piątek, 11 lutego 2022

Kwiatoń - cerkiew św. Paraskewy

Jednym z najpiękniejszych a zarazem najlepiej zachowanych przykładów drewnianej świątyni zachodnio-łemkowskiej  jest cerkiew w Kwiatoniu ( powiat gorlicki, gmina Uście Gorlickie).

Cerkiew zbudowana została w drugiej połowie XVII wieku, początkowo jako bezwieżowa. W 1743 roku wzniesiono od zachodu wieżę z izbicą, służącą także jako dzwonnica.

Świątynia tradycyjnie składa się z trzech wyodrębnionych części, zróżnicowanych wysokością. Najniższe jest prezbiterium, następnie nawa a całość wieńczy smukła wieża nad babińcem. Każdą z części nakrywa dach namiotowy z uskokami, kryty gontem i zwieńczony baniastym hełmem. Gontem obite są także ściany zewnętrzne budowli.

Całość architektury odznacza się pięknymi  proporcjami oraz dopracowaniem szczegółów wykończenia ( fryz arkadkowy między uskokami dachów, koronkowe detale izbicy wieży).

Wnętrze nakrywają sklepienia namiotowe ( nawa i prezbiterium) oraz płaski strop ( babiniec). Bogate wyposażenie pochodzi z okresu od XVII do XX wieku i utrzymane jest w jednolitym stylu barokowym.

Zachowany kompletny ikonostas z 1904 roku jest dziełem Michała Bogdańskiego, przedstawiciela znanej artystycznej rodziny specjalizującej się w dekoracji cerkwi.

W nawie znajdują się dwa wiszące ołtarze boczne z ikonami, pochodzące z XVIII wieku.

Zwraca także uwagę piękna polichromia z 1904 roku, w tym malowidło z motywem Opieki Bogurodzicy na stropie babińca z wizerunkiem opisywanej świątyni. Polichromia nawiązuje do barokowych polichromii o motywach architektoniczno-figuralnych.

W zachodniej części nawy wyróżnia się rzeźbiona balustrada chóru.

Najcenniejszym elementem wyposażenia cerkwi jest, odkryta kilkanaście lat temu, część pierwotnego ikonostasu z XVII wieku z przedstawieniem Apostołów. Ikona została po konserwacji umieszczona jako antependium współczesnego ołtarza w nawie.

Cerkiew otacza drewniane ogrodzenie z dwiema bramkami nakrytymi baniastymi hełmami z gontu.

Obecnie świątynia pełni funkcję pomocniczego kościoła katolickiego i należy do parafii w Uściu Gorlickim.

W 2013 roku została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

widok ogólny

panorama

zdjęcie archiwalne

elewacja południowa

widok od wschodu - zdjęcie Fotopolska

wieża

izbica wieży

dekoracja izbicy

fryzy arkadkowe dachów

okno prezbiterium

wnętrze

ikonostas

fragment ikonostasu

ikona św. Mikołaja

barokowy ołtarz boczny

fragment poprzedniego ikonostasu

polichromia stropu nawy

polichromia nad chórem

scena biblijna - polichromia ściany nawy

polichromia stropu babińca z wizerunkiem cerkwi

balustrada chóru

data renowacji

zwieńczenie portalu wejściowego

kropielnica

bramka ogrodzenia

nagrobek

niedziela, 6 lutego 2022

Bobowa - kościół św. Zofii

Jedną z najlepiej zachowanych świątyń w rejonie jest niewielki, gotycki kościół św. Zofii w Bobowej ( powiat gorlicki, gmina Bobowa), pochodzący z drugiej połowy XV wieku. 

Jest to jednonawowa budowla murowana z węższym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Prezbiterium oraz narożniki nawy opięte zostały uskokowymi przyporami. Całość bryły nakrywa dach dwuspadowy kryty gontem i zwieńczony sygnaturką.

Zachowały się ostrołukowe okna  gotyckie oraz trzy portale z XV wieku, w tym portal zachodni nawy w typie długoszowskim z uskokami.

Warto wspomnieć, że w jedną z przypór wmurowano późnogotycką kropielnicę z kamienia z dekoracją maswerkową.

We wnętrzu nakrytym drewnianym stropem  dominuje wyposażenie późnobarokowe i klasycystyczne. Na ścianach prezbiterium przetrwały fragmenty gotyckiej polichromii. W ołtarzu głównym umieszczony został późnogotycki ( XVI wiek) obraz patronki świątyni z córkami.

Jako ciekawostkę warto dodać, że kościół w XVI wieku, przez pewien czas,  był zborem ariańskim.

Świątyni towarzyszy  XIX – wieczna murowana dzwonnica z trzema dzwonami oraz zabytkowy nagrobek-pozostałość przykościelnego cmentarza.

widok ogólny
fasada

widok na prezbiterium

elewacja południowa
zdjęcie archiwalne - CBN Polona
dach z gontu

portal w typie " długoszowskim"

detal portalu

portal północny

portal południowy

okno prezbiterium

okno fasady

gmerk na szkarpie

pozostałości gotyckiej kropielnicy

dekoracja

wnętrze

ołtarz główny

obraz "św. Zofia z córkami"

portal do zakrystii

napis gotycki

chór

epitafia

kropielnica

kościół i dzwonnica

dzwonnica

arkady dzwonnicy

nagrobek

napis na nagrobku

wtorek, 1 lutego 2022

Żywiec - Rynek i ratusz

Miasto Żywiec ( powiat żywiecki, gmina Żywiec) już na przełomie XV i XVI wieku było ważnym centrum handlu znajdującym się na skrzyżowaniu szlaków handlowych w kierunku Orawy, Moraw i Krakowa.

Posiadało także przywileje organizowania jarmarków. Handel skoncentrowany był na Rynku, otoczonym głównie drewnianą zabudową.

 

Do początku XVIII wieku trwał okres rozwoju zarówno miasta jak i Rynku. Powstały pierwsze kamienice murowane. Jednak już w pierwszej połowie XVIII wieku na skutek pożarów oraz polityki fiskalnej właścicieli miasta i przemarszów wojsk dokonujących rabunków i zniszczeń, doprowadziły do powolnego upadku miasta i zaniedbania Rynku.

 

Zdołano jednak odbudować spaloną drewnianą  dzwonnicę stojącą przy placu. Tym razem wzniesiono ją z kamienia i w takiej formie zachowała się do dzisiaj.

 

Dopiero pożar w 1857 roku doprowadził do powstania całkowicie kamiennej zabudowy pierzei Rynku. W tym czasie powstał  nowy Ratusz, nawiązujący detalem do synagogi. Na płycie placu umieszczono także posąg św. Floriana.

 

W czasie okupacji niemieckiej mieszkańcy kamienic na Rynku zostali wysiedleni a zwolnione  mieszkania przeznaczono dla urzędników niemieckich.

 

Po wojnie Rynek zmodernizowano. Ostatnia rewitalizacja miała miejsce kilka lat temu.


widok ogólny

pierzeja wschodnia - zdjęcie archiwalne - Fotopolska

panorama

widok na ratusz

ratusz

fragment fasady ratusza

ryzalit

okna

Rynek- widok na dzwonnicę- zdjęcie archiwalne Fotopolska

widok na dzwonnicę

dzwonnica

kamienice pierzei zachodniej

płyta Rynku

dom z wieżą

fontanna z figurą św. Floriana

dekoracja