Muszynka - cerkiew św. Jana Ewangelisty

Cerkiew grekokatolicka ( łemkowska)  w Muszynce ( powiat nowosądecki, gmina Krynica-Zdrój) została wzniesiona, prawdopodobnie, w XVIII wieku, chociaż tradycja umiejscawia jej powstanie w wieku XVII. Jej obecny wygląd zawdzięczamy jednak przebudowie, która miała miejsce w XIX wieku.

Świątynia jest drewniana,  w typie północno- zachodnim, trójdzielna z prezbiterium zamkniętym wielobocznie, szerszą wydłużoną  nawą oraz babińcem, nad którym wznosi się wieża o konstrukcji słupowej z wysoką zachatą ( część dolna), zwieńczona izbicą z półkolistymi okienkami. Do prezbiterium, od strony północnej, przylega niewielka zakrystia a babiniec poprzedzony jest przedsionkiem. Każda z części świątyni przykryta jest osobnymi, krytymi  blachą dachami z kopulastymi hełmami.

Wnętrze cerkwi nakryte jest pozornym sklepieniem zwierciadlanym ( nawa i prezbiterium). We wnętrzu zwraca uwagę kompletny ikonostas z XVIII wieku, do którego, po obu stronach, przylegają ołtarze boczne. Górny rząd ikonostasu wypełniają przedstawienia Proroków w całej postaci, co jest rzadkością, zwykle są to medaliony z głowami. Ściany i sklepienie cerkwi pokryte są dobrze zachowaną polichromią z przełomu XIX i  XX wieku. Do ciekawszych elementów wyposażenia należy ambona z XVIII wieku z postaciami Ojców Kościoła.

Jako ciekawostkę warto podać, że jeden z obrazów w  ołtarzu bocznym ( św. Barbara) został, według legendy, podarowany przez konfederatów barskich.

Inna ciekawostką jest fakt, że dzwon zawieszony na wieży w 1922 roku jest darem amerykańskich łemków ze Stanów Zjednoczonych  i był odlany w Detroit.

Po akcji „ Wisła" cerkiew została przejęta przez kościół katolicki i obecnie jest świątynią filialną.

widok ogólny

panorama

zdjęcie archiwalne - Fotopolska

prezbiterium i zakrystia

wieża

izbica wieży z okienkami

elewacja południowa

Chabówka - kościół św. Krzyża na Obidowej

Drewniany, niewielki kościółek przy trasie „ Zakopianka” w Chabówce ( powiat nowotarski, gmina Rabka Zdrój), zwany potocznie „na Obidowej" lub „na Piątkowej Górze", został wzniesiony w 1757 roku w miejscu dawnej kaplicy. Jego fundatorem był wojewoda sandomierski Jan Wielopolski.

Jest to budowla o konstrukcji zrębowej, jednonawowa, z prezbiterium zakończonym wielobocznie i sobotami przy nawie i prezbiterium. Od północy przylega do prezbiterium piętrowa zakrystia. Dach z gontu ozdobiony jest, wbudowaną później, sygnaturką.

Wnętrze, o barokowym wystroju, nakrywają stropy a ściany ozdabia polichromia z 1901 roku, nawiązująca do baroku.

W 1994 roku świątynia została podpalona. Od całkowitego spalenia uratowała ją szybka interwencja straży pożarnej, która akurat przejeżdżała pobliską szosą, wracając z ćwiczeń. Niestety spłonęła część wyposażenia i uszkodzone zostały dachy. Na pamiątkę tego zdarzenia, co roku w październiku,  strażacy z całego regionu przyjeżdżają tutaj na mszę świętą.

Kościół otacza niski kamienny mur oraz stare drzewa.

Z kościołem wiąże się legenda o uratowanym w tym miejscu ( dawny szlak handlowy na Węgry) kupcu, który został napadnięty przez grasujących zbójców. Gdy kupiec wzniósł modły o ratunek, ukazał się świetlisty krzyż, na widok którego zbójcy uciekli. Jako wotum dziękczynne kupiec ufundował w miejscu ratunku kościół i dlatego jest on usytuowany z dala od siedzib ludzkich.

widok ogólny

panorama

zdjęcie archiwalne - zbiory NAC

droga i kościół - zdjęcie archiwalne zbiory NAC

widok od prezbiterium

prezbiterium

widok na fasadę

fasada

widok na zakrystię

soboty

kruchta

sygnaturka

wnętrze

Frydman - kasztel Horvathów

We wsi Frydman ( powiat nowotarski, gmina Łapsze Niżne) , najstarszej wsi polskiego Spisza, znajduje się dawny dwór obronny, wzniesiony pod koniec XVI wieku. Fundatorem renesansowego dworu zwanego kasztelem, był Jerzy Horvath a dwór miał pełnić funkcję letniej rezydencji węgierskiego możnowładcy, choć miał charakter obronny.

