gatoma - na tropie zabytków

wtorek, 12 stycznia 2021

Kraków - Branice - dwór Badenich i lamus

W dawnej wsi Branice ( obecnie w granicach Krakowa ), gnieździe rodowym znanego magnackiego rodu Branickich, znajduje się cenny zespół dworski składający się z późnorenesansowego lamusa oraz z klasycystycznego dworu Badenich .

Lamus to pierwotnie wieża mieszkalna o charakterze obronnym, przebudowana około 1603 roku z inicjatywy dworzanina królewskiego Jana Branickiego przez warsztat znanego włoskiego artysty Santi Gucciego.

Podpiwniczona wieża na planie kwadratu składa się z dwóch kondygnacji zakończonych attyką z arkadami. Ściany zewnętrzne dekoruje graffiti imitujące rustykę oraz renesansowa kamieniarka okien i portali. We wnętrzu na piętrze, w sali o charakterze reprezentacyjnym, można podziwiać piękny manierystyczny kominek. Kominek zdobią hermy z głowami kobiet oraz herby. Do sali prowadzi renesansowy portal z herbem Branickich.

W pobliżu lamusa usytuowany jest znacznie późniejszy dwór, wzniesiony przez ród Badenich. Powstał w I połowie XIX wieku. Zdobi go kolumnowy portyk oraz ryzalit od ogrodu. We wnętrzu zachowały się trzy kominki z okresu postania dworu.

Zespół dworski otacza park o charakterze krajobrazowym. Do zespołu należą także, częściowo zrujnowane, zabudowania gospodarcze.

Obecnie lamus i dwór są użytkowane przez Muzeum Archeologiczne w Krakowie.

widok ogólny dworu

lamus

lamus - panorama

lamus - zdjęcie z 1903 roku

lamus - zdjęcie z 2010 roku

fasada lamusa

elewacja boczna

elewacja tylna

attyka

fragment attyki

piętro z oknami

okno parteru

fragment oryginalnego graffiti

sala ekspozycyjna

renesansowy portal

herb na portalu

manierystyczny kominek

zwieńczenie kominka

herma

wejście do piwnicy

piwnica

rzygacz

panorama dworu

dwór - zdjęcie 1985 rok

fasada dworu

portyk kolumnowy

widok na elewację ogrodową

elewacja ogrodowa

ryzalit ogrodowy

nisza

fragment parku

figura w parku

brama wjazdowa

spichlerz

budynek gospodarczy

zegar słoneczny na budynku gospodarczym

czwartek, 7 stycznia 2021

Sękowa - kościół drewniany śś. Filipa i Jakuba

Jednym z piękniejszych przykładów późnogotyckiej architektury drewnianej w Polsce jest kościół w Sękowej ( powiat gorlicki, gmina Gorlice) .

Świątynia powstała około 1520 roku i początkowo składała się z nawy oraz węższego prezbiterium zamkniętego trójbocznie. Wnętrza nakrywały drewniane stropy pokryte polichromią, której pozostałości odkryto w prezbiterium. Prawdopodobnie w XVII wieku dodano niską wieżę z pozorną izbicą i kopulastym hełmem oraz szerokie, otwarte soboty a dach zwieńczono sygnaturką. Całość nakrywają piękne dachy z gontu, bardzo charakterystyczne dla tej świątyni. Gontem pokryte są także ściany zewnętrzne budowli.

W XIX wieku nastąpiły kolejne zmiany w wyglądzie świątyni. Przebudowano zakrystię oraz chór muzyczny a wnętrze pokryto neogotycką polichromią figuralną ( prawie nie zachowana) .

Z pierwszego etapu powstania kościoła przetrwały dwa gotyckie portale zwieńczone łukiem wygiętym w tzw. „ ośli grzbiet" ( trzeci portal w tym typie jest rekonstrukcją) oraz kamienna gotycka chrzcielnica ( także częściowa rekonstrukcja).

Pozostała cześć wyposażenia, głównie barokowego, została zniszczona podczas działań wojennych I Wojny Światowej, gdy kościół został zamieniony przez wojsko austriackie na stajnie oraz rozkradziony.

Zaraz po wojnie poddano go gruntownej renowacji, która jak na tamte czasy ( lata 1918-1919) była bardzo profesjonalna.

Także po zakończeniu ostatniej wojny kościół kilkakrotnie remontowano w tym gruntownie w latach 80-tych XX wieku.

Obecnie w świątyni nie są odprawiane nabożeństwa jednak, jako jeden z najcenniejszych zabytków Polski została ona wpisana, w 2003 roku, na listę światowego dziedzictwa UNESCO i jest udostępniana do zwiedzania.