niedziela, 7 września 2014

Ćwiklice - kościół św. Marcina z Tours

Drewniana świątynia w Ćwiklicach ( powiat pszczyński, gmina Pszczyna) powstała w połowie XV wieku, na pozostałości wcześniejszego kościoła.

Jest to budowla gotycka o konstrukcji zrębowej z jedną nawą i z prezbiterium zamkniętym ścianą prostą. Prezbiterium towarzyszą po bokach; kruchta ( dawna zakrystia) oraz od południa nowa zakrystia. Nawa od zachodu zakończona jest wieżą, dobudowaną na przełomie XIX i XX wieku,  nakrytą baniastym hełmem z latarnią.

We wnętrzu znajdują się trzy barokowe ołtarze oraz chrzcielnica z XVII wieku. W bocznej kaplicy można podziwiać cenny gotycki tryptyk z XV wieku. Ścianę nawy zdobiła pierwotnie polichromia figuralna z XVII wieku, obecnie zachowana we fragmentach. Nowsza polichromia, także barokowa,  pokrywa ściany prezbiterium.

Zachowały się także oryginalne drzwi dębowe z gotyckimi okuciami, pochodzące z poprzedniej świątyni.

widok ogólny
panorama
elewacja północna
zdjęcie archiwalne - Fotopolska
elewacja południowa

prezbiterium

fasada

wieża

sygnaturka i hełm wieży

wejście

tablica 
stare drzwi z okuciem

wnętrze

ołtarz główny

polichromia stropu

ołtarz boczny
barokowa polichromia

sceny Męki Pańskiej

fragment polichromii


ambona

chrzcielnica z Aniołem

tryptyk gotycki
fragment tryptyku
kościół i figura

ogrodzenie

płaskorzeźba

brama

wtorek, 2 września 2014

Kraków - elektrownia Teatru Miejskiego

Przy Teatrze im. Słowackiego w Krakowie zachował się budynek elektrowni teatralnej.
Należy on do unikatowych na ziemiach polskich elektrowni teatralnych i jest jednym z najstarszych tego typu budynków w mieście. Pochodzi z 1893 roku.

Elektrownię zaprojektował Jan Zawiejski, autor projektu budynku Teatru Miejskiego ( obecnie im. Słowackiego), do którego przynależała. Architekt zaproponował tutaj rozwiązanie w stylu neorenesansowo-secesyjnej willi, zaskakujące dla funkcji, jaką miał pełnić budynek. Na zewnątrz praktycznie nie widać, że jest to urządzenie techniczne.Nawet komin chowa się zamaskowany w wieży.

Mimo ukrycia technicznej funkcji budynku, szybko zaczęto nazywać go Domem Machin.
Maszyny pracujące w budynku, bardzo nowoczesne jak na owe czasy, sprowadzono z Niemiec.

Wytwarzany w elektrowni prąd służył do oświetlania sceny i wnętrz teatru oraz pracy hydroforu i wodociągu. Nadwyżkę prądu sprzedawano dla innych teatrów krakowskich.
Elektrownia była czynna do roku 1906.

Od roku 1976 w dawnej elektrowni ma swoją siedzibę Scena Miniatura, czyli tzw. mała scena teatru im. Słowackiego.

widok ogólny
zdjęcie archiwalne
panorama
fasada główna
elewacja tylna
widok na wieżę
wieża z kominem
elewacja boczna
widok na dach
detal elewacji bocznej
detal
szczyty
dekoracja szczytu
widok na fasadę od Plant

czwartek, 28 sierpnia 2014

Racławice - kościół śś. Piotra i Pawła

Późnobarokowa murowana świątynia parafialna w Racławicach ( powiat miechowski, gmina Racławice) powstała w 1778 roku jako skromna jednonawowa budowla.

Kościół nie jest orientowany a prezbiterium, zakończone ścianą prostą, zwrócone zostało na północ. Prezbiterium nakrywa kopuła na pendentywach a towarzyszą mu po bokach zakrystia i skarbczyk. Fasada świątyni ma charakter parawanowy i zdobią ją nisze z posągami świętych.