Dwór był budowlą murowaną, piętrową,  wzniesioną na planie prostokąta z dostawionymi od południa dwiema wieżami. Od frontu elewację wzbogacał niewielki ryzalit, w którym znajdował się renesansowy portal wejściowy. Ponadto elewacja ta miała dwa wykusze na piętrze, wsparte na kroksztynach. Całość budynku pokrywał dach pogrążony ozdobiony renesansowymi attykami. Okna dekorowały renesansowe obramienia. Kasztel otaczała fosa zasilana wodą z pobliskiego potoku.

 Dwór pozostawał w rękach Horvathów do roku 1857, aby następnie przejść na własność rodu Salamonów. Jednak Salamonowie nie dbali o budowlę i w roku 1881 była  już opuszczona. Zaniedbany dwór został zakupiony na licytacji w 1910 roku przez księdza Jana Noworolskiego. Nowy właściciel zlecił jego przebudowę, w wyniku której zostały zatracone renesansowe cechy stylowe budowli. Usunięto attyki a dach pogrążony zastąpiono dachem czterospadowym. Skuto obramienia okien oraz usunięto piękny renesansowy portal wejściowy. I w takiej formie kasztel zachował się do dzisiaj.

Po wojnie w budynku dworu mieściła się szkoła i urząd gminy, ale właściciele zamieszkiwali go na parterze. Obecnie kasztel jest własnością rodziny dawnych właścicieli.

W pobliżu dworu zachowały się duże piwnice z 1820 roku, służące rodzinie Horvathów do przechowywania wina.

widok ogólny

panorama

zdjęcie przed przebudową - Fotopolska

elewacja południowa

wieża

fragment fasady frontowej i wykusz

wykusz

ogrodzenie

Przesławice - kościół NMP Królowej Polski

Drewniany kościół w Przesławicach ( powiat miechowski, gmina Miechów) został przeniesiony z pierwotnego miejsca we wsi Gołcza w latach 1972-1974, gdzie stał opuszczony po wybudowaniu nowego kościoła.

Po konserwacji ( 80 % pierwotnego budulca uległo zniszczeniu) i przenosinach otrzymał obecne wezwanie.

Jest to świątynia XVIII-wieczna z elementami z XVII wieku ( fundamenty). Powstała w stylu nawiązującym do baroku. Jest drewniana, orientowana o konstrukcji zrębowej, posadowiona na kamiennym fundamencie, częściowo podpiwniczona. Składa się z prostokątnej nawy nakrytej sklepieniem pseudo-kolebkowym i wielobocznego prezbiterium. Do nawy dobudowano kaplice oraz dwie kruchty. Ściany podzielone są pilastrami i półkolumnami. Świątynię nakrywa dach z gontu wzbogacony o sygnaturkę.

We wnętrzu zwraca uwagę pozostałość kamiennej chrzcielnicy z XVII wieku. Zachował się tylko oryginalny kielich z rzeźbami główek aniołków.

widok ogólny

panorama

elewacja północna

elewacja południowa

kościół i figura

widok od prezbiterium

prezbiterium

fasada

kruchty

okno

sygnaturka

wnętrze

ołtarz główny

obraz w ołtarzu głównym

ołtarz boczny

kaplica

dekoracja snycerska

chrzcielnica

kielich chrzcielnicy

                                                                      dzwonnica

Świdnik - dwór Wielogłowskich

W starym parku we wsi Świdnik ( powiat limanowski, gmina Łukowica) stoi zabytkowy dwór modrzewiowy wzniesiony w  1752 roku przez rodzinę Wielogłowskich. Od 1821 roku, po śmierci Jana Wielogłowskiego, majątek wraz z dworem, aż do wybuchu II Wojny Światowej, bardzo często zmieniał właściciela. Po wojnie dwór upaństwowiono. W latach 70-tych XX wieku udało się go uratować i wyremontować. Był przez pewien czas wynajmowany a w 1991 roku przeszedł na własność gminy. Od 2002 roku jest własnością prywatną jako miejsce organizacji imprez okolicznościowych i uroczystości.

Drewniany dwór w Świdniku powstał jako skromna siedziba ziemiańska, parterowa z kwadratowymi alkierzami w narożach. Ściany budynku są otynkowane i pobielone. Na środku elewacji północnej, od podjazdu, umieszczono pod koniec XVIII lub na początku XIX wieku kolumnowy ganek. Całość przykryto gontowym dachem łamanym polskim, który został przebudowany później na czterospadowy. We wnętrzu zachowało się wiele detali architektonicznych m.in. elementy pierwotnej stolarki oraz dwa kominki rokokowe.

W parku, z tyłu dworu, stoi murowana kaplica dworska pochodząca z XVIII wieku, która według tradycji wznosi się na miejscu zbiorowej mogiły arian pomordowanych przez miejscowych chłopów w czasie pogromów.

W parku za kapliczką zachowały się także, podobno,  resztki zboru ariańskiego  z XVI wieku ( piwnica), wzniesionego za czasów rodziny Rogowskich wyznającej arianizm.

widok ogólny

zdjęcie przed remontem

archiwalne

panorama

podjazd

widok na fasadę

fasada

ganek

alkierz

gonty dachów

elewacja ogrodowa

kaplica

zwieńczenie fasady kaplicy

elewacja boczna

portal

aleja