Na rogu placu Wszystkich Świętych, przy ulicy Franciszkańskiej w Krakowie wznosi
się ceglany, gotycki kościół zakonu franciszkanów.
Budowla powstała w pierwszej połowie XIII wieku dzięki staraniom kasztelana
krakowskiego Teodora Gryfity. Pierwotnie świątynia miała, prawdopodobnie, plan
centralny - krzyża greckiego z wieżą na przecięciu ramion ( uważa się, że taka
forma świątyni wiąże się z przeznaczeniem budowli na mauzoleum bł. Salomei oraz
księcia Bolesława Wstydliwego).
Z czasem kościół rozbudowywano. Jeszcze w XIII wieku powstała zakrystia (
zwana starą) oraz dwunawowy korpus halowy od zachodu. Wiek XV zaznaczył się przedłużeniem
prezbiterium i ozdobieniem go oknami z maswerkami ( obecne z XIX wieku). Przy
północnej ścianie prezbiterium powstała kaplica św. Salomei.
Niestety świątynia często była niszczona przez pożary. W 1655 roku, po
kolejnym pożarze, kościół odbudowano odtwarzając wnętrza w duchu baroku. Wtedy
też została ukształtowana kaplica Męki Pańskiej, usytuowana po stronie północnej.
W czasie wielkiego pożaru Krakowa, w roku 1850, zniszczeniu uległa także
świątynia franciszkanów. Odbudowa trwała tym razem kilkadziesiąt lat. W części wschodniej
przywrócono jej wygląd gotycki natomiast nawa otrzymała wygląd romańsko-gotycki
z wielkim ostrołukowym oknem w fasadzie zachodniej. Z kolei do gotyckiego
transeptu dodano neogotycką kruchtę. We wnętrzu zamontowano barokowe ołtarze z
marmuru dębnickiego, pozyskane z innego kościoła. W końcowym etapie restauracji
powstała polichromia oraz witraże.
W 1920 roku kościół otrzymał status bazyliki mniejszej.
Kościół znany jest głównie z wystroju w duchu młodopolskim. Część polichromii
i witraże są autorstwa Stanisława Wyspiańskiego. Najsłynniejszym witrażem jest
umieszczony w oknie nad chórem okazały witraż „ Bóg Ojciec”. W oknach prezbiterium
możemy z kolei podziwiać witraże
wyobrażające patrona świątyni św. Franciszka oraz bł. Salomeę i cztery żywioły.
W polichromii prezbiterium i transeptu dominują motywy gwiazd, kwiatów i ziół.
Także artysta młodopolski zaprojektował stacje Drogi Krzyżowej – był nim Józef
Mehoffer.
Z ciekawszych elementów wystroju wnętrza warto zwrócić uwagę na gotyckie
płyty nagrobne w prezbiterium ( XV wiek ), dokładną kopię Całunu Turyńskiego znajdującą
się w jednej z kaplic oraz galerię portretów biskupów krakowskich i fragmenty
gotyckiej polichromii w krużgankach klasztoru przylegającego do świątyni.
 |
| widok ogólny |
 |
| panorama |
 |
| zdjęcie archiwalne - CBN Polona |
 |
| widok od prezbiterium |
 |
| prezbiterium |
 |
| prezbiterium i kaplica |
 |
| okno prezbiterium |
 |
| mozaika |
 |
| widok na fasadę |
 |
| fasada |
 |
| poeral główny |
 |
| elewacja boczna |
 |
| elewacja transeptu |
 |
| fryz arkadkowy |
 |
| neogotycka kruchta |
 |
| kaplica |
 |
| wnętrze |
 |
| sklepienie prezbiterium |
 |
| wnętrze prezbiterium |
 |
| ołtarz główny |
 |
| obraz |
 |
| witraż bł. Salomea |
 |
| witraże |
 |
| nawa główna |
 |
| sklepienie nawy |
 |
| witraż Bóg Ojciec |
 |
| polichromia secesyjna |
 |
| fragment polichromii |
 |
| obraz w nawie |
 |
| posąg |
 |
| płyta nagrobna w prezbiterium |
 |
| gotycka płyta nagrobna |
 |
| płyta Bolesława Wstydliwego - płyta pamiątkowa |
 |
| kaplica bł. Salomei |
 |
| Kaplica Męki Pańskiej |
 |
| ołtarz |
 |
| kopia Całunu Turyńskiego |
 |
| stacja Drogi Krzyżowej |
 |
| gotycka rzeźba |
 |
| kaplica MB Bolesnej |
 |
| ołtarz |
 |
| obraz |
 |
| sklepienie |
 |
| polichromia |
 |
| nagrobek |
 |
| gotycki portal w kruchcie |
 |
| gotycka płyta nagrobna w kruchcie |
 |
| nagrobek w transepcie |
 |
| nagrobek J. Gemmy |
 |
| zabudowania klasztoru |
 |
| skrzydło wschodnie |
 |
| skrzydło klasztoru |
 |
| krużganki |
 |
| sklepienie krużganków |
 |
| sklepienie gwiaździste |
 |
| polichromia barokowa |
 |
| polichromia |
 |
| gotycki fresk |
 |
| fragment gotyckiej polichromii |
 |
| galeria portretów biskupów krakowskich |
 |
| portret bpa Małachowskiego |
 |
| medalion |
 |
| gotycka płyta nagrobna |
 |
| nagrobek z piaskowca |
 |
| nagrobek piskupa |
 |
| renesansowe epitafium |
 |
| gotycki portal |
 |
| barokowy portal |
