Sucha Beskidzka - zamek

Początki zamku w Suchej Beskidzkiej ( powiat suski) sięgają połowy XVI wieku.

W 1554 roku złotnik królowej Bony, Caspar Castiglione, zakupił od Stanisława Słupskiego wieś Suchą. Po otrzymaniu szlachectwa przybrał, od nazwy nowo nabytej majętności, nazwisko Suski i wniósł tutaj murowany, piętrowy dwór obronny, którego pozostałością jest oszkarpowana część południowego skrzydła obecnego zamku. Jednak spadkobiercy nobilitowanego Włocha niedługo cieszyli się zgromadzonymi przez ojca dobrami. Prowadząc hulaszczy tryb życia szybko zadłużyli się u rodziny Komorowskich z Żywca. W 1608 roku Sucha została przejęta przez Komorowskich za długi Suskich.

Piotr Komorowski, po objęciu majątku w Suchej, rozbudował w latach 1608-1614 skromny dwór na okazałą, wzorowaną na Wawelu, renesansową rezydencję. Powstały wówczas dwa nowe skrzydła z krużgankami, mur parawanowy oraz budynek bramny. W wieży zegarowej urządzona została kaplica rodowa, gdzie do dzisiaj zachowały się fragmenty oryginalnej polichromii z XVII wieku.

Najbardziej reprezentacyjna komnata z czasów Piotra Komorowskiego znajduje się na piętrze skrzydła zachodniego. Jest to, nakryta drewnianym stropem ( rekonstrukcja), sala „Rycerska „ zwana także salą „Marszałkowską” z pięknym manierystycznym kominkiem. Kominek, wykonany z piaskowca i ozdobiony herbami oraz bogata ornamentyką, przypomina kształtem łuk triumfalny, co miało podkreślać potęgę rodu.

Po śmierci Piotra, w 1640 roku, majątek wraz zamkiem przechodzi w ręce jego bratanka  Krzysztofa.  Niestety Krzysztof Komorowski zmarł tragicznie w kilka lat później na chrzcinach córki, gdy podczas polowania spadł nieszczęśliwie z konia. Po jego śmierci dobra suskie odziedziczyła córka Konstancja, która wyszła za mąż za Jana Wielkopolskiego.

W rękach Wielkopolskich majątek pozostawał do 1843 roku. Na początku XVIII wieku, z inicjatywy Anny z Lubomirskich, żony jednego z Wielkopolskich, następuje kolejna rozbudowa zamku. Podwyższono wówczas południowe skrzydło oraz dobudowano do jego narożników dwie wieże nakryte dachami namiotowymi. Przed fasadą tego skrzydła założono ogród barokowy oraz zbudowano oranżerię, w której hodowano cytrusy, które następnie z zyskiem sprzedawano w Krakowie.

W 1843 roku zamek kolejny raz zmienia właściciela. Dobra suskie przechodzą na własność rodziny Branickich. Pierwszy właściciel z tej rodziny, Aleksander zmienia nieco wygląd zamku. Rozebrana zostaje brama wjazdowa oraz skrzydło wschodnie, które zastąpiono żelaznym ogrodzeniem. Park przekomponowano w stylu angielskim i otoczono kamiennym murem. Wzniesiono także, na miejscu barokowej, nową oranżerię w stylu neogotyku angielskiego oraz postawiono zabudowania gospodarcze, w tym tzw. dom ogrodnika. W części pomieszczeń zamku Braniccy zaczęli gromadzić zbiory o wartości muzealnej, okazy numizmatyczne oraz cenny księgozbiór.

W 1905 roku na zamku wybuchł pożar w wyniku, którego nastąpiła renowacja całego założenia, pod kierunkiem krakowskiego architekta Tadeusza Stryjeńskiego.

W 1922 roku, jako wiano jednej z Branickich, zamek przechodzi na własność Tarnowskich i w ich rękach pozostaje do roku 1945. W czasie II wojny światowej w zamku stacjonował garnizon niemiecki a cenne zbiory uległy zniszczeniu i rozproszeniu. Zachowała się tylko niewielka ich część, przechowywana m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Po wojnie w zamku umieszczono liceum z internatem oraz magazyny GS.

Dopiero w roku 1975 obiekt przekazano dyrekcji Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu i rozpoczął się remont zamku. Remont ten został jednak przerwany w latach 80-tych z powodu braku funduszy. W 1996 roku obiekt przejęła gmina. W zamku znalazły między innymi siedziby: muzeum, Miejski Ośrodek Kultury, restauracja i hotel.

W 2015 roku, na krótko, cały zespół zamkowo-parkowy odzyskała rodzina Tarnowskich. W następnym roku sprzedała go jednak gminie. Niebawem rozpocznie się generalny remont obiektu i całego założenia. W przyszłości w zamku suskim mają znaleźć miejsce, między innymi, depozyty prywatne dawnego wyposażenia zamku żywieckiego oraz, prawdopodobnie, cześć zbiorów zgromadzonych w rodzinnym dworze Emila Zegadłowicza w Gorzeniu koło Wadowic.

Zamek suski, jak każdy szanujący się zamek, posiada także swoją „białą damę”. Według legendy jest nią Anna Konstancja Wielopolska, inicjatorka przebudowy zamku na początku XVIII wieku. Po śmierci pierwszego i drugiego męża, Anna postanowiła nie wychodzić już więcej za mąż i poświęcić dalsze życie zarządzaniu rozległymi dobrami. Mieszkała głównie na zamku w Suchej i była znana z tzw. „ twardej ręki”. Podobno osobiście ze swoimi hajdukami wyruszała na wyprawy przeciwko bandom zbójeckim, grasującym w okolicy. A po schwytaniu zbójników osobiście nadzorowała ich egzekucje.W swoich majątkach zaprowadziła surowe prawa i pilnowała ich egzekwowania. Żyjąc długo dała się mocno we znaki poddanym i służbie zamkowej. Także po śmierci postanowiła „ doglądać” swojej siedziby, ukazując się w zamkowych korytarzach pod postacią białego widma lub zjawy w czarnej krynolinie. Podobno ukazała się także, w czasie okupacji, niemieckim żołnierzom, którzy w panice oddali w jej kierunku kilka strzałów.

widok ogólny

litografia - Fotopolska

dziedziniec z krużgankami przed remontem

dziedziniec po remoncie

dawny dwór Suskich

zdjęcie - zbiory NAC

szkarpy

skrzydło południowe od wschodu

widok na dziedziniec z krużganków

podcienia dolnej kondygnacji krużganków

Wieża Zegarowa i krużganki

Wieża Zegarowa

barokowy portal

elewacja ogrodowa

elewacja ogrodowa - Fotopolska

elewacja ogrodowa i wieża barokowa

barokowa wieża

portal od ogrodu

manierystyczny kominek

kominek - zbiory NAC

zwieńczenie kominka z herbami

depozyt- meble z zamku w Żywcu

zabytkowa ikona

barokowy kominek

zbiory z domu Zegadłowicza

fortepian - zbiory z domu Zegadłowicza

wnętrze biblioteki - zdjęcie archiwalne NAC

kaplica zamkowa

obraz w ołtarzu kaplicy

fragment XVII-wiecznej polichromii

pozostałości po chórze

herb Starykoń

malowidło iluzoryczne

widok na park angielski

fragment parku

aleja parkowa

staw

mostek w parku

współczesna rzeźba parkowa

widok na oranżerię

oranżeria przed remontem

oranżeria po remoncie

dekoracja oranżerii

domek ogrodnika

brama wjazdowa do zamku

Anna Wielopolska- Biała Dama

Kraków- kaplica św. Małgorzaty i św. Judyty na Salwatorze

Barokowa, drewniana kaplica została wzniesiona na niewielkim wzgórzu w latach 1689-1690, na miejscu dwóch poprzednich drewnianych kaplic, z których pierwsza spłonęła a drugą spalili Szwedzi podczas Potopu. Obecna kaplica, prawdopodobnie, służyła jako kaplica cmentarna, gdyż otaczał ją cmentarz morowy.

Jest to budowla na planie ośmioboku, o konstrukcji zrębowej nakryta pseudokopułą zwieńczoną latarnią. Dach i latarnię pokrywa gont. Do głównego wejścia prowadzi portal z nadprożem wyciętym w ośli grzbiet. Nad tym wejściem znajduje się drewniany balkon.

Wnętrze kaplicy przechodziło na przestrzeni wieków wiele zmian. Obecna aranżacja pochodzi z lat 1986-1992. Wówczas kaplica była gruntownie remontowana. We wnętrzu zwraca uwagę barokowy ołtarz główny z XVII wieku, przeniesiony w latach 70-tych XX wieku z sąsiedniego kościoła Najświętszego Salwatora oraz ołtarz boczny z kościoła św. Wojciecha.

 W XIX wieku kaplicę otoczono murem.

Kaplicę niekiedy nazywano gontyną ( niepoprawna nazwa świątyni pogan słowiańskich), ponieważ w XIX wieku uważano, że miejsce, gdzie stoi kaplica związane jest z dawnymi wierzeniami pogańskimi.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - Fotopolska

wejście boczne

latarnia

elewacja z wejściem glównym                                          

wejście główne i balkon

portal z nadprożem w ośli grzbiet

nadproże

balkon

wejście z krata

wnętrze kopuły

ołtarz główny

ołtarz boczny

brama i mur

Bobolice- zamek

Zamek w Bobolicach (powiat myszkowski, gmina Niegowa) został wzniesiony na polecenie króla Kazimierza Wielkiego w latach około 1350-1352. Budowla była częścią systemu obronnego mającego za zadanie ochronę granic Państwa Polskiego od strony Śląska i Czech oraz, znajdującego się w pobliżu, szlaku handlowego.

Zamek był własnością królewską do roku 1370, kiedy to król Ludwik Węgierski przekazał go księciu Śląskiemu Władysławowi Opolczykowi. Jednak, mimo licznych nadań królewskich, książę okazał się nielojalny wobec króla i zmuszony był oddać zamek w ręce innego właściciela, Węgra Andrzeja Schoeny. Ten także spiskował wobec króla ( z Krzyżakami) a zamek przekształcił w zbójecką twierdzę. Kolejny władca, Władysław Jagiełło musiał ukrócić zbójecki proceder Schoena i ponownie przyłączył zamek do majątku królewskiego. Jednak poprzedni właściciel mógł nim dysponować.

Następnie zamkiem władało kilka rodzin jednocześnie, co rodziło liczne konflikty. Dopiero zakup całości budowli w 1445 roku przez Piotra Szafrańca położył kres tym konfliktom. Za czasów Szafrańca wokół zamku powstała osada rzemieślnicza. Jednak przez kolejne dziesięciolecia właściciele zamku często się zmieniali. Na dłużej zawładnęła nim dopiero rodzina Mikołaja Krezy z Zawady. Zamieszkiwali oni zamek w latach 1486 – 1625. W 1625 roku zamek przeszedł na własność Piotra Myszkowskiego, właściciela pobliskiego zamku  Mirów.

W roku 1657, w czasie „potopu szwedzkiego”, twierdza w Bobolicach uległa poważnemu zniszczeniu, jak wiele warowni na tzw. szlaku „ Orlich Gniazd”. Od tego czasu zamek popadał stopniowo w ruinę z powodu braku funduszy na jego odbudowę i był tylko częściowo zamieszkały.

W XVIII wieku, zrujnowaną warownię zakupiła rodzina Męcińskich jednak nie udało im się jej odbudować, jak planowali. W XIX wieku do całkowitego znoszenia ruin doprowadzili poszukiwacze skarbów, ponieważ, podobno, wcześniej udało się znaleźć w ruinach skarb znacznej wartości. W 1882 roku właścicielami ruin została rodzina chłopska Baryłów, która „ władała” zamkiem do 1945 roku.

Po drugiej Wojnie Światowej część ruin wykorzystano jako budulec drogi łączącej Bobolice z Mirowem. Zabezpieczenia ruin zamku dokonano dopiero w 1958 roku. W latach 90-tych XX wieku zamek został zwrócony rodzinie Barytów a ci z kolei w 2002 roku sprzedali go rodzinie Laseckich.

Laseccy, wielkim nakładem środków, odbudowali zrujnowaną warownię i w 2011 roku została ona udostępniona turystom. Ponieważ obecna budowla to rekonstrukcja, oparta na bardzo skąpych źródłach, jej wygląd budzi wiele kontrowersji.

W wyniku rekonstrukcji powstała warownia usytuowana na pierwotnym podłożu, czyli na skalistym wzgórzu. Jest to budowla składająca się z dwukondygnacyjna budynku mieszkalnego z wieżami i cylindrycznej baszty. Zamek został pokryty czarną dachówką. Całość otoczono murami z blankami z białego wapienia. Do warowni prowadzi most zbudowany nad sucha fosą.

Z zamkiem w Bobolicach wiążą się liczne legendy.

Jedna z nich mówi o pojawianiu się białej damy, pod której postacią kryje się bratanica jednego z przedstawicieli rodziny Krezów, więziona przez niego w zamku. Krąży także legenda o wielkim skarbie ukrytym w rzekomym tunelu łączącym zamki Mirów i Bobolice. Ma być to część skarbu odkrytego w XIX wieku.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne

panorama

panorama - zdjęcie Fotopolska

widok od strony drogi

skały pod zamkiem

mury i wieże

widok na wieżę

mury

zwieńczenie muru zamku

brama wjazdowa

zamek i brama

brama i most

herb nad bramą

fragment wieży

skrzydło mieszkalne

ubikacja

wnętrze