sobota, 5 lipca 2025

Kraków - pałac Jerzmanowskich

Zespół pałacowy Anny i Erazma Jerzmanowskich w Krakowie-Prokocimiu powstał pod koniec XVIII wieku, gdy właścicielami dawnej wsi Prokocim była rodzina Wodzickich. Budynek miał wówczas postać dworu.

W 1810 roku Józef  Wodzicki przebudował dwór na pałac klasycystyczny i otoczył go parkiem krajobrazowym w stylu angielskim ( częściowo zachowany).

 

W 1895 roku cały majątek zakupił przemysłowiec Erazm Jerzmanowski, który nadał budynkowi cechy eklektyczne i znacznie go unowocześnił ( założono elektryczność, wodociąg).

 

Jest to piętrowa budowla o formie nieregularnej, wzbogacona narożnym, okrągłym ryzalitem nakrytym kopułą. Całość zdobią neobarokowe i secesyjne detale dekoracyjne.

 

W pobliżu pałacu stoi dawna wieża wodna z XIX wieku oraz kilka zabudowań gospodarczych.

 

Zachowała się także kaplica oraz oficyna.

 

Budynek pałacu wraz z bezpośrednim otoczeniem jest obecnie własnością zakonu augustianów.


widok ogólny
widok archiwalny
panorama
fasada
ganek filarowy
widok na okrągły ryzalit
ryzalit
elewacja ryzalitu
kopuła
balkon
detal
ryzalit ogrodowy
zdjęcie archiwalne
fragment ryzalitu ogrodowego

wejście
elewacja boczna
okna
sala balowa
jeden z pokoi
klatka schodowa
fontanna
oficyna
elewacja oficyny

rządcówka

budynek gospodarczy
budynki folwarku
data
jeden z budynków folwarku
kaplica
wejście do kaplicy
wieża wodna
detal
wejście do parku
park

jedna z bram
polana
alejki
fontanna Zina
rzeczka
pomnik Erazma Jerzmanowskiego
pień drzewa

poniedziałek, 30 czerwca 2025

Żabno - kościół św. Ducha

Obecny kościół parafialny w Żabnie ( powiat tarnowski, gmina Żabno) powstał w latach 1663-1685, w miejscu starszego, drewnianego.

Jest to skromna barokowa świątynia murowana, pierwotnie jednonawowa a obecnie, po rozbudowie w latach 50-tych XX wieku, posiadająca trzy nawy. Wieloboczne prezbiterium nakrywa sklepienie krzyżowe. W Ogrojcu przy prezbiterium zachowały się rzeźby znanego lokalnego artysty-samouka Jana Wnęka. Dach, pokryty blachą,  zdobi sygnaturka.

 

Barokowy portal główny z tablicą inskrypcyjną pochodzi z roku 1684.

 

Ściany wewnętrzne zdobi współczesna polichromia.

 

Przy kościele zachowała się okazała dzwonnica z bramką z przełomu XVIII i XIX wieku, należąca do ogrodzenia świątyni.


widok ogólny
prezbiterium
szczyt prezbiterium
Ogrojec
rzeźby Wnęka
zakrystia i prezbiterium
zakrystia
dekoracja zakrystii
widok na elewację południową
elewacja południowa
widok na fasadę
fasada
szczyt fasady
portal główny
tablica fundacyjna
wnętrze
ołtarz główny
dekoracja stropu
portal do nawy
figura Madonny
chrzcielnica
epitafium barokowe
drugie epitafium
dzwonnica
zdjęcie archiwalne
figura
dawna kostnica

środa, 25 czerwca 2025

Biecz - ratusz

Pierwotny, późnogotycki ratusz, został wzniesiony na środku Rynku w Bieczu ( powiat gorlicki, gmina Biecz) na przełomie XV i XVI wieku na planie prostokąta. 
 
Do jego przebudowy doszło już kilkadziesiąt lat później. Do bryły budynku dostawiono, od strony północnej, renesansową wieżę w dolnej partii kwadratową a wyżej ośmioboczną. Elewację wieży ozdobiono sgraffitową dekoracją imitującą boniowanie ( obecnie zrekonstuowana). 

Jednym z fundatorów wzniesienia wieży był Marcin Kromer, dyplomata i jeden z przywódców kontrreformacji w Polsce, którego herb, obok innych herbów i orła zygmuntowskiego widnieje na ścianie zachodniej wieży. Wschodnią ścianę zdobi natomiast tarcza zegarowa z XVI wieku. 

W XIX wieku zburzona została część wschodnia budynku ratusza a pozostałą część przebudowano w stylu klasycystycznym, tworząc od wschodu nową fasadę. 

Obecnie ratusz z dominującą nad Rynkiem wieżą jest jednym z charakterystycznych symboli miasta.

widok ogólny
zdjęcie archiwalne - MN Kraków
fasada
elewacja południowa
elewacja zachodnia
wieża


wieża od zachodu
hełm wieży
fasada z herbami
herby
dekoracja sgraffiti
okna wieży
zegar
dawne okno