piątek, 7 lipca 2017

Kurozwęki - pałac Popielów

W XIV wieku wzniesiono w Kurozwękach ( powiat staszowski, gmina Staszów) niewielką warownię rycerską, z której do dzisiaj zachowała się fosa oraz część gotyckich murów. Zamek został zmodernizowany przez kolejnych właścicieli, rodzinę Lanckorońskich w XVI wieku.

Kolejna przebudowa, w XVII wieku, przekształciła zamek w założenie pałacowe. Powstały wówczas skrzydła reprezentacyjno-mieszkalne, które zatarły obronny charakter budowli. Całość otrzymała wystrój renesansowy. Wtedy to powstał wewnętrzny dziedziniec z krużgankami arkadowymi.

Następny etap przebudowy, przeprowadzony w latach 1768-1772 z inicjatywy kolejnych właścicieli Sołtyków, w wzbogacił bryłę o ryzalit z salą balową. Powstała w ten sposób charakterystyczna pięcioosiowa fasada zwieńczona półkoliście i ozdobiona rokokowym ornamentem oraz medalionami z herbami właścicieli. Zmieniono także wystrój apartamentów a kaplica i sala balowa otrzymały malarską dekorację iluzoryczną. Do sali balowej poprowadzono reprezentacyjną klatkę schodową.

Po bokach pałacu umieszczono z kolei dwa pawilony ogrodowe: herbaciarnię i oranżerię. W wyniku tych przekształceń powstała barokowo-klasycystyczna rezydencja.

W 1811 roku wokół rezydencji założono park krajobrazowy.

Ostatnia przebudowa pałacu miała miejsce w XIX i XX wieku, zwłaszcza, gdy jego właścicielami stała się rodzina Popielów. W zachodnim skrzydle pałacu wzniesiono wówczas taras widokowy (jeszcze za czasów Sołtyków), przeszklono krużganki a w piwnicach założono „gotyckie” sklepienia.

Rodzina Popielów była właścicielami majątku do roku 1944, gdy straciła go w wyniku wywłaszczenia. Po wojnie znalazły tutaj siedzibę różne instytucję m.in. ZUS i biura PGR. Jednak lata zaniedbań i brak remontów doprowadziły do znacznej dewastacji budowli.

Po transformacji ustrojowej udało się rodzinie Popielów odzyskać część majątku wraz ze zrujnowanym pałacem. Obecnie budynek jest już w dużej części wyremontowany, podobnie jak pawilony a majątek przekształcono w ośrodek hodowlano-rozrywkowy. Znajduje się tutaj m.in. jedyna w Polsce hodowla bizonów amerykańskich, mini zoo oraz centrum hotelowo-gastronomiczne i centrum rozrywkowe.


widok ogólny
zdjęcie archiwalne - zbiory CBN Polona
panorama
rycina - zbiory CBN Polona
widok na skrzydło boczne
widok na taras
widok na fasadę
fasada
fasada - zdjęcie archiwalne - CBN Polona
fragment fasady
szczyt fasady z herbami
element dekoracji fasady

taras
elewacja tylna
wejście
klatka schodowa
sala balowa
drzwi sali balowej
korytarz
dawne piętro krużganków -  obecnie korytarz
Salon Czerwony - zdjęcie z roku 1930 - wystawa w pałacu
kaplica
widok na dziedziniec wewnętrzny
krużganki
pawilon wschodni
pawilon wschodni - archiwalne - zbiory CBN Polona
fasada pawilonu

oficyna

portyk oficyny
oficyna - zdjęcie archiwalne zbiory CBN Polona
brama wjazdowa
stary platan

niedziela, 2 lipca 2017

Katowice - kościół św. Michała Archanioła

W Parku Kościuszki w Katowicach znajduje się niewielki drewniany kościół z początku XVI wieku. Świątynia została wzniesiona w stylu późnogotyckim i pierwotnie znajdowała się we wsi Syrynia w powiecie wodzisławskim.

 Na obecne miejsce kościół został przeniesiony w 1938 roku i stał się w związku z tym najstarszą świątynią Katowic.

 

Jest to budowla składająca się pierwotnie z nawy oraz węższego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą. Prawdopodobnie w XVII wieku dokonano rozbudowy świątyni. Dobudowana została od strony północnej zakrystia oraz kaplica a od zachodu kruchta- babiniec. Kościół nie posiada wieży jedynie smukłą sygnaturkę, na krytym gontem dwuspadowym dachu.

 

Dodatkiem do bryły kościoła są obiegające go soboty.

 

Wnętrze nawy nakrywa strop płaski a prezbiterium strop wygięty kolebkowo. Na jednej ze ścian wbudowano emporę wspartą na słupach. W prezbiterium zachowały się fragmenty oryginalnej polichromii.

 

Z wyposażenia na uwagę zasługuje rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z początku XVI wieku,  kamienna gotycka kropielnica, barokowa ambona oraz drewniana skrzynia z okuciami z przełomu XVIII i XIX wieku.

 

Przy świątyni ustawiono, przeniesioną razem z nią, drewnianą dzwonnicę barokową z XVII wieku. Cały zespół otacza drewniane ogrodzenie z bramkami.

 

 

Wokół kościoła zorganizowano w 2009 roku  niewielkie lapidarium złożone z fragmentów nagrobków, części zniszczonego pomnika powstańców śląskich z Janowa oraz kamień graniczny. 

 

Zwraca także uwagę pomnik upamiętniający zmarłych tragicznie polskich alpinistów.


widok ogólny
zdjęcie archiwalne

panorama


prezbiterium

zakrystia

fasada

szczyt fasady

elewacja południowa

elewacja północna
elewacja północna - zdjęcie archiwalne
soboty

dachy

drzwi z okuciami

okno

wnętrze

portal wejściowy

ołtarz

kropielnica i skrzynia

kropielnica

detal

dzwonnica

lapidarium

nagrobek ewangelicki

nagrobek

brama

bramka

pomnik alpinistów