piątek, 15 września 2017

Powroźnik - cerkiew św. Jakuba Młodszego Apostoła

Cerkiew w Powroźniku ( powiat nowosądecki, gmina Muszyna) uchodzi za jedną z najstarszych drewnianych cerkwi łemkowskich na Podkarpaciu.

Została wzniesiona około roku 1600, ale była kilkukrotnie rozbudowywana. Istnieje pogląd, że najstarszą częścią budowli była zakrystia, powstała po przekształceniu dawnej kaplicy z połowy XVI wieku. Cerkiew jest orientowana w konstrukcji zrębowej i ma tradycyjny podział trójdzielny. Składa się z nawy, babińca i prezbiterium. W 1643 roku nad babińcem nadbudowano kaplicę. W 1778 roku do nawy dostawiono wieżę z izbicą, poprzedzoną przedsionkiem. W latach 1813-1814 cerkiew przesunięto na obecne miejsce ze względu na zagrożenie wylewami pobliskiego potoku Muszynka. W czasie tej przeprowadzki dobudowano nowe prezbiterium zakończone ścianą prostą a stare prezbiterium zamieniono na zakrystię. Nad nawą, prezbiterium i wieżą wznoszą się baniaste hełmy z krzyżami.

Nawę nakrywa dach namiotowy łamany uskokowo. Ściany i dachy pokrywa gont.

Wewnątrz nawa nakryta jest kopułą namiotową, babiniec płaskim stropem a prezbiterium stropem płaskim z fasetą. Na ścianach dawnego prezbiterium a obecnie zakrystii zachowała się polichromia z początku XVII wieku. Prezbiterium zdobi ikonostas z połowy XVIII wieku ( niekompletny i przycięty). Do cennych elementów wyposażenia należą ikony z XVII wieku oraz dzwon a także malowana ambona barokowa z około 1700 roku..

Cerkiew otoczona jest kamiennym murem z daszkiem gontowym.

Od roku 1951, po wysiedleniu miejscowej ludności w ramach „Akcji Wisła”, cerkiew została przejęta przez kościół łaciński i pełni obecnie rolę kościoła katolickiego.

W 2013 roku cerkiew została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

widok ogólny
zdjęcie archiwalne - Fotopolska

panorama - zdjęcie archiwalne
widok od prezbiterium

zakrystia- fragment dawnej cerkwi

zdjęcie - CBN Polona

widok na fasadę

fasada

wieża

izbica wieży

dachy

wnętrze

ikonostas
fragment ikonostasu
Carskie Wrota

ikony

ikona św. Aarona

Pieta

Sąd Ostateczny

polichromia zakrystii

fragment polichromii

chór

krucyfiks

ambona

ołtarz boczny

kropielnica

niedziela, 10 września 2017

Brzeźnica - kościół św. Stanisława Biskupa

Kościół w Brzeźnicy ( powiat bocheński, gmina Bochnia ) wzniesiono w roku 1632. Jest to świątynia drewniana, orientowana, o konstrukcji zrębowej. Składa się z nawy z przedsionkiem oraz trójbocznie zakończonego prezbiterium, do którego przylega od północy zakrystia. W XIX wieku kościół został powiększony a do nawy od południa dobudowano piętrową kruchtę. Dach pokryty blachą wieńczy neogotycka sygnaturka.

Wnętrze świątyni, nakryte stropem,  posiada wyposażenie głównie barokowe. Strop pokrywa polichromia z końca XIX wieku. Na szczególną uwagę zasługuje późnogotycka chrzcielnica z początku XVI wieku, pochodząca z poprzedniej świątyni oraz gotycki krucyfiks w łuku tęczy.

Przy kościele stoi drewniana dzwonnica z końca XVIII wieku o konstrukcji słupowej z pseudoizbicą nakrytą dachem łamanym.

widok ogólny
panorama
elewacja południowa
piętrowa kruchta
elewacja północna
wejście
wnętrze
ołtarz główny
ambona
organy
chrzcielnica
dzwonnica


wtorek, 5 września 2017

Izdebnik - dwór i dawna wytwórnia jarzębiaku

We wschodniej części Izdebnika ( powiat wadowicki, gmina Lanckorona) znajduje się dwór oraz pozostałości fabryki wódek gatunkowych, znanej przed wojną przede wszystkim z produkcji  jarzębiaku.

Eklektyczny dwór pochodzi z II połowy XIX wieku i powstał na planie prostokąta jako piętrowa budowla nakryta dachem dwuspadowym. Fasadę frontową zdobił pierwotnie portyk kolumnowy z trójkątnym szczytem.

W 1891 roku dobra izdebnickie  drogą darowizny przeszły na własność arcyksięcia Rainera Habsburga z Żywca, który z pomocą znakomitego zarządcy Ludwika Seelinga zaczął rozwijać majątek. Jedną z najbardziej trafionych inwestycji była budowa dużej wytwórni wódek gatunkowych. Jej sztandarowym wyrobem były produkowany na szeroką skalę jarzębiak ceniony w całej Galicji.

Znakomicie zarządzany i prosperujący majątek, po bezpotomnej śmierci arcyksięcia Rainera otrzymał jego bratanek. W 1919 roku, majątek Habsburgów został przejęty przez Państwo Polskie, a właściwie sprzedany przez Habsburgów Lwowskiemu Bankowi Ziemskiemu Kredytowemu ( w przeciwnym razie mogli go utracić). Bank z kolei sprzedał go w 1922 roku Zygmuntowi Lewakowskiemu, znanemu przemysłowcowi, który kontynuował działalność produkcyjną znanych alkoholi. W tym też czasie doszło do niewielkiej przebudowy dworu. Kolumnowy portyk zastąpiono werandą z balkonem i zmieniono dach na czterospadowy.

W czasie wojny okupant prowadził w zabudowaniach gorzelni produkcję wódek gatunkowych dla dygnitarzy hitlerowskich. Po wojnie majątek upaństwowiono a w budynku dworu umieszczono m.in. ośrodek rehabilitacyjny dla dzieci. Obecnie mieści się tutaj Dom Pomocy Społecznej.

Do naszych czasów z zabudowań znanej wytwórni alkoholi w stosunkowo dobrym stanie zachował się dawny budynek administracyjny natomiast pozostałe obiekty bądź już nie istnieją bądź są w stanie ruiny.

dwór-widok ogólny
elewacja boczna
elewacja boczna - zdjęcie archiwalne - CBN Polona
elewacja ogrodowa
fasada
fasada - zdjęcie archiwalne - CBN Polona
okna dworu
aleja parkowa
aleja wjazdowa
dwór i wytwórnia wódek - zdjęcie archiwalne
butelka jarzębiaku izdebnickiego- zdjęcie zbiory NAC
budynek administracyjny wytwórni wódek
budynek wytwórni 
fasada boczna budynku
monogram Rainera Habsburga
ruiny zabudowań wytwórni wódek
ruiny budynków wytwórni wódek
ruiny
fasada budynku wytwórni
detal