Dziekanowice- kościół św. Mikołaja i św. Marii Magdaleny

Jedną z niewielu romańskich świątyń w okolicy Krakowa jest kościół ( obecnie filialny) w Dziekanowicach ( powiat myślenicki, gmina Dobczyce). 

Przypuszcza się, że budowla powstała w latach 1150-1190 z inicjatywy księcia krakowskiego Kazimierza II Sprawiedliwego. Z czasów romańskich zachowało się do dzisiaj tylko prezbiterium z ciosanego kamienia (piaskowiec) nakryte sklepieniem krzyżowym. Pierwotnie romańskie prezbiterium pełniło rolę nawy kościoła. Obecna nawa została dobudowana w wieku XVII a zakrystia wiek później. Na początku XIX wieku dobudowano jeszcze kruchtę. Całość nakrywa dwuspadowy dach kryty blachą i ozdobiony sygnaturką.

Podczas prowadzonych w 1957 roku prac konserwatorskich odkryto na ścianach prezbiterium fragmenty polichromii z końca XII wieku. Malowidła te należą do nielicznych zachowanych, z tego okresu, polichromii w Polsce.

Przypuszcza się, że romańską świątynię otaczał mur, którego fragmenty mogły zachować się w strukturze obecnego ogrodzenia.

Przy świątyni zachowały się resztki przykościelnego cmentarza, zamkniętego w XIX wieku.

Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica nakryta gontowym dachem namiotowym.

najstarsza część kościoła

widok na elewację północną i wschodnią

romańskie prezbiterium

prezbiterium- zdjęcie archiwalne - Fotopolska

nawa i wejście glówne

mur okalający kościół

romańskie okno

barokowy portal główny

kropielnica

pozostałości przykościelnego cmentarza

Zembrzyce-dwór

W Zembrzycach ( powiat suski, gmina Zembrzyce ), niewielkiej miejscowości niedaleko zapory w Świnnej Porębie stoi klasycystyczny dwór, cudem uratowany przed ruiną przez obecnych użytkowników, Caritas Archidiecezji Krakowskiej.

Dwór pochodzi z początku XIX wieku ( 1807-1810) i został wzniesiony przez Stanisława Ostrzeszewicza, na planie wydłużonego prostokąta. Jest to budynek murowany, parterowy z piętrowym kolumnowym ryzalitem.

Gdy córka Ostrzeszewicza wychodziła za mąż, dwór jako majątek posagowy panny młodej przeszedł do rodziny Znamięckich.  Majątek z dworem był własnością rodziny Znamięckich do roku 1903, gdy został zapisany w testamencie Zofii Tarnowskiej. Nowa włascicielka nie dawała sobie rady z utrzymaniem dworu i w 1911 roku sprzedała go Karolowi Stefanowi Habsburgowi z Żywca. 

W latach dwudziestych XX wieku część dworu przekazano dla zakonnic na ochronkę.

Po wojnie część dworu przeznaczono na ochronkę Caritasu a w części były mieszkania.

W 1961 roku, po zlikwidowaniu ochronki, w budynku zaczęło funkcjonować przedszkole państwowe. Przedszkole opuściło dwór w 1992 roku, gdy budynek był już w stanie katastrofalnym.

Od tego czasu do roku 2005 dwór pozostawał pusty. W końcu gmina sprzedała go Caritasowi Archidiecezji Krakowskiej. Po kilkuletniej odbudowie, Caritas otworzył w dworku w roku 2011 Warsztat Terapii Zajęciowej. 

widok ogólny

dwór przed wojną - zbiory NAC

zdjęcie archiwalne - Dwór polski w starej fotografii

dwór przed remontem

widok po remoncie

widok od ogrodu

elewacja tylna

brama

Ćwiklice - kościół św. Marcina z Tours

Drewniana świątynia w Ćwiklicach ( powiat pszczyński, gmina Pszczyna) powstała w połowie XV wieku, na pozostałości wcześniejszego kościoła.

Jest to budowla gotycka o konstrukcji zrębowej z jedną nawą i z prezbiterium zamkniętym ścianą prostą. Prezbiterium towarzyszą po bokach; kruchta ( dawna zakrystia) oraz od południa nowa zakrystia. Nawa od zachodu zakończona jest wieżą, dobudowaną na przełomie XIX i XX wieku,  nakrytą baniastym hełmem z latarnią.

We wnętrzu znajdują się trzy barokowe ołtarze oraz chrzcielnica z XVII wieku. W bocznej kaplicy można podziwiać cenny gotycki tryptyk z XV wieku. Ścianę nawy zdobiła pierwotnie polichromia figuralna z XVII wieku, obecnie zachowana we fragmentach. Nowsza polichromia, także barokowa,  pokrywa ściany prezbiterium.

Zachowały się także oryginalne drzwi dębowe z gotyckimi okuciami, pochodzące z poprzedniej świątyni.

widok ogólny

panorama

elewacja północna

zdjęcie archiwalne - Fotopolska

elewacja południowa

prezbiterium

fasada

wieża

sygnaturka i hełm wieży

wejście

tablica 

stare drzwi z okuciem

wnętrze

ołtarz główny

polichromia stropu

ołtarz boczny

barokowa polichromia

sceny Męki Pańskiej

fragment polichromii

ambona

chrzcielnica z Aniołem

tryptyk gotycki

fragment tryptyku

kościół i figura

ogrodzenie

płaskorzeźba

brama

Kraków - elektrownia Teatru Miejskiego

Przy Teatrze im. Słowackiego w Krakowie zachował się budynek elektrowni teatralnej.

Należy on do unikatowych na ziemiach polskich elektrowni teatralnych i jest jednym z najstarszych tego typu budynków w mieście. Pochodzi z 1893 roku.

Elektrownię zaprojektował Jan Zawiejski, autor projektu budynku Teatru Miejskiego ( obecnie im. Słowackiego), do którego przynależała. Architekt zaproponował tutaj rozwiązanie w stylu neorenesansowo-secesyjnej willi, zaskakujące dla funkcji, jaką miał pełnić budynek. Na zewnątrz praktycznie nie widać, że jest to urządzenie techniczne.Nawet komin chowa się zamaskowany w wieży.

Mimo ukrycia technicznej funkcji budynku, szybko zaczęto nazywać go Domem Machin.

Maszyny pracujące w budynku, bardzo nowoczesne jak na owe czasy, sprowadzono z Niemiec.

Wytwarzany w elektrowni prąd służył do oświetlania sceny i wnętrz teatru oraz pracy hydroforu i wodociągu. Nadwyżkę prądu sprzedawano dla innych teatrów krakowskich.

Elektrownia była czynna do roku 1906.

Od roku 1976 w dawnej elektrowni ma swoją siedzibę Scena Miniatura, czyli tzw. mała scena teatru im. Słowackiego.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne

panorama

fasada główna

elewacja tylna

widok na wieżę

wieża z kominem

elewacja boczna

widok na dach

detal elewacji bocznej

detal

szczyty

dekoracja szczytu

widok na fasadę od Plant