Czchów- kościół Narodzenia NMP

Obecny, gotycki kościół w Czchowie ( powiat brzeski, gmina Czchów)  został wzniesiony na miejscu kamiennej świątyni romańskiej, której relikty zachowały się w przyziemiu.

Kościół gotycki powstał w dwóch etapach. Przed rokiem 1360 wzniesiono prezbiterium, gdzie w strukturze ściany wschodniej użyto detali romańskich. Znacznie później, około 1450 roku, powstał korpus nawowy. W XV lub XVI wieku dobudowano wieżę, którą następnie w XIX wieku obniżono, w obawie przed zawaleniem. Od północy, przy nawie, dobudowano w XVIII wieku prostokątną kaplicę nakrytą kopułą. Na przełomie XIX i XX wieku świątynia uległa kolejnej przebudowie. Powstała wówczas neogotycka fasada oraz wieżyczka ze schodami prowadzącymi na chór muzyczny.

Świątynia czchowska jest kamienną, zbudowaną z wapienia, jednonawową budowlą, orientowaną, z prezbiterium zamkniętym ścianą prostą. Bryła kościoła opięta jest na narożach szkarpami.

Wewnątrz prezbiterium nakryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym ze wspornikami w formie maszkaronów. Ściany prezbiterium pokrywa gotycka polichromia z XIV wieku.

W kościele znajdują się dwa renesansowe, XVI – wieczne nagrobki. Jeden z nich, wykonany z czerwonego marmuru i piaskowca, przedstawia rycerza i jest wizerunkiem Kaspra Wielogłowskiego. Jego autorstwo przypisywane jest włoskiemu rzeźbiarzowi Hieronimowi Canavesiemu . Naprzeciwko umieszczono, nieco późniejszy, nagrobek żony Kaspra Wielogłowskiego wykonany z piaskowca.

Z wyposażenia wnętrza na uwagę zasługują; gotycka chrzcielnica z 1506 roku, gotyckie ścienne tabernakulum wmontowane we wschodnią ścianę prezbiterium oraz rzeźba Piety z XV wieku umieszczona w ołtarzu bocznym.

Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica.

Jako ciekawostkę warto podać, że w bocznym portalu gotyckim umieszczono metalowe kute drzwi, pochodzące przypuszczalnie z pobliskiego zamku.

Na rynku czchowskim, u stóp figury św. Floriana,  można zobaczyć kamiennego lwa, kolejny fragment świątyni romańskiej, poprzedniczki obecnego kościoła.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne

fasada

elewacja południowa

elewacja północna

prezbiterium

detal romański na ścianie prezbiterium

detal romański

kaplica

portal gotycki i drzwi z zamku

wieżyczka ze schodami na chór

wnętrze

wnętrze prezbiterium

polichromia - XIV wiek

fryz na ścianie bocznej prezbiterium

sklepienie krzyżowo-żebrowe

służka

nagrobek Kacpra Wielogłowskiego

postać rycerza

napis na nagrobku w języku polskim

nagrobek zony Wielogłowskiego

fragment postaci kobiety 

gotycka chrzcielnica z herbami

tabernakulum ścienne

ambona

Pieta - rzeźba z XV wieku

epitafium

kropielnica 

zwornik z przedstawieniem kościoła z wieżą

dzwonnica

bramka ogrodzenia

rzeźba romańska z przedstawieniem lwa

rzeźba gryfa z XII wieku - obecnie w Muzeum Narodowym w Krakowie

Poręba Wielka- pałac

Pałac w Porębie Wielkiej (powiat oświęcimski, gmina Oświęcim) powstał z inicjatywy rodziny Bobrowskich, w których rękach majątek znalazł się na początku XIX wieku.

Ignacy Bobrowski zlecił około 1840 roku zaprojektowanie i wzniesienie pałacu znanemu architektowi warszawskiemu Franciszkowi Marii Lanciemu, z pochodzenia Włochowi. 

Architekt zaproponował prostą, jednopiętrową bryłę z półpiętrem, utrzymaną w stylu eklektycznym z elementami gotyku i stylu mauretańskiego. Jest to budowla na planie prostokąta z ryzalitem na osi. Bryłę ożywiał delikatny detal z rozetek, palmet i pasów horyzontalnych. Gzyms wieńczył ozdobny, nawiązujący do gotyku krenelaż.

Pałac znany był z hucznych przyjęć i gościnności gospodarzy. Ignacy i Ludwina Bobrowscy byli także mecenasami i patronami artystów. 

Dwukrotnie w pałacu przebywał znany malarz Artur Grottger. Po raz pierwszy w 1854 roku, jako utalentowany student Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, zaproszony przez Wincentego, syna Ignacego Bobrowskiego na wakacje. Po raz drugi gościł w progach pałacu przez kilka miesięcy w roku 1866, już jako głośny artysta.

Mieszkał wówczas w nieistniejącej od 2001 roku oficynie zwanej „ grottgerówką”, gdzie miał pracownię. Tutaj powstał cykl rysunkowy „ Wojna”, w którym artysta wykorzystał wiele postaci i szczegółów z tutejszych okolic.

W czasie ostatniej swojej bytności w Porębie Wielkiej Grottger był zakochany w 16-letniej Wandzie Monne. Zachowały się niektóre listy artysty do ukochanej, pisane właśnie podczas pobytu w tutejszym pałacu. Miłość Grottgera i młodziutkiej Wandy pozostała niespełniona. Artysta zmarł w rok później w Paryżu a Wanda sprowadziła jego prochy do Lwowa, gdzie spoczął na Cmentarzu Łyczakowskim. Twarz Wandy Monne zdobi każdą postać kobiecą namalowanego przez Grottgera cyklu „ Wojna”.

Wincenty Bobrowski sprzedał Porębę Wielką rodzinie Nowaków, a ci następnie rodzinie Mieroszewskich. W okresie międzywojennym dobra Poręba Wielka były własnością Marii Tyszkiewicz.

Po przejęciu majątku, po drugiej wojnie światowej, przez Państwo w budynku pałacu umieszczono szkołę rolniczą. Krótko przebywały tutaj także siostry zakonne.

Od 1951 roku mieści się w nim szkoła podstawowa. Adaptacja pałacu w latach 50-tych na szkołę doprowadziła do zniszczenia jego pierwotnej bryły i większości detali.

Pałac został odzyskany w 2013 roku przez rodzinę Tyszkiewiczów i po dwóch latach sprzedany, wraz z otaczającym go angielskim parkiem krajobrazowym, gminie Oświęcim.

Na razie gmina stara się wybudować nową szkołę, a do tego czasu w pałacu nadal będzie funkcjonować szkoła podstawowa.

Nie wiadomo jeszcze, jakie plany, co do budynku pałacu i otoczenia ma nowy właściciel.

widok ogólny

zdjęcie archiwalne - Katalog Zabytków Sztuki w Polsce t.1

fasada

zwieńczenie fasady

fragment dekoracji fasady

elewacja ogrodowa

tablica pamiątkowa

Wanda Monne

budynek gospodarczy

aleja parkowa

Zakliczyn- kościół Wszystkich Świętych

Obecna, drewniana świątynia w Zakliczynie( powstała na miejscu poprzedniej, pochodzącej z XIII-XIV wieku.

Wzniesiona w latach 1773-1774 wykonana została z drewna, w konstrukcji zrębowej. Składa się z nawy oraz wielobocznie zamkniętego prezbiterium z dostawionymi do nich zakrystią i kruchtą. Nawa i prezbiterium nakryte zostały czterospadowym dachem. Nawę poprzedza wieża z izbicą, nakryta dachem stożkowym.

Z wcześniejszego kościoła zachował się, przechowywany obecnie we wnętrzu, gotycki krucyfiks, obraz Matki Boskiej „Zakliczyńskiej” oraz kamienna chrzcielnica z XVII wieku.

W latach 70-tych wnętrze kościoła pokryto polichromią wykonaną w technice temperowej.

Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica wzniesiona w 2012 roku.

Na początku XXI wieku przeprowadzono wymianę deskowania kościoła oraz remont dachu.

widok ogólny

widok od prezbiterium

prezbiterium

fasada

wieża

wnętrze

ołtarz główny

ołtarz boczny

chór

gotycki krucyfiks

chrzcielnica

polichromia stropu

polichromia z lat 70-tych XX wieku

fragment polichromii

polichromia

ambona

witraż

epitafium

tablica pamiątkowa

konfesjonał

kropielnica

dzwonnica

kapliczka w pniu drzewa

Biórków Wielki- ruiny dworu

Niedaleko zabytkowego kościoła w Biórkowe Wielkim ( powiat proszowicki, gmina Koniusza),

w zapuszczonym parku, znajdują się ruiny dawnego dworu.

Dwór powstał na przełomie XVIII i XIX wieku, prawdopodobnie staraniem ówczesnych właścicieli Puszetów (de Puget).

Składał się z parterowej części głównej na planie prostokąta oraz, dobudowanego w drugiej połowie XIX wieku, drewnianego, dwukondygnacyjnego skrzydła zachodniego.

Budynek wzniesiono w stylu eklektycznym z elementami neorenesansu.Widać to było na przykładzie półkolistych okien, arkad w portyku głównym, symetrii rozmieszczenia poszczególnych elementów elewacji. Fasada była pokryta boniowaniem. Dwór otaczał zabytkowy park angielski.

Pod koniec XIX wieku majątek, częściowo już rozparcelowany, zakupił Marcjan Woźniakowski 

( ożeniony z córką znanego malarza Henryka Rodakowskiego).

W czasie I wojny Światowej dwór uległ częściowemu zniszczeniu.

Od 1916 do wybuchu II Wojny Światowej majątkiem zarządzał zięć Woźniakowskiego Henryk Straszewski.

Po wywłaszczeniu dwór do roku 1983 roku był zagospodarowany. Mieścił się tutaj m.in. ośrodek zdrowia. Po tym czasie, opuszczony, powoli rozpadał się. W stanie daleko posuniętej ruiny został sprzedany przez gminę w Koniuszy osobie prywatnej. Ale nowi właściciele, po pewnym czasie, przekazali go fundacji „ Dziś i Jutro”, która stara się o fundusze na odbudowę zniszczonego dworu.

widok dworu-koniec lat 90-tych

elewacja frontowa z arkadowym portykiem

elewacja ogrodowa z drewnianym gankiem

ganek

figurka w szczycie ganku

ruiny dworu

widok z parku

fragment parku angielskiego