niedziela, 14 czerwca 2015

Wieliczka - kościół św. Sebastiana

Na obrzeżach Wieliczki ( powiat wielicki, gmina Wieliczka), na tak zwanym „Wzgórzu Lednickim”, stoi niewielki drewniany kościół. Świątynia powstała w latach 1581-1598, prawdopodobnie, jako wotum za uratowanie miasta w czasie epidemii cholery. Miejsce wzniesienia budowli wyznaczono w pobliżu cmentarza, gdzie pochowano ofiary tej epidemii.

Ostatecznym fundatorem kościoła był żupnik krakowski Sebastian Lubomirski, od którego imienia świątynia przyjęła wezwanie. Kościół ten był filią kościoła parafialnego w Wieliczce.

Jest to budowla orientowana, jednonawowa, na planie kwadratu, wzniesiona z drzewa modrzewiowego w konstrukcji zrębowej. Do korpusu, od wschodu, dobudowano wieloboczne prezbiterium. Wnętrza pokrywają sklepienia pozorne a prezbiterium strop.

W XVIII kościół został rozbudowany. Dodano między innymi, sygnaturkę, zakrystię oraz niską wieżę z baniastym hełmem. Wnętrze wzbogacono natomiast o trzy ołtarze i organy.

Niestety w XIX wieku świątynia znacznie podupadła i przez pewien czas była wykorzystywana przez Austriaków jako magazyn.

Na początku XX wieku dokonano gruntownej renowacji świątyni. Pracował przy niej m.in. wybitny artysta Włodzimierz Przerwa -Tetmajer, który wykonał polichromię i odnowił część ołtarzy. Witraże zaprojektował bratanek słynnego malarza Jana Matejki, Stanisław.

Od roku 2013 kościół pełni rolę kościoła parafialnego. Obecnie, po dokonanym kolejnym remoncie, prezentuje się bardzo urokliwie, otoczony starymi drzewami. Z łąki obok kościoła roztacza się malowniczy widok na Wieliczkę.

Z miejscem, gdzie postawiono świątynię wiąże się legenda. Głosi ona, że przed wiekami znajdowała się tutaj pogańska świątynia, poświęcona bogini-dziewicy Ledzie. Stąd nazwa wzgórza- Lednica. 

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - zbiory NAC

panorama

widok od prezbiterium

prezbiterium

fasada

fasada - zdjęcie archiwalne - pocztówka

wieża

kopułka wieży

elewacja południowa

widok na elewację północną

elewacja północna

zakrystia

sygnaturka

wnętrze

ołtarz główny

obraz w płtarzu głównym

polichromia stropu prezbiterium

panorama Wieliczki

fragment polichromii ścian prezbiterium

witraż

witraż Matka Boska

chór

polichromia stropu nawy

dekoracja figuralna ściany nawy

fragment dekoracji figuralnej

dekoracja ornamentalna

orzeł na belce tęczowej

chrzcielnica

ambona

figura przy kościele

wtorek, 9 czerwca 2015

Kraków- Wadów - dwór Badenich

W dzielnicy Krakowa- Wzgórza Krzesławickie ( Nowa Huta) stoi opuszczony budynek murowanego dworu. Dwór ten powstał w 1874 roku, na zlecenie Józefa Badeniego, według projektu Antoniego Łuszczkiewicza, w modnym wówczas stylu neorenesansowej willi włoskiej. Budynek, wzniesiony na planie nieregularnym, powstał na fundamentach wcześniejszego dworu.

Składa się z parterowego korpusu głównego oraz piętrowego skrzydła od strony wschodniej. Elewacje pokrywa delikatne boniowanie oraz sztukaterie z motywem roślinnym, umieszczone w płycinach. Fasadę frontową zdobi ryzalit z arkadowo- filarowym portykiem. W elewacji ogrodowej jako element zdobniczy zastosowano półkoliście zakończone nisze. W jednej z nich stoi posąg Matki Boskiej. Dodatkowo elewację zdobią schody wachlarzowe, które prowadziły do salonu.

Dwór został sprzedany przez rodzinę Badenich, w roku 1930, Zofii Kulinowskiej, która mieszkała w nim do zakończenia II Wojny Światowej.

Po wojnie majątek uległ parcelacji a dwór przeznaczono na szkołę. Od lat 70-tych XX wieku zaadoptowano budynek na przedszkole, przeprowadzając jego remont.

Pod koniec XX wieku o dwór upomnieli się spadkobiercy dawnych właścicieli, co zaowocowało długoletnim procesem sądowym. Uniemożliwił on uzyskanie jakichkolwiek funduszy na remont dworu. Dodatkowo w 2008 roku dach budynku został uszkodzony przez pożar.


W 2017 roku, po wielu latach batalii sądowej, mocno zdewastowany dwór zyskał nowego właściciela, którym został Zarząd Zieleni Miejskiej. W związku z powyższym, planowany jest remont obiektu, którego koszt szacowany jest na około 30 mln złotych. Na razie nowy właściciel szuka pomysłu na zagospodarowanie dworu i otoczenia oraz potrzebnych środków finansowych na remont.

widok ogólny
fasada - zdjęcie archiwalne - Fotopolska
fasada główna

ryzalit z arkadowym portykiem

napis na portyku

elewacja boczna

elewacja ogrodowa- widok z 2000 roku

elewacja ogrodowa

widok na elewację ogrodową i boczną

schody wachlarzowe

wnęki na elewacji ogrodowej
figura Matki Boskiej
fragment zdobień roślinnych
zdobienia


czwartek, 4 czerwca 2015

Sanka - kościół św. Jakuba Starszego

 Murowany kościół parafialny w Sance ( powiat krakowski, gmina Krzeszowice) powstał w latach 1618-1625 w stylu wczesnobarokowym z elementami nawiązującymi do gotyku i renesansu. Jego fundatorem był miejscowy dziedzic Zygmunt Świerczowski.

Jest to skromna jednonawowa świątynia z prezbiterium w formie absydy. W XIX wieku od północy dobudowano zakrystię oraz kruchtę. Jeszcze pod koniec XX wieku istniała drewniana nadbudowa wieży nad kruchtą zachodnią. Obecna niska murowana wieża pochodzi z 1999 roku.

 

W barokowym wnętrzu, nakrytym sklepieniem kolebkowym, zwraca uwagę ołtarz główny z  osiemnastowiecznym obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem, stanowiącym przedmiot kultu.

 

W świątyni zachowały się ciekawe, XVII-wieczne epitafia rodziny Kochańskich. Epitafia wykonane zostały z czarnego marmuru dębnickiego i zawierają, malowane na blasze, owalne portrety zmarłych na złotym tle. Do czasów obecnych zachowały się w oryginale dwa takie portrety ( epitafia Zofii i Łukasza Kochańskich. Portrety na epitafiach umieszczonych w prezbiterium są zrekonstruowane po kradzieżach.

 

Starszym niż kościół zabytkiem była, pochodząca z poprzedniej świątyni,  płyta nagrobna Marcina Świerczowskiego z 1591 roku, wykonana z piaskowca.

 

Kościół w Sance należy do Małopolskiej Drogi św. Jakuba, wpisanej na listę UNESCO.

widok ogólny

panorama

elewacja południowa i prezbiterium

elewacja północna

wieża

tablica pamiątkowa
wnętrze

ołtarz główny

obraz w ołtarzu głównym

ołtarz boczny

chór

epitafium Adama Kochańskiego

portret Adama Kochańskiego

epitafium Anny Kochańskiej

epitafium Łukasza Kochańskiego

portret Łukasza Kochańskiego

epitafium Zofii Kochańskiej

portret Zofii Kochańskiej

chrzcielnica