Zespół klasztorny karmelitów
bosych w Czernej ( powiat krakowski, gmina Krzeszowice) położony jest w
malowniczej okolicy parku krajobrazowego Dolinek Krakowskich, w rezerwacie
Doliny Eliaszówki.
Powstał z fundacji wojewodziny
krakowskiej Agnieszki z Tęczyńskich Firlejowej. Początkowo, w 1625 roku,
założono erem- pustelnię, ale w innym miejscu. Jednak z powodu braku wody
musiano przenieść erem w inne miejsce i wybrano porośniętą lasem dolinę, leżącą
między Paczółtowicami a Czerną.
Budowę klasztoru rozpoczęto na
nowym miejscu w 1629 roku a w 1644 roku konsekrowano kościół św. Eliasza. Do
roku 1805 cały kompleks, otoczony murem, pełnił funkcję pustelni i nie był
dostępny z zewnątrz. W 1691 roku pomiędzy wzgórzem klasztornym a pobliską górą
wzniesiono Most Pustelniczy wsparty na arkadach ( obecnie w ruinie). Z mostem
tym, zwanym także Mostem Diabelskim, wiąże się wiele legend.
W połowie XIX wieku, gdy
zlikwidowano klauzulę a kościół udostępniono wiernym, zmienił on wezwanie na
sanktuarium Matki Boskiej Szkaplerznej. Wiązało się to z rosnącym kultem obrazu
znajdującego się w kościele. Warto wspomnieć, że przeorem klasztoru był na
przełomie XIX i XX wieku ojciec Rafał Kalinowski, obecnie święty.
Klasztor ma plan czworoboku, w
który wpisany jest kościół wzniesiony na planie krzyża łacińskiego, do którego
przylegają dwie kaplice, w tym kaplica św. Rafała Kalinowskiego z jego
relikwiami. Takie usytuowanie kościoła spowodowało powstanie czterech
wewnętrznych małych dziedzińców ( wirydarzy) z wejściami do cel zakonników.
Kościół ma wystrój wczesnobarokowy.
Ołtarze, portale i posadzka wykonane zostały z czarnego marmuru, wydobywanego,
w należącym wówczas do klasztoru, kamieniołomie w Dębnikach. W ołtarzu bocznym
znajduje się, otoczony kultem, obraz Matki Boskiej Szkaplerznej, datowany na
XVIII wiek. Pod posadzką kościoła pochowana została fundatorka klasztoru
Agnieszka Firlejowa.
Do klasztoru przylega cmentarz z
XIX wieku, gdzie pochowani są braci zakonni.
W 1966 roku odbudowano jeden z dawnych domków pustelniczych ( było ich
pierwotnie 12), który nazwano pustelnią św. Agnieszki. W latach 1986-1990
wzniesiono, na stoku wzgórza, stacje drogi krzyżowej. Uwagę zwraca także,
umieszczona niedaleko bramy wejściowej, studnia klasztorna, nakryta cebulastym
dachem z gontu.
 |
| widok ogólny |
 |
| kościół klasztorny - zdjęcie archiwalne |
 |
| panorama |
 |
| panorama - zdjęcie archiwalne |
 |
| widok na klasztor |
 |
| widok na klasztor - archiwalne |
 |
| zabudowania klasztoru |
 |
| kościół |
 |
| schody |
 |
| dziedziniec z bramą klasztorną |
 |
| widok na bramę klasztorną - zdjęcie archiwalne |
 |
| brama wejściowa |
 |
| zwieńczenie portalu |
 |
| herb na bramie |
 |
| portal do kościoła |
 |
| wnętrze kościoła |
 |
| ołtarz główny |
 |
| ołtarz boczny |
 |
| sklepienie nawy kościoła |
 |
| płyta nagrobna fundatorki |
 |
| portal wewnętrzny kościoła |
 |
| widok na cmentarz zakonników |
 |
| cmentarz - zdjęcie archiwalne |
 |
| cmentarz zakonników |
 |
| grób zakonnika |
 |
| grobowiec norbertanek |
 |
| nagrobek generała Błendowskiego |
 |
| epitafium generała |
 |
| studnia |
