poniedziałek, 8 maja 2017

Berest - cerkiew śś. Kosmy i Damiana

W miejscowości Berest ( powiat nowosądecki, gmina Krynica - Zdrój) stoi duża drewniana cerkiew łemkowska wzniesiona w 1842 roku w tzw. typie północno-zachodnim. Jak większość takich cerkwi jest orientowana i ma podział trójdzielny. Składa się z nawy, prezbiterium oraz babińca z nadbudowaną wieżą z izbicą. Nawa i babiniec mają plan kwadratu a prezbiterium zamknięte jest wielobocznie. Poszczególne części cerkwi, pokryte dachami z blachy, wieńczą baniaste hełmy z pozornymi latarniami. Budowla ma konstrukcję zrębową a ściany kryje gont.

Bogate wnętrze cerkwi nakrywa strop pokryty polichromią z I polowy XX wieku. Także ściany babińca ozdobione są malowidłami z tego okresu. We wnętrzu można zobaczyć kompletny ikonostas z XIX wieku w stylu późno-klasycystycznym z ikonami pochodzącymi z XVII i XVIII wieku, w tym ikona z przedstawieniem patronów cerkwi oraz ikona z XVII wieku z Chrztem Chrystusa. W bocznym ołtarzu znajduje się obraz na płótnie przedstawiający Matkę Boską, pochodzący z cerkwi w Izbach. W 1771 roku przed obrazem modlił się, podczas konfederacji barskiej, Kazimierz Pułaski. Korona na obrazie została ofiarowana w 1984 roku przez działaczy Solidarności jako wotum wdzięczności.

Wokół świątyni biegnie niski mur kamienny z bramką nakrytą namiotowym daszkiem z kopułą. Obok cerkwi rośnie stary dąb, podobno mający ponad 400 lat. Zwraca też uwagę nowa drewniana dzwonnica z galeryjką, pochodząca z 2003 roku.

Cerkiew została w 1947 roku zamieniona na kościół rzymskokatolicki a od 1951 roku pełni funkcję kościoła parafialnego pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy.

widok ogólny
zdjęcie archiwalne
prezbiterium
wieża
izbica wieży
elewacja północna
hełmy
wnętrze
ikonostas
bramka ikonostasu
carskie wrota
ołtarz boczny
ikona patronów cerkwi
ikona
polichromia stropu nawy
polichromia stropu babińca
stacja Drogi Krzyżowej
chór
nagrobek
bramka i cerkiew
dzwonnica
stary dąb






środa, 3 maja 2017

Gilowice - kościół św. Andrzeja

Drewniany kościół parafialny w Gilowicach ( powiat żywiecki, gmina Gilowice) pierwotnie został wzniesiony  we wsi Rychwałd i był fundacją Krzysztofa Komorowskiego. Po wybudowaniu w Rychwałdzie, w połowie XVIII wieku,  barokowej, murowanej świątyni został przeniesiony na obecne miejsce a stary kościół gilowicki rozebrano i z pozyskanego budulca wzniesiono w Rychwałdzie kaplicę.

 Najstarsza część świątyni pochodzi z połowy XVI wieku i ma charakter późnogotycki. Składa się z nawy oraz węższego prezbiterium zamkniętego trójbocznie. Do prezbiterium przylega zakrystia.

 

Kościół po przeniesieniu otoczono  otwartymi sobotami. Na początku XX wieku, stojąca dotychczas gotycką drewnianą wieżę, towarzyszącą wcześniejszemu kościołowi dostawiono do przeniesionej świątyni.

 

W czasie przebudowy kościoła w latach 30-tych XX wieku wydłużono nawę oraz dobudowano do prezbiterium kaplicę.

 

Dachy wykonane zostały z gontu i zwieńczone barokową sygnaturką.

 

Wnętrze świątyni jest otynkowane i przykryte pozornym sklepieniem kolebkowym oraz stropem w nowszej części nawy. Zachowały się fragmenty XVII-wiecznej polichromii figuralno-ornamentalnej

 

Wyposażenie jest barokowe i klasycystyczne. Ze starszych elementów zwraca uwagę kamienna  gotycka chrzcielnica z herbem Komorowskich, znajdująca się obecnie w sobotach obok głównego wejścia.

 

Kościół otacza murowano-drewniane ogrodzenie z bramkami. Przy ogrodzeniu umieszczono kilka płyt nagrobnych z dawnego cmentarza przykościelnego.


widok ogólny

panorama
zdjęcie archiwalne - Fotopolska
widok na prezbiterium

prezbiterium - zdjęcie Katalog Zabytków Sztuki w Polsce t.1

prezbiterium

prezbiterium i soboty

soboty

wnętrze sobót

wieża

izbica wieży

wejście

elewacja południowa

kaplica

fragment tynku

dekoracja tynku

wnętrze

fragment polichromii stropu nawy

chór

gotycka chrzcielnica - 1440 rok

herb Komorowskich

kropielnica

brama ogrodzenia

kapliczka

nagrobki


nagrobki małżonków

kaplica w Rychwałdzie

plebania