII wieku, w tzw. typie długoszowskim oraz manierystyczny portal do zakrystii, z końca XVIII wieku.

Przy kościele zachowały się także kropielnice, w tym jedna z XVI wieku.

Po zachodniej stronie kościoła znajduje się grobowiec rodziny Bumów, właścicieli pobliskiej Kopytówki.

Ze świątynią w Marcyporębie związana jest ciekawa legenda.

Według niej, obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej, znajdujący się w ołtarzu głównym w bazylice OO. Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej, pierwotnie przeznaczony był dla kościoła św. Marcina.

Jednak, kiedy pielgrzymi przenosili obraz z dworu w Kopytowce, gdzie się znajdował pierwotnie, do kościoła w Marcyporębie, zabłądzili we mgle, którą napotkali po drodze i trafili do Kalwarii Zebrzydowskiej. Zdecydowali, więc pozostawić obraz w klasztorze Bernardynów.

widok ogólny

wieża

prezbiterium

elewacja północna

kruchta

okna nawy

wejście

wnętrze

ołtarz główny

łuk tęczowy

krucyfiks

rokokowa ambona

chór

manierystyczny portal

portal "dlugoszowski"

chrzcielnica

napis łaciński na chrzcielnicy

polichromia współczesna

kropielnica z XVI wieku

kropielnica

grobowiec Baumanów

płyta na grobowcu

nagrobek przy kościele