czwartek, 17 września 2015

Kraków - Łuczanowice - dwór Mycielskich

Do ciekawszych obiektów rejonu Nowej Huty w Krakowie należy dwór w Łuczanowicach.

Miejscowość ta długo, bo od XVI wieku do wieku XIX związana była z rodem Żeleńskich, gorliwych wyznawców kalwinizmu. Żeleńscy wznieśli tutaj, w 1787 roku, drewniany, barokowo-klasycystyczny dwór, który jednak nie zachował się do dzisiaj. Został rozebrany w 1953 roku.

Obecny dwór to budowla modernistyczna, wzniesiona w 1902 roku, według projektu Tadeusza Stryjeńskiego, na zlecenie ówczesnego właściciela majątku, Władysława Mycielskiego.

Jest to budynek piętrowy zbudowany z cegły i kamienia, na planie nieregularnym. Elewacje zdobi cegła zendrówka. Dwór przypomina nieco zamek rycerski. Od frontu, nad wejściem,  zachował się herb Mycielskich. We wnętrzu dworu zachowały się zabytkowe schody i piece kaflowe oraz posadzki.

Początkowo nowy, murowany dwór był połączony ze starym, drewnianym za pomocą jednego skrzydła.

W czasach Mycielskich dwór pełnił role siedziby rodowej i był znanym miejscem spotkań arystokracji a także świata kultury i nauki.

Obecnie budynek jest w złym stanie technicznym. Jest własnością gminy i mieszczą się w nim mieszkania komunalne oraz kaplica ze świetlicą.

Wokół dworu rozciągał się piękny park angielski, częściowo zachowany.

widok ogólny

stary dwór zdjęcie archiwalne - "Dwór polski w starej fotografii"
widok na elewację ogrodową
elewacja ogrodowa
loggia
elewacja boczna
okno
herb Mycielskich
sień
drzwi w sieni
aleja parkowa

sobota, 12 września 2015

Zagórnik - kaplica śś. Bartłomieja Apostoła i Łukasza Ewangelisty

W niewielkiej miejscowości Zagórnik koło Andrychowa ( powiat wadowicki, gmina Andrychów) powstała, w 1811 roku, dzięki fundacji Łukasza Polaka i Łukasza Pudło, niewielka murowana kaplica z drewnianą dzwonnicą.

W 1884 roku kaplicę znacznie rozbudowano i przybrała ona formę niewielkiego kościoła z nawą zamkniętą absydą. Na fasadzie umieszczono drewnianą wieżyczkę i wnęki prawdopodobnie z posągami patronów. Dach wzbogacono o sygnaturkę.

W 1885 roku w ołtarzu kaplicy umieszczono obraz Matki Bożej Królowej Nieba i Ziemi, naszkicowany prawdopodobnie przez Jana Matejkę. W 1993 roku obraz przeniesiono, do stojącego w pobliżu, nowego kościoła parafialnego.

widok ogólny

panorama

absyda prezbiterium

elewacja południowa

widok na elewację północną
fasada
drewniana wieżyczka

wnęka
portal wejściowy

detal

wnętrze

ołtarz

epitafium

poniedziałek, 7 września 2015

Niedźwiedź - pałac Wodzickich

Klasycystyczny pałac w Niedźwiedziu ( powiat krakowski, gmina Słomniki) powstał na przełomie XVII i XVIII wieku, początkowo jako dwór ówczesnych właścicieli tych ziem, rodziny Małachowskich. Około 1800 roku posiadłość nabył Stanisław Wodzicki z przeznaczeniem dworu na letnią rezydencję.

Wodzicki zdecydował się na gruntowną przebudowę istniejącego dworu. W efekcie przebudowy powstał pałac w stylu klasycyzmu palladiańskiego.

Pałac jest murowany i ma plan prostokąta. Jest to budowla jednopiętrowa częściowo podpiwniczona. Od frontu, na osi, znajduje się ryzalit z portykiem kolumnowym w tzw. wielkim porządku i trójkątnym tympanonem z herbem Leliwa. Odpowiednikiem frontowego portyku od strony elewacji ogrodowej jest półokrągły ryzalit mieszczący salon. Elewacje pałacu mają podział regularny, z równomiernie rozmieszczonymi oknami. Całość nakrywa dach łamany z lukarnami.

We wnętrzach zachował się kominek i dekoracja stiukowa w salonie.

W okresie międzywojennym cała posiadłość była mocno zadłużona, ale pozostała, do wybuchu II wojny światowej, w rękach Wodzickich. W czasie wojny pałac został przez Niemców zdewastowany. Po zakończeniu wojny mieściły się w nim m.in. szkoła i posterunek MO.

Obecnie w zabytkowym obiekcie ma siedzibę Zespół Szkół w Niedźwiedziu.

Kilka lat temu gmina Słomniki chciała pałac wystawić na sprzedaż, aby zdobyć środki na budowę nowej szkoły. Na razie zamiar nie doszedł to do skutku.

Pałac, za czasów Stanisława Wodzickiego, który był zapalonym botanikiem, otaczał piękny ogród z unikatową roślinnością sprowadzaną z różnych stron świata oraz duże rosarium.

Ogród już nie istnieje, ale w parku zachowało się kilka zabytkowych drzew. 


widok ogólny
pałac - zbiory CBN Polona
zdjęcie archiwalne
widok od podjazdu

portyk kolumnowy fasady
fragment portyku
herby

kapitel kolumny

fragment dekoracji elewacji frontowej
elewacja ogrodowa

ryzalit ogrodowy
fragment parku

środa, 2 września 2015

Raciechowice - kościół św. Jakuba Starszego

Drewniany kościół w Raciechowicach ( powiat myślenicki, gmina Raciechowice) wzniesiony został w 1720 roku, chociaż przypuszcza się, że prezbiterium może być wcześniejsze i pochodzić z poprzedniej, XVII-wiecznej świątyni.

Jest to budowla orientowana, o konstrukcji zrębowej. Składa się z wielobocznie zamkniętego prezbiterium i szerszej, prostokątnej nawy. Od zachodu, nawa została w 1902 roku rozbudowana o kruchtę z dzwonniczką. Od północy do prezbiterium przylega piętrowa zakrystia a od wschodu kapliczka z krucyfiksem z XVIII wieku. Przy nawie, od północy, zachowały się  soboty, pierwotnie otwarte, obecnie zabudowane. Całość świątyni nakrywa dach gontowy.

Wnętrze kryte stropem. Na ścianach XX - wieczna polichromia. Ołtarze i wyposażenie w większości barokowo – rokokowe.

Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica.

Zachowały się także zabytkowe nagrobki przy kościele.

widok ogólny
widok od bramy ogrodzenia
fasada
elewacja boczna z sobotami

soboty
zdjęcie archiwalne - Katalog Zabytków Sztuki w Polsce t.1
widok od prezbiterium
elewacja południowa
wejście boczne
fragment gotyckiego nadproża
ołtarz polowy
rzeźba na ołtarzu
epitafia

wnętrze

ołtarz główny

polichromia stropu
fragment polichromii nawy

ambona
fragment muru z nagrobkami
nagrobek
inskrypcja
napisy
dzwonnica