Na krakowskim Kazimierzu przy ul. Szerokiej, w dawnej
dzielnicy żydowskiej, zachowała się obecnie najstarsza synagoga w Polsce.
Jej powstanie wiąże się z inicjatywą założyciela miasta
Kazimierz - króla Kazimierza Wielkiego lub przybyciem do Polski czeskich Żydów
po pogromie praskim w 1389 roku.
Najstarsze partie budowli pochodzą z XV wieku a cała bryła
nawiązuje do gotyckich synagog niemieckich i czeskich. Bożnica do 1939 roku
pełniła funkcję głównej świątyni krakowskich Żydów.
Pierwotnie synagoga wzniesiona została z cegły i kamienia
jako dwunawowa hala i była włączona do miejskiego systemu fortyfikacji, będąc
częścią murów obronnym miasta.
Znaczna przebudowa synagogi nastąpiła w 1570 roku, po
pożarze. Włoski architekt Matteo Gucci
nadał jej formę renesansową. Zachowano jednak gotyckie sklepienie
krzyżowo-żebrowe i kształt nawy. W czasie tej przebudowy podwyższono mury,
dodano attyki oraz duże okna zakończone łukami. Dobudowano także galerię dla
kobiet. Pomiędzy toskańskimi kolumnami wspierającymi sklepienie nawy
umieszczono kuty w metalu baldachim bimy ( dziś jest to rekonstrukcja
powojenna).
Podczas remontu budynku w 1904 roku dobudowano do synagogi
loggię a po I Wojnie Światowej budynek wzbogacono o ogrodzenie.
Czas II Wojny Światowej to najtragiczniejsza karta w
dziejach świątyni. Została ona przez okupanta całkowicie obrabowana i
zamieniona na magazyn a następnie doprowadzona do ruiny.
Obecny wygląd synagoga zawdzięcza odbudowie w roku 1956 w
stylu gotycko- renesansowym.
We wnętrzu nawy, na wschodniej ścianie, można podziwiać
kamienny, późnorenesansowy Aron ha-kodesz. W pomieszczeniach synagogi zachowały
się także fragmenty polichromii z różnych okresów.
Obecnie w synagodze funkcjonuje Muzeum Historyczne Miasta
Krakowa poświęcone dziejom i kulturze Żydów.
 |
| widok ogólny |
 |
| zdjęcie archiwalne - Fotopolska |
 |
| panorama |
 |
| fasada |
 |
| fragment fasady z wejściem |
widok na fasadę
 |
| wejście główne |
 |
| okna |
 |
| gotycki portal boczny |
 |
| elewacja boczna |
 |
| elewacja boczna i tylna |
 |
| zdjęcie archiwalne - zbiory NAC |
 |
| ganek |
 |
| kolumny ganku |
 |
| kapitele kolumn |
 |
| elewacja tylna |
 |
| dziedziniec wewnętrzny |
 |
| przybudówka na dziedzińcu |
 |
| mur ogrodzenia |
 |
| attyka |
 |
| attyka i mury miejskie |
 |
| mury |
 |
| fragment muru z gankiem |
 |
| wnętrze |
 |
| wnętrze- zdjęcie archiwalne - Fotopolska |
 |
| sklepienie sali modlitewnej |
 |
| Aron - ha - kodesz |
 |
| zwieńczenie Aron - ha - kodesz |
 |
| bima |
 |
| skarbona |
 |
| portal renesansowy |
 |
| fragment polichromii |
 |
| świecznik |
 |
| zabytkowy piec |
fragment ekspozycji
 |
| detal architektoniczny z XVII wieku |
