Radziemice - kościół św. Stanisława Biskupa

Barokowy, murowany, kościół w Radziemicach ( powiat proszowicki, gmina Radziemice) powstał w okresie między 1633 a 1653 rokiem na miejscu wcześniejszego, drewnianego, wzmiankowanego w XV wieku.

Jest to skromna jednonawowa świątynia z prezbiterium zakończonym absydą i przylegającą do niego od południa zakrystią z XX wieku. Nawę wzbogacono po bokach nowszymi kruchtami.

Wyposażenie wnętrza jest głównie barokowe i rokokowe.

Najstarszym elementem wyposażenia jest gotycka chrzcielnica z pierwszej połowy XV wieku, pochodząca z poprzedniego kościoła.

widok ogólny

panorama

prezbiterium

elewacja południowa

elewacja północna

zakrystia

sygnaturka

drzwi boczne

wnętrze

ołtarz główny

ambona

gotycka chrzcielnica

detal chrzcielnicy

figura

figura św. Stanisława

data na postumencie

dzwonnica

Lipnica Murowana- kościół p.w. św. Leonarda

W Lipnicy Murowanej ( powiat bocheński, gmina Lepnica Murowana) znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków