gatoma - na tropie zabytków

środa, 20 września 2017

Raciborowice - kościół św. Małgorzaty

Jednym z kościołów ufundowanych przez Jana Długosza jest gotycki kościół w Raciborowicach ( powiat krakowski, gmina Michałowice). Prace nad jego wznoszeniem rozpoczął jednak w 1460 roku znany kaznodzieja Paweł z Zatora. Jan Długosz kontynuował budowę, którą zakończono w roku 1476. W efekcie powstała świątynia ceglana, jednonawowa kryta obecnie stropem z prezbiterium zakończonym ścianą prostą i nakrytym sklepieniem krzyżowo-żebrowym z herbami w zwornikach. Do prezbiterium przylega niewielka zakrystia a do nawy od południa kruchta. Kościół jest oszkarpowany i ozdobiony kamiennym detalem. Świątynia reprezentuje typ tak zwanego gotyku nadwiślańskiego.

Na uwagę zasługują portale kamienne. Główne wejście ozdabia ostrołukowy portal schodkowy z herbem „Wieniawa” Jana Długosza. Drugi portal znajduje się przy kruchcie południowej i także zdobi go herb Wieniawa. W kruchcie nad wejściem znajduje się tablica fundacyjna z 1476 roku z postacią patronki kościoła a na zewnętrznej ścianie kruchty tablica z napisem. Nad portalem zwraca uwagę także zawieszony " tajemniczy " fragment kości. We wnętrzu kruchty zamontowano płytę nagrobną księdza Brzostowskiego z XVI wieku.

We wnętrzu świątyni zachowały się fragmenty późnorenesansowej polichromii z początku XVII wieku ze scenami pasyjnymi oraz zabytkowe epitafia i konfesjonały.

Obok kościoła stoi dzwonnica, której przyziemie z kamiennym portalem pochodzi z XV wieku a cześć drewniana z izbicą z wieku XIX .

widok ogólny

panorama

widok od wschodu

prezbiterium

fasada

portal " długoszowski"

herb "Wieniawa"

portal kruchty

portal kruchty - archiwalne

zwieńczenie portalu z motywem "sznurowym"

tablica fundacyjna

postać patronki kościoła

tablica inkrypcyjna

gzymsy

wnętrze

sklepienie prezbiterium

sklepienie kruchty

polichrormia

fragment polichromii

Madonna z Dzieciątkiem- 1526 - obraz obecnie w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie

płyta nagrobna i kropielnica

dzwonnica

zwieńczenie dzwonnicy

okna części murowanej dzwonnicy

piątek, 15 września 2017

Powroźnik - cerkiew św. Jakuba Młodszego Apostoła

Cerkiew w Powroźniku ( powiat nowosądecki, gmina Muszyna) uchodzi za jedną z najstarszych drewnianych cerkwi łemkowskich na Podkarpaciu.

Została wzniesiona około roku 1600, ale była kilkukrotnie rozbudowywana. Istnieje pogląd, że najstarszą częścią budowli była zakrystia, powstała po przekształceniu dawnej kaplicy z połowy XVI wieku. Cerkiew jest orientowana w konstrukcji zrębowej i ma tradycyjny podział trójdzielny. Składa się z nawy, babińca i prezbiterium. W 1643 roku nad babińcem nadbudowano kaplicę. W 1778 roku do nawy dostawiono wieżę z izbicą, poprzedzoną przedsionkiem. W latach 1813-1814 cerkiew przesunięto na obecne miejsce ze względu na zagrożenie wylewami pobliskiego potoku Muszynka. W czasie tej przeprowadzki dobudowano nowe prezbiterium zakończone ścianą prostą a stare prezbiterium zamieniono na zakrystię. Nad nawą, prezbiterium i wieżą wznoszą się baniaste hełmy z krzyżami.

Nawę nakrywa dach namiotowy łamany uskokowo. Ściany i dachy pokrywa gont.

Wewnątrz nawa nakryta jest kopułą namiotową, babiniec płaskim stropem a prezbiterium stropem płaskim z fasetą. Na ścianach dawnego prezbiterium a obecnie zakrystii zachowała się polichromia z początku XVII wieku. Prezbiterium zdobi ikonostas z połowy XVIII wieku ( niekompletny i przycięty). Do cennych elementów wyposażenia należą ikony z XVII wieku oraz dzwon a także malowana ambona barokowa z około 1700 roku..

Cerkiew otoczona jest kamiennym murem z daszkiem gontowym.

Od roku 1951, po wysiedleniu miejscowej ludności w ramach „Akcji Wisła”, cerkiew została przejęta przez kościół łaciński i pełni obecnie rolę kościoła katolickiego.

W 2013 roku cerkiew została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.