Dwór w Lipnicy Dolnej ( powiat
bocheński, gmina Lipnica Murowana) mimo, że nazywany jest dworem Ledóchowskich,
nie został wzniesiony przez tę rodzinę. Swoje powstanie zawdzięcza rodzinie
Bzowskich, która w latach trzydziestych XIX wieku zakupiła majątek wraz ze
starym, drewnianym jeszcze, dworem.
Kazimierz Bzowski, oficer armii
austriackiej, rozwinął gospodarkę majątku i wzniósł nową siedzibę. Stary dwór
rozebrano a zamiast niego powstała murowana, piętrowa rezydencja w stylu neoklasycystycznym.
Budowla ma plan prostokąta. Od frontu znajduje się pogłębiony portyk kolumnowy a
nad nim balkon w formie loggi z galerią. Całość nakrywa dach czterospadowy z
dachówki.
Projekt dworu nawiązywał, podobno, do
francuskich pałaców wiejskich.
Po kilkudziesięciu latach nowy dwór
zaczął jednak podupadać, ponieważ syn Kazimierza Bzowskiego, który odziedziczył
majątek, nie mieszkał w nim na stałe. W 1872 roku sprzedał majątek Kazimierzowi
Lgockiemu. W 1883 roku drogą zakupu, kolejnym właścicielem dóbr stał się Antoni
Ledóchowski, który wraz z rodziną przybył w te strony z okolic Wiednia.
W czasie, gdy mieszkali tu
Ledóchowscy dwór nieco rozbudowano. Między innymi połączono go za pomocą
zadaszonego ganku z budynkiem gospodarczym dla służby. W samym ganku
umieszczono zaś pokoje gościnne.
Całe założenie otaczało parkanowe ogrodzenie z bramą wjazdową ozdobioną posągami lwów. Ogrodzenie rozebrano po drugiej wojnie
światowej.
Razem z dworem został zmodernizowany
dawny park w stylu angielskim, z którego do dzisiaj pozostały tylko szczątki.
W rękach Ledóchowskich dwór
pozostawał jako własność do stycznia 1945 roku, chociaż wcześniej rodzina
została wysiedlona przez okupantów.
Po wojnie i wywłaszczeniu w budynku
dworu mieściły się różne instytucje. Między innymi szkoła i posterunek milicji.
W latach 80-tych XX wieku dwór
stał się własnością Kurii Diecezjalnej w Tarnowie i został wyremontowany.
Budynek miał pełnić rolę domu zakonnego sióstr Urszulanek, zakonu założonego
przez córkę Antoniego Ledóchowskiego, Urszulę ( kanonizowana w 2003 roku),
która w dworze wraz z rodzeństwem przez kilka lat mieszkała.
Obecnie budynek nadal jest pod opieką Urszulanek i mieści się w nim niewielkie muzeum poświęcone rodzinie Ledóchowskich.
Dwór murowany powstał po pożarze Lipnicy w 1828 roku, który strawił jej
drewnianą zabudowę. Nowy budynek dworu miał być zaczątkiem planowanego, nowego
centrum miasteczka. Centrum to jednak nigdy nie powstało, mimo, że ówczesny
właściciel tych terenów Kazimierz Bzowski ofiarował na ten cel znaczną część swoich gruntów.
 |
| widok ogólny |
 |
| panorama |
 |
| zdjęcie archiwalne - www.urszulanki.pl |
 |
| fasada |
 |
| kolumny |
 |
| elewacja ogrodowa |
 |
| elewacja boczna |
 |
| park |
 |
| stare drzewo |
 |
| kamienny lew |
