gatoma - na tropie zabytków

sobota, 13 lutego 2016

Tenczynek - Brama Zwierzyniecka

W Rzeczkach, najdalej na wschód wysuniętym przysiółku Tenczynka ( powiat krakowski, gmina Krzeszowice), stoi brama wjazdowa do dawnego Zwierzyńca w Lesie Zwierzynieckim. Zwierzyniec był wyodrębnionym terenem lasu, gdzie hodowano zwierzynę łowną.

Zwierzyniec w Tenczynku został założony w połowie XIX wieku przez rodzinę Potockich i istniał do 1919 roku.

Był to obszar zamknięty, ogrodzony, a na jego teren prowadziły cztery bramy. Do naszych czasów zachowała się tylko główna brama wjazdowa.

Jest to budowla w stylu neogotyckim, składająca się z sześciu wielobocznych filarów wzniesionych z cegły ceramicznej. Wieńczą je figury dzikich zwierząt i ptactwa oraz psów myśliwskich. Pierwotnie nad głównym otworem wejściowym znajdował się żeliwny herb Potockich. Herb ten nie zachował się.

Brama została ostatnio odnowiona, ale nie odtworzono żeliwnych jej części w tym krat, które widać na zdjęciu archiwalnym.

widok ogólny

panorama

zdjęcie archiwalne Wikipedia

skrzydło lewe

fragment skrzydła lewego

dekoracja

fragment dekoracji

zwieńczenie skrzydła

fragment drzwi bocznego skrzydła

poniedziałek, 8 lutego 2016

Płaza - kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Budowę murowanego barokowego kościoła w Płazie ( powiat chrzanowski, gmina Chrzanów) rozpoczęto w pierwszej połowie XVI wieku a ukończono w roku 1576.

Jest to niewielka, jednonawowa świątynia orientowana z kwadratowym prezbiterium i wieżą od zachodu. Wieżę nakrywa dach namiotowy. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia. Przy wieży od północy stoi dawna kostnica a od południa kruchta. Nawę i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe. Dach nawy wieńczy sygnaturka utrzymana w duchu barokowym.

Wystrój wnętrza kościoła jest barokowy z elementami rokokowymi. Jednym z najstarszych elementów wystroju jest zachowany renesansowy portal prowadzący do zakrystii .

Na ścianach wnętrza można oglądać także kilka zabytkowych epitafiów.

Kościół otacza murowane ogrodzenie wzniesione z wapienia.

widok ogólny

panorama

elewacja południowa

elewacja północna

prezbiterium

krzyż na ścianie prezbiterium

fasada z kruchtą

widok na wieżę

okienko

środa, 3 lutego 2016

Kraków - gmach Teatru Starego

Jedno z wybitnych dzieł secesji w architekturze polskiej zostało wzniesione w 1798 roku z inicjatywy przedsiębiorcy teatralnego Jacka Kluszewskiego, który na gmach teatru przeznaczył dwie swoje kamienice na rogu Placu Szczepańskiego.

W połowie XIX wieku dołączono do dotychczasowego budynku teatru trzecią kamienicę a cały gmach, po przejęciu go przez miasto, przebudowano w stylu renesansu florenckiego. Dokonali tego znani architekci Karol Kremer i Tomasz Majewski.

Najstarsza scena teatralna Krakowa straciła na znaczeniu po wybudowaniu Teatru Miejskiego ( obecnie Teatr im. Słowackiego|).

Jednak w latach 1903-1906 miasto zleciło odrestaurowanie dawnego teatru. Przebudowa ta, autorstwa Franciszka Mączyńskiego i Tadeusza Stryjeńskiego oraz rzeźbiarza Józefa Gardeckiego, nadała budowli modny, secesyjny wygląd. Szczególną uwagę zwraca piękny fantazyjny fryz na budynku, wykonany ze stiuku, metalowa attyka nad narożnikiem oraz efektowne wejście główne.

Po przebudowie miało tu siedzibę Towarzystwo Muzyczne. Teatr powrócił do gmachu po drugiej wojnie światowej.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne

widok na fasadę

panorama

elewacja boczna

narożnik

fryz

fragment fryzu

herb miasta

data budowy

fragment elewacji

dekoracja fasady

okno

wejście główne

dach nad wejściem głównym

detal drzwi

drzwi boczne

logo teatru

tablice pamiątkowe aktorów

tablica poświęcona Konradowi Swinarskiemu

klatka schodowa- zdjęcie archiwalne

piątek, 29 stycznia 2016

Palczowice - kościół św. Jakuba Młodszego

Na pograniczu Zatora we wsi Palczowice ( powiat oświęcimski, gmina Zator) stoi drewniany kościół pochodzący z 1894 roku. Wzniesiono go na miejscu wcześniejszej, również drewnianej, świątyni pochodzącej z 1498 roku.

Mimo, że stosunkowo współczesny, swoją architekturą kościół nawiązuje do tradycyjnych świątyń drewnianych. Jest to budowla orientowana składająca się z nawy, zamkniętego wielobocznie węższego prezbiterium z przylegającą od północy zakrystią. Nawę od zachodu poprzedza wieża o konstrukcji słupowo-ramowej, nakryta ośmioboczną izbicą z wieżyczkami. Pierwotnie dach świątyni wykonany był z dachówki, ale po remoncie w 1965 roku, zmieniono go na gontowy.

Ściany wewnętrzne kościoła pokrywa XIX - wieczna polichromia. Wyposażenie tworzą m.in. dwa późnorenesansowe ołtarze z XVII wieku, ambona oraz barokowy obraz Ukrzyżowanie.

Kościół otacza murowano-drewniane ogrodzenie.

Warto nadmienić, że Palczowice w XVI wieku, w okresie reformacji, były silnym ośrodkiem kalwinizmu. Istniejący wówczas kościół został zamieniony, przez właścicieli wsi Palczowskich, na zbór ariański.