gatoma - na tropie zabytków: gmina Zakopane

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą gmina Zakopane. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 23 stycznia 2020

Zakopane - kościół MB Częstochowskiej

Niewielki, drewniany kościół przy ul. Kościeliskiej w Zakopanem ( powiat tatrzański, gmina Zakopane) nazywany jest „ starym kościółkiem” a został wzniesiony w latach 1845-1847 przez miejscowych górali, dzięki fundacji ówczesnych właścicieli Zakopanego, rodziny Homolacsów. Pierwotnie ( do lat 30-tych XX wieku) jego patronem by św. Klemens.

Była to budowla jednonawowa, usytuowana na kamiennej podmurówce, z trójbocznym prezbiterium, do którego przylegała zakrystia. W latach 1850-1851 dostawiono od południa wieżę o konstrukcji słupowej oraz wydłużono nawę. Wieżę poprzedzono kruchtą. Dach świątyni pokryty jest gontem i zwieńczony sygnaturką.

Wnętrze, kryte stropem, zdobią ołtarze z II połowy XIX wieku, autorstwa miejscowego rzeźbiarza z Gliczarowa, oraz ludowe malowidła i rzeźby, w tym piękna ambona z XIX wieku.

W pobliżu kościoła stoi murowana kaplica z 1810 roku, najstarsza budowla sakralna Zakopanego. Kaplica nakryta jest dachem gontowym a autorem jej wystroju był znany artysta Antoni Kenar ( po 1947 roku).

Do kościoła przylega najsławniejszy cmentarz miasta zwany na "Pęksowym Brzysku", gdzie pochowanych jest wiele znanych osób, m.in. pisarz Kornel Makuszyński.

Jako ciekawostkę warto dodać, że od 2005 roku w świątyni odprawiane jest bożonarodzeniowe nabożeństwa prawosławne.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - Muz. Tatrz.

panorama

elewacja wschodnia

widok od prezbiterium

widok od prezbiterium - archiwalne - Muz. Tatrz.

fasada

okno

wnętrze

kaplica - zdjęcie Fotopolska

kaplica zdjęcie archiwalne - Muz. Etnograficzne Krakowa

piątek, 5 października 2018

Zakopane - kaplica na Jaszczurówce

Na niewielkiej polanie w Jaszczurówce, części Zakopanego ( powiat tatrzański, gmina Zakopane), przy drodze do Morskiego Oka stoi malowniczo położona kaplica Najświętszego Serca Jezusa.

Kaplica została zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza i wzniesiona w latach 1904-1907 w stylu zakopiańskim. Jej fundatorami była rodzina Uznańskich, ówczesnych właścicieli tych terenów.

Zgodnie z klasycznym stylem zakopiańskim budynek wzniesiono z drewna, na kamiennej podmurówce z granitu. Świątynia składa się z nawy i węższego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą. Z przodu i jednego boku budowla posiada taras oraz schody. Przy nawie umieszczono otwarte podcienia. Całość pokrywa dach gontowy z wieżyczką. Uwagę zwraca piękna dekoracja snycerska na elementach architektonicznych.

We wnętrzu kaplicy znajduje się drewniany ołtarz oraz witraże autorstwa Witkiewicza z herbami Polski i Litwy. Ołtarze boczne pochodzą z lat 50-tych XX wieku.

W ostatnich latach kaplica została wyremontowana. Od 1983 roku znajduje się pod opieką parafii w Cyrhli Toporowej, chociaż formalnie należy do Tatrzańskiego Parku Narodowego.

widok ogólny

kaplica 1933 rok- zdjęcie Fotopolska

panorama

elewacja północna

prezbiterium

elewacja boczna z gankiem

ganek z arkadami

fasada i schody

wejście

wnętrze ganku

wieżyczka

drzwi

dekoracja okien

rzeźba

dekoracja arkad ganku

wnętrze

ołtarz

wtorek, 3 kwietnia 2018

Zakopane - Harenda - muzeum Kasprowicza i mauzoleum

Na trasie między Zakopanem a Poroninem, na stromym zboczu Gubałówki, przy potoku Zakopianka, znajduje się interesujące muzeum poety Jana Kasprowicza. Muzeum mieści się w drewnianej willi o nazwie Harenda ( gospoda) , wybudowanej na wzór góralskiej chaty.

Drewniana willa powstała w 1920 roku z inicjatywy miejscowego górala Jana Fudały i miała pierwotnie pełnić rolę pensjonatu. Wkrótce jednak została sprzedana angielskiej malarce Winnifred Cooper. W 1924 roku odkupił ją od malarki, za honorarium z tłumaczeń dzieł Szekspira, znany polski poeta Jan Kasprowicz i wprowadził się tutaj z żoną Marią ( Marusia) oraz z teściową i siostrą żony.

Jan Kasprowicz, krytyk literacki, tłumacz, a przede wszystkim uznany poeta, przedstawiciel Młodej Polski, cieszył się tym miejscem bardzo krótko, ponieważ zmarł w sierpniu 1926 roku.

Wejście do willi prowadzi przez werandę, z której można podziwiać rozległą panoramę Tatr. Jest to dom wolnostojący, parterowy, na kamiennej podmurówce, z kilkoma izbami ( sień, salonik, sypialnia, gabinet, biblioteka, kuchnia ) oraz użytkowym poddaszem. Całość nakrywa dach gontowy.

Zarówno za życia poety jak i po jego śmierci Harenda, dzięki aktywności Marii Kasprowiczowej, była znanym ośrodkiem życia kulturalnego Zakopanego.

W 1950 roku trzy pomieszczenia willi zostały przekazane przez Marię Kasprowiczową na muzeum poświęcone jej mężowi i do 1968 roku Marusia była jego kustoszem. Od 1969 roku opiekę nad muzeum przejęło Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza.

W muzeum można zobaczyć oryginalny wystrój wnętrz z czasów życia poety, pamiątki rodzinne oraz galerię obrazów znanego malarza Władysława Jarockiego, prywatnie zięcia Kasprowicza.

Obok willi, wśród drzew, stoi mauzoleum poety i jego żony zaprojektowane przez Karola Stryjeńskiego. Wzniesiono je w 1933 roku z inicjatywy Marii Kasprowiczowej i przeniesiono do niego ze Starego Cmentarza w Zakopanem prochy artysty.

Mauzoleum powstało z granitu jako dwupoziomowa budowla. Poziom dolny zajmuje krypta z sarkofagiem Kasprowicza a poziom wyższy to kaplica z drewnianym ołtarzem, gdzie pochowano w 1968 roku żonę poety.

widok ogólny

panorama

Harenda- archiwalne zbiory NAC

podjazd

elewacja północna

widok od ogrodu

widok na werandę

drzwi na werandę

balustrada werandy

balustrady

wejście na werandę

sypialnia

salonik

galeria obrazów Jarockiego

Witkacy -portret Marusi

portret Kasprowicza autorstwa Witkacego

willa i mauzoleum - zdjęcie archiwalne - Muz. Tatrz.

mauzoleum - widok ogólny

zdjęcie archiwalne - Fotopolska

sarkofag poety

kaplica i grobowiec Marii Kasprowiczowej

środa, 25 października 2017

Zakopane - willa " Koliba"

Pierwszym domem zaprojektowanym i zbudowanym w tzw. stylu zakopiańskim jest willa ziemianina i etnografa Zygmunta Gnatowskiego, stojąca przy ulicy Kościeliskiej w Zakopanem ( powiat tatrzański, gmina Zakopane). Willa powstała w latach 1892 -1893, według projektu Stanisława Witkiewicza a wznieśli ją miejscowi górale. Nazwa budynku pochodzi od słowa „ koleba”, czyli szałas pasterski a pierwotnie pełnił on funkcję domu letniskowego.

Styl zakopiański, stworzony został przez Stanisława Witkiewicza w latach 90-tych XIX wieku. Jest to mieszanina miejscowego stylu budownictwa podhalańskiego ze stylem secesyjnym. Do cech charakterystycznych stylu należą kamienne wysokie podmurówki, drewniane ściany z belek ciętych na pół, dachy gontowe, odkryte werandy pod szerokim okapem i oryginalna ornamentyka góralska. Styl zakopiański znalazł wielu naśladowców a jego przykłady możemy znaleźć w zabudowie willowo-pensjonatowej w Konstancinie i Aninie koło Warszawy, w Łodzi a nawet na Litwie i Białorusi. Wraz ze śmiercią twórcy „styl zakopiański” zaczął tracić na popularności a jego najwybitniejsze przykłady znajdują się w Zakopanem i okolicy.

Nie tylko architektura willi ´Koliba” nawiązuje do miejscowej tradycji. Także wyposażenie wnętrz i detale wystroju zostały specjalnie zaprojektowane z wykorzystaniem lokalnego wzornictwa.

W 1901 roku Gnatowski rozbudował willę o skrzydło zachodnie, co zatarło pierwotną koncepcję Witkiewicza. W 1906 roku właściciel willi zmarł bezpotomnie a budynek został sprzedany. Niestety kolejni właściciele budynku nie dbali o zachowanie jego pierwotnego wyglądu. W 1935 roku zmieniono także wnętrze przystosowując willę do funkcji domu wypoczynkowego.

W czasie okupacji w budynku willi mieściła się siedziba Hitlerjugend. Po wojnie budynek pełnił różne funkcje. W roku 1984 Muzeum Tatrzańskie zabezpieczyło opuszczoną już willę a po remoncie otworzyło w niej, w 1993 roku, Muzeum Stylu Zakopiańskiego, istniejące do dzisiaj.

W muzeum można zobaczyć szereg wnętrz dawnej willi, m.in. jadalnię, pokój bawialny, sypialnię i gabinet właściciela. Do willi wróciła, przechowywana w Muzeum Tatrzańskim, kolekcja zbiorów etnograficznych zgromadzona przez Gnatowskiego oraz część pierwotnego wyposażenia budynku.

Warto zauważyć, że wnętrza willi dla potrzeb muzeum zaaranżował znany artysta Władysław Hasior.