środa, 16 sierpnia 2017

Garlica Murowana - pozostałości założenia dworskiego

W Garlicy Murowanej ( powiat krakowski, gmina Zielonki), wsi położonej niedaleko Krakowa, można zobaczyć pozostałości dawnego założenia dworskiego. Do dnia dzisiejszego zachował się lamus, dawny spichlerz oraz brama dworska. Nie przetrwało jednak centrum całego kompleksu, czyli dwór.

Nieistniejący dwór, wzniesiony w drugiej połowie XVII wieku, był początkowo parterowym budynkiem drewnianym. Nakrywał go dach czterospadowy. Z czasem, podczas kolejnych modernizacji, drewniane ściany zastąpiono murowanymi a w XIX wieku na osi usytuowano ganek kolumnowy zwieńczony trójkątnym tympanonem. Dach czterospadowy zamieniono na dwuspadowy nadając budynkowi cech klasycystycznych.

Jednocześnie z dworem, lub nawet wcześniej, powstała  piętrowa wieża na planie kwadratu, zamieniona w XVIII wieku na lamus. Wieża ma dwa pomieszczenia, po jednym na każdej kondygnacji, oraz galeryjkę na piętrze, do której prowadzą drewniane schody. Przypuszcza się, że pierwotnie wieża miała charakter obronny a na dole znajdowała się sień przejazdowa.

Do kompleksu dworskiego należy także spichlerz przebudowany obecnie na pomieszczenia biurowe. Do spichlerza przylega klasycystyczna brama dworska pochodząca z XIX wieku, ozdobiona lizenami i herbem Lubisz.

Majątek w Garlicy Murowanej często zmieniał właścicieli. W 1920 roku był własnością Towarzystwa Ogrodniczego. Po wojnie przeszedł w ręce Akademii Rolniczej w Krakowie. Dwór jednak już w latach 50-tych XX wieku został opuszczony a kilkadziesiąt lat później ruiny zostały rozebrane. Pozostał tylko fragment jednej ze ścian.

widok ogólny
panorama
pozostałości dworu
lamus
elewacja lamusa
dawny otwór przejazdowy
zamurowane okno
przypora
wejście do lamusa
brama dworska i spichlerz
widok na bramę i lamus
brama od strony dworu
łuk bramy
zwieńczenie
herb

piątek, 11 sierpnia 2017

Kraków - kościół św. Idziego

Jak mówi legenda, świątynia umiejscowiona niedaleko Wawelu, przy Drodze Królewskiej, została wzniesiona pod koniec XI wieku przez księcia Władysława Hermana, jako wotum po narodzinach syna Bolesława ( Krzywousty ).

Obecny kościół gotycki powstał w I połowie XIV wieku jako budowla ceglana, jednonawowa ze sklepieniem wspartym na jednej kolumnie. Do nawy przylega węższe prezbiterium, zamknięte wielobocznie. Przez kolejne wieki bryła kościoła była rozbudowywana o liczne dobudówki. Zmieniło się także wnętrze świątyni. Gotyckie sklepienie zamieniono na kolebkowe. Przybudówki zostały w większości rozebrane w XIX wieku. Wyburzeniu miał ulec także sam kościół, ze względu na bardzo zły stan techniczny, ale dzięki licznym protestom nie doszło do tego.

We wnętrzu na uwagę zasługują stalle z marmuru i innych materiałów kamiennych, które pozostały po późnorenesansowym nagrobku św. Jacka z kościoła Dominikanów.

Do kościoła przylega dom z XVIII wieku nakryty dachem łamanym i połączony z kościołem podcieniem.

widok ogólny
zdjęcie archiwalne

widok od strony ul. Grodzkiej

panorama

kościół i dom z podcieniem
zdjęcie archiwalne - Fotopolska

elewacja północna
elewacja południowa

fasada

prezbiterium
okno gotyckie
wejście
dach i sygnaturka

łącznik-podcienie

wnętrze
wnętrze prezbiterium

ołtarz główny

łuk tęczowy
Grupa Ukrzyżowania

stalle - fragment dawnego nagrobka św. Jacka
detal dekoracji
detal
portal boczny
zwieńczenie portalu bocznego

ołtarz boczny

ambona
chór
portal gotycki
rzeźba - obecnie w zbiorach MNK
piecyk żeliwny

niedziela, 6 sierpnia 2017

Klecza Dolna - dwór Sławińskich

Niewielki dwór w Kleczy Dolnej ( powiat wadowicki, gmina Wadowice)  powstał na początku XX wieku z inicjatywy Przecława Sławińskiego z przeznaczeniem dla jego córek. Usytuowany został prawdopodobnie na miejscu wcześniejszego drewnianego dworu z XIX wieku.

Jest to budowla eklektyczna nawiązująca stylem do renesansowej willi włoskiej. Składa się z części parterowej i towarzyszących jej po bokach dwóch piętrowych ryzalitów, nakrytych dachami czterospadowymi. Ściany dekorują pilastry oraz okna z z półkolistymi i prostymi gzymsami.

Obecnie dwór stanowi własność prywatną.

widok ogólny
panorama
fasada
elewacja ogrodowa

wtorek, 1 sierpnia 2017

Wygiełzów - kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z Ryczowa

Na terenie Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego ( skansen) w Wygiełzowie ( powiat chrzanowski, gmina Babice) znajduje się drewniana świątynia z początku XVII wieku, przeniesiona tutaj w latach 70-tych XX wieku z Ryczowa koło Zatora.

Jest to kościół jednonawowy o konstrukcji zrębowej, wzniesiony w stylu późnogotyckim. Prezbiterium węższe od nawy zamknięte jest wielobocznie. Od zachodu do nawy przylega późniejsza, wzniesiona w XVIII wieku wieża poprzedzona przedsionkiem. Wieżę wieńczy cebulasty hełm kryty gontem. Także nawę i prezbiterium pokrywa dach gontowy. Podczas restauracji w XIX wieku dobudowano do prezbiterium zakrystię.

Wnętrze nakryte jest stropem a na ścianach zachowały się fragmenty polichromii z XVIII wieku. Pozostała polichromia pochodzi z XX wieku. Chór muzyczny wsparty jest na dwóch słupach. Do ciekawych elementów wyposażenia należy chrzcielnica drewniana, polichromowana z przełomu XVI i XVII wieku. Zwraca także uwagę nadproże w ośli grzbiet.

Kościołowi towarzyszy drewniana dzwonnica z 1778 roku, na planie kwadratu, przeniesiona ze wsi Nowa Góra.

widok ogólny
kościół na pierwotnym miejscu - archiwalne - Fotopolska
panorama
zdjęcie archiwalne - Katalog Zabytków Sztuki w Polsce t.1
fasada
kościół i dzwonnica
wieża
hełm wieży
widok na prezbiterium
prezbiterium
elewacja boczna
wejście
zakrystia
okna
wnętrze
ołtarz boczny
jeden z ołtarzy bocznych
belka tęczowa
chrzcielnica
dzwonnica
zwieńczenie dzwonnicy