Iwkowa - kościół cmentarny Nawiedzenia NMP

Usytuowany wśród pięknego starodrzewia kościół cmentarny w Iwkowej ( powiat brzeski, gmina Iwkowa) zaliczany jest do najstarszych kościołów w Małopolsce.

Świątynia pochodzi z 2 połowy XV wieku i powstała na miejscu starszej budowli z XIV wieku.

Jest to budowla drewniana, jednonawowa o konstrukcji zrębowej wzniesiona w stylu późnogotyckim, orientowana. Do nawy przylega trójbocznie zamknięte, węższe prezbiterium z późniejszą zakrystią. Od frontu do nawy dostawiono w 1619 roku niską wieżę, częściowo wtapiając ją w nawę tak, że nie przypomina wieży lecz przedsionek. Nawę i prezbiterium nakryto dachem dwuspadowym z gontu. Okna nawy umieszczono tylko od strony południowej.

Wnętrze świątyni nakrywa strop. Ściany pokrywa figuralna polichromia renesansowa z 1619 roku. Pod nią istnieją ślady polichromii gotyckiej.

Wyposażenie kościoła jest głównie barokowe. Są jednak elementy wcześniejsze np. gotycki krucyfiks w łuku tęczy, pochodzący z  XV wieku i towarzyszące mu rzeźby z XIV wieku. Ciekawostką jest zachowana kopia witrażu gotyckiego, pochodząca z XV wieku.

Na uwagę zasługują także dwa  portale z XV wieku zdobione gotyckim łukiem trójlistnym.

Obecnie kościół pełni funkcję kaplicy cmentarnej.

widok ogólny

panorama

elewacja południowa

wieża-przedsionek

widok na prezbiterium

prezbiterium

zakrystia

wnętrze

ołtarz główny

renesansowa polichromia

postać króla

zacheusz

łuk tęczowy

Grupa Ukrzyżowania

chór i organy

portal z łukiem trójlistnym

portal boczny

Wieruszyce - dwór obronny

W Wieruszycach ( powiat bocheński, gmina Łapanów) na wzgórzu nad rzeką Stradomką zachował się jeden z najstarszych dworów obronnych w Polsce.

Pierwsza budowla kamienna powstała w tym miejscu w XV wieku dla rodziny Wieruskich. Prawdopodobnie miała ona postać gotyckiej wieży mieszkalno-obronnej otoczonej fosą. Fragmenty jej fundamentów zachowały się po południowej stronie budynku.

Na początku  XVI wieku, z inicjatywy Wincentego Wieruskigo,  wieżę rozbudowano i powstał piętrowy dwór obronny z masywną wieżą obronną w narożniku północno-wschodnim, zaopatrzoną w strzelnice kluczowe. Jeszcze w tym samym wieku Wieruscy przebudowali dwór w stylu renesansowym. Okna na piętrze ujęto w obramienia a gotyckie portale wewnątrz ozdobiono herbami Szreniawa. Całość nakryto dwoma dachami czterospadowymi ( obecnie kryte gontem). Na początku XVII wieku budowlę wzbogacono o otwartą loggię od południa ( niezachowana). Założono także tarasowy ogród włoski.

Z czasem gotycko-renesansowy dwór tracił na znaczeniu i od XVII wieku był niezamieszkały. W pierwszej połowie XIX wieku, gdy właścicielami majątku została rodzina Ołtarzewskich, wzniesiono w parku klasycystyczny dwór a starą rezydencję zamieniono na spichlerz, który coraz bardziej niszczał.

Ostatnim przed wojną właścicielem majątku w Wieruszycach był Szymon Padlewski.

W 1945 roku klasycystyczny dwór uległ zniszczeniu. Majątek po zakończeniu wojny, przeszedł na własność Skarbu Państwa.

W 1981 roku dawną rezydencję obronną, a właściwie jej ruinę, oraz park z zabudowaniami gospodarczymi zakupiła osoba prywatna i rozpoczęła remont budowli, który trwa do dzisiaj.

Warto zwrócić uwagę, że dawniej wejście główne znajdowało się od strony zachodniej. Przy obecnym remoncie zdecydowano się zaadoptować jeden z portali wewnętrznych, który po zniszczeniu części budynku z loggią znalazł się na obecnej elewacji południowej.

widok ogólny

panorama

zdjęcie archiwalne - zbiory NAC

widok z parku

widok na fasadę

fasada

fragment fasady

elewacja północna

widok na wieżę

wieża

elewacja zachodnia

portal

herb Szreniawa na elewacji

pozostałość komina

fundamenty części dworu z loggią

narożnik

okno parteru

strzelnica kluczowa

park

zabudowania gospodarcze

Miechów-Siedliska-kościół św. Krzyża

Na terenie dawnej wsi Siedliska a obecnie części Miechowa (powiat miechowski, gmina Miechów) został wybudowany na przełomie XV i XVI wieku niewielki, murowany kościół. Była to fundacja zakonu bożogrobców z Miechowa.

Jest to świątynia orientowana na planie prostokąta zwężającego się ku wschodowi i zakończonego wielobocznie. Kościół posiada jedną nawę i niewyodrębione prezbiterium. W XVII wieku od zachodu dobudowano drewnianą wieżę, którą w XX wieku wzmocniono za pomocą kamiennej kruchty. Budowla zawiera w sobie elementy gotyckie. Cześć elewacji  wspierają szkarpy a okna zamknięte są ostrołukiem, podobnie jak portal południowy i wejście do nawy.

Po pożarze Miechowa w XVIII wieku wnętrze świątyni wyposażono w barokowe ołtarze.

Świątynię okalał dawnej mur ceglany, stanowiący granicę przykościelnego cmentarza. Obecnie zachowała się brama z  XIX wieku z reliktami wcześniejszej bramy, starszej od obecnie istniejącej o ponad 200 lat.

W przeszłości kościół w Siedliskach był celem wielkopostnych procesji prowadzących z kościoła klasztornego w Miechowie. Obecnie tradycja ta odradza się.

widok ogólny

panorama

fasada

wieża

widok na wieżę

prezbiterium

portal południowy

wnętrze

ambona

strop

portal do nawy

dawna brama cmentarna

fragment bramy

nagrobek przy kościele