niedziela, 19 marca 2017

Miechów - dworek "Zacisze"

Niewielki, modrzewiowy dworek podmiejski w Miechowie ( powiat miechowski, gmina Miechów) wzniesiono w 1784 roku ( data na belce stropowej) na skraju miasta, w zacisznej wówczas okolicy.

Przez kilka pokoleń należał do rodziny Kulczyckich, a nabył go w 1840 roku zubożały szlachcic Maurycy Kulczycki. Z przekazów pisemnych wynika, że wokół dworku znajdowały się jeszcze zabudowania gospodarcze, dzisiaj nieistniejące, m.in. oficyna i stodoła.

Dworek jako jeden z nielicznych nie uległ upaństwowieniu po II wojnie światowej i do lat 70-tych XX wieku pozostawał w rękach prywatnych. Dopiero wówczas został wykupiony przez Skarb Państwa. Po remoncie budynek przeznaczono na Muzeum Kościuszkowskie, które działało tutaj do roku 1995. Obecnie budynek, po niedawnym remoncie, administrowany jest przez Biuro Wystaw Artystycznych „ U Jaksy” i mieści Muzeum Regionalne.

Dworek jest budynkiem parterowym, na planie prostokąta, wzniesionym w konstrukcji zrębowej. Przykryty został czterospadowym łamanym dachem polskim, krytym gontem. Na osi umieszczono dwa ganeczki wsparte na drewnianych słupach. We wnętrzu dworku zachowały się dwa kominki murowane z XVIII wieku.

Ciekawostką jest, że dworek ma komin łączący dwa ciągi kominowe, niewidoczne z zewnątrz. Takie rozwiązanie było podyktowane „oszczędnością na podatkach”. Płacono, bowiem wówczas podatek od każdego komina.

Interesującym eksponatem znajdującym się w ogrodzie dworku jest kamienny krzyż pokutny oraz starsze od dworku koło młyńskie. Podobno pochodzi z XVII wieku.

widok ogólny
panorama
zdjęcie archiwalne z Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce t.1
dworek - zbiory NAC
widok z ogrodu na dworek
elewacja ogrodowa
widok na elewację frontową
ganek wejściowy
ganek ogrodowy
facjatka
" zamek" ciesielski
okna
wnętrze
pokój gospodarczy
belka z datą
kominek

skrzynia posagowa
krzyż pokutny

koło młyńskie


wtorek, 14 marca 2017

Korzkiew - kościół św. Jana Chrzciciela

W pobliżu zamku w Korzkwi ( powiat krakowski, gmina Zielonki), na niewielkim wzgórzu wznosi się murowany kościół. Świątynia została wybudowana w 1623 roku w stylu wczesnego baroku ( manieryzm) z fundacji ówczesnego właściciela wsi Aleksandra Ługowskiego. Budowla zastąpiła wcześniejszą, drewnianą świątynię z XIV wieku.

Usytuowanie kościoła na wzgórzu podyktowane było prawdopodobnie tym, że pierwotnie miał on charakter obronny. W zamyśle fundatora kościół wraz z pobliskim zamkiem miał stanowić kompleks obronny dla przebiegającego w pobliżu traktu handlowego. Z elementów obronnych zachowały się m.in. otwory strzelnicze w kształcie klucza widoczne w górnej części nawy i prezbiterium.

Świątynia jest orientowana, jednonawowa, z półkoliście zakończonym węższym prezbiterium. Przy nawie od południa usytuowano kruchtę a od północy półokrągłą klatkę schodową Od zachodu wzniesiono wieżę, w dolnej partii czworoboczną a w partiach wyższych ośmioboczną. Bryłę na zewnątrz wzbogacają dodatkowo szkarpy i barokowa smukła sygnaturka na dachu. Zachował się również wczesnobarokowy portal zachodni z herbami.

We wnętrzu dominuje wyposażenie barokowe w tym kamienna chrzcielnica.

Na zewnątrz do nawy świątyni od południa przylega klasycystyczny nagrobek Wodzickich.

Kościół otacza kamienny mur.

widok ogólny

widok na fasadę

widok na prezbiterium
elewacja zachodnia
wieża
wejście główne
wczesnobarokowy portal
zwieńczenie portalu z herbem
szkarpy
manierystyczne okno
wnętrze
ołtarz główny
widok na prezbiterium

nagrobek Wodzickich
inskrypcje nagrobka
zwieńczenie nagrobka
otoczenie kościoła


czwartek, 9 marca 2017

Wielka Wieś - dwór Stadnickich

W Wielkiej Wsi ( powiat tarnowski, gmina Wojnicz ) znajduje się urokliwy, barokowy dwór otoczony resztkami dawnego parku.

Na początku XVIII wieku majątek kupił Piotr Stadnicki i zapewne na jego zlecenie wzniesiono dwór i założono park krajobrazowy. Obecny wygląd dwór zawdzięcza Janowi Stadnickiemu, który w czasie remontu zmienił wygląd budynku, zlecając wykonanie przebudowy znanemu krakowskiemu artyście Tadeuszowi Stryjeńskiemu. Dwór nakryto łamanym, polskim dachem, w którym umieszczono mansardowe okna. Dobudowano także oranżerię i kaplicę.

Przed wojną w dworze znajdowała się cenna biblioteka, empirowe meble oraz obrazy znanych artystów m.in. Wojciecha Kossaka. W okresie międzywojennym majątek przeżywał trudności finansowe a rodzina ( wdowa z pięciorgiem dzieci) zmuszona była żyć dosyć skromnie.

W czasie II wojny światowej majątek miał przymusowego zarządcę a w 1945 roku rodzinie nakazano opuszczenie dworu. Następnie w dworze umieszczono bibliotekę, później m.in. przedszkole i świetlicę ZMP. Budynek jeszcze kilkukrotnie zmieniał właścicieli, którzy jednak o niego nie dbali.

Od całkowitej ruiny uratowała go w 1982 roku kuria w Tarnowie. Ponieważ obok dawnego parku powstał nowy kościół, kuria postanowiła kupić zdewastowany dwór z przeznaczeniem na plebanię. Budynek starannie odrestaurowano a plebania znajduje się w nim do dzisiaj.
 
widok ogólny
zdjęcie archiwalne-Katalog Zabytków Sztuki w Polsce t.1
panorama
fasada - 2002 rok
fasada
portal
zwieńczenie portalu
elewacja tylna i boczna
elewacja tylna
arkady

sobota, 4 marca 2017

Istebna - kościół Świętego Krzyża na Kubalonce

Zabytkowy kościół przy przełęczy Kubalonka w Istebnej ( powiat cieszyński, gminna Istebna) stoi przy drodze z Wisły do Istebnej. Ta drewniana świątynia została wybudowana w 1779 roku dla parafii w Przyszowicach koło Gliwic. Pełniła tam rolę kościoła cmentarnego.

Po wojnie, w roku 1958, przeniesiono kościół na obecne miejsce. Po przeniesieniu początkowo pełnił on funkcję muzeum, dopiero od lat 80-tych XX wieku ponownie jest czynną świątynią.

Jest to budowla wzniesiona w konstrukcji zrębowej z szerszą nawą i zamkniętym wielobocznie prezbiterium. Budowlę otacza niski okap, nakrywający przestrzeń pełniącą rolę sobót. Całość nakrywa dwuspadowy dach gontowy ozdobiony sygnaturką. Kościół posiada portale wycięte w „ ośli grzbiet”. Z pierwotnego wyposażenia zachował się barokowy ołtarz główny i ambona z XVII wieku.

Ciekawym rozwiązaniem jest połączenie, od frontu, okapu okalającego świątynię z drewnianym ogrodzeniem.

widok ogólny

panorama
fasada
prezbiterium
elewacja południowa
elewacja północna
schody
kościół i ogrodzenie
sygnaturka
wejście
portal do nawy
wnętrze