Przy ulicy Kasprusie w Zakopanem (
powiat tatrzański, gmina Zakopane) stoi XIX – wieczna drewniana willa z 1893
roku. Willa została wybudowana przez miejscowego snycerza Józefa
Kasprusia-Stocha, współpracującego wcześniej przy znanej zakopiańskiej willi
Koliba.
Początkowo budynek miał wygląd
zwykłej chałupy góralskiej z werandą i posiadał pokoje do wynajęcia dla
turystów. W 1923 roku przebywał w niej po raz pierwszy, jako gość na weselu,
wybitny polski kompozytor Karol Szymanowski.
W latach 1925-1926 budynek otrzymał
obecny wygląd i nazwę ”Atma”, co oznacza w indyjskiej filozofii „ duszę”.
W 1930 roku willę wynajął Karol
Szymanowski i mieszkał w niej do roku 1935, gdy z powodu pogarszającego się
stanu zdrowia ( gruźlica) oraz kłopotów finansowych, musiał ją opuścić. Dla
Szymanowskiego pobyt w Atmie był, w pewnym sensie, rekompensatą za utraconym po
pierwszej wojnie światowej domem rodzinnym w majątku Tymoszówka na Ukrainie, z
którym był bardzo związany.
Artysta czuł się w Zakopanem
bardzo dobrze, co zaowocowało powstaniem wielu dzieł muzycznych, w tym słynnego
baletu „ Harnasie”, zainspirowanego miejscowym folklorem.
Willa jest budynkiem o konstrukcji
zrębowej, na planie wydłużonego prostokąta. W części środkowej jest piętrowa a
w pozostałych parterowa z mieszkalnym poddaszem. Ma kamienną podmurówkę.
Elewacja frontowa poprzedzona jest obszerną, piętrową werandą a na elewacji zachodniej umieszczono balkon.
Po ostatniej wojnie, dzięki
staraniom spadkobierczyni Szymanowskiego ( siostrzenica) oraz znanego pisarza i
publicysty Jerzego Waldorffa udało się willę wykupić z rąk prywatnych. Po remoncie utworzono w niej, w
1976 roku, muzeum biograficzne Karola Szymanowskiego, które działa do dzisiaj.
W ramach adaptacji na muzeum zrekonstruowano w willi gabinet kompozytora oraz
zaaranżowano pozostałe pomieszczenia w stylu dwudziestolecia międzywojennego.
W odremontowanej ponownie w
ostatnich latach ( 2013) Atmie często odbywają się koncerty kameralne organizowane przez
Towarzystwo Muzyczne im. Karola Szymanowskiego.
 |
| widok ogólny |
 |
| willa przed rozbudową - zdjęcie Muzeum Tatrzańskie |
 |
| elewacja wschodnia |
 |
| ganek |
 |
| weranda |
 |
| gabinet kompozytora |
 |
| pokój stołowy |
 |
| zdjęcia rodzinne |
 |
| portrety Szymanowskiego wykonane przez Witkacego |