 

We wnętrzu zwraca uwagę późnogotycki obraz Sacra Conversazione oraz pochodząca z podobnego okresu figura św. Szczepana.

 

Jako ciekawostkę warto dodać, że w jednym z ołtarzy bocznych umieszczono na szczycie obraz św. Izydora w chłopskiej sukmanie.

 

Kościołowi towarzyszy drewniana dzwonnica, prawdopodobnie z przełomu XVII i XIX wieku.


widok ogólny


prezbiterium
zakrystia

fasada

portal

zwieńczenie portalu


portal - detal

figura na fasadzie
elewacja boczna
okna nawy
okno
detal
wnętrze

widok na ołtarz

obraz gotycki

ołtarz boczny

ambona

chrzcielnica

dzwonnica

zwieńczenie dzwonnicy

detal

sobota, 23 sierpnia 2014

Sieraków - dwór

W Sierakowie ( powiat myślenicki, gmina Dobczyce) znajduje się okazały dwór.

Powstał on na miejscu wcześniejszego, pochodzącego z 1412 roku, dworu rodziny Sierakowskich, którzy rezydowali w nim do końca wieku XVI. Później majątek wraz z dworem przechodzi w ręce ks. Andrzeja Pacanowskiego a następnie rodziny Romiszewskich.

Pod koniec XVIII wieku dwór znowu zmienia właściciela i przechodzi w ręce Przychodzkich, którzy po zniszczeniach budynku w wyniku „ rabacji galicyjskiej” w 1846 roku, wznoszą nowy dwór w stylu klasycystycznym. Nowy budynek dworu o dosyć skromnej architekturze, z kolumnowym portykiem i portykiem z wykuszem od strony ogrodu, otoczony został parkiem angielskim.

Na początku XX wieku majątek z dworem obejmuje rodzina Kucharskich. W 1920 roku właścicielem zostaje jeden z przedstawicieli tej rodziny, polityk i ekonomista Władysław Kucharski. Władysław Kucharski pełnił w rządzie Wincentego Witosa funkcję ministra skarbu. Za jego rządów wybuchł wielki skandal związany z przejęciem przez kapitał francuski, z wielką szkodą dla Skarbu Państwa, zakładów w Żyrardowie.
Była to tak zwana „ afera żyrardowska”, w której brał czynny udział właśnie Kucharski. Próbowano go nawet za ten czyn postawić w roku 1924 przed Trybunałem Stanu, ale nie doszło to do skutku.

Po zakończeniu niesławnej kariery politycznej były minister skarbu osiadł w Sierakowie zajmując się gospodarka oraz prowadząc w Krakowie na Zabłociu niewielką fabrykę.

Wszystkie te działania poszły na marne z powodu nałogu Kucharskiego, jakim był hazard.
W roku 1936 majątek za długi, w tym także Sieraków, przejęła Komunalna Kasa Oszczędności. Taki stan rzeczy trwał do roku 1951, kiedy majątek uległ nacjonalizacji.

Po przejęciu przez Państwo w dworze urządzono ośrodek kolonijny, a od roku 1988 zaczął tutaj funkcjonować szpital uzdrowiskowy ( sanatorium Kinga ) prowadzony przez przedsiębiorstwo Uzdrowiska Krakowskie. Z braku środków finansowych ośrodek został zamknięty w 2005 roku. W rok później dwór wraz z parkiem został zakupiony przez osoby prywatne.

Obecnie, po remoncie całego założenia, mieści się tutaj hotel i restauracja pod nazwą Dwór Sieraków.

W czasie remontu dwór przebudowano. Zachowano zasadniczą bryłę wzniesioną na planie prostokąta z bocznym skrzydłem, które podwyższono i rozbudowano. Pozostawiono dach dwuspadowy oraz środkowy ryzalit z kolumnowym portykiem i dwukolumnowy portyk z wykuszem, od ogrodu. 

Zrewitalizowano także park i podjazd.

widok ogólny
dwór przed przebudową- zdjęcie Wikipedia
elewacja główna
widok z parku
ryzalit z balkonem
elewacja boczna
elewacja ogrodowa
ryzalit ogrodowy

taras ogrodowy
fragment balustrady tarasu
schody do parku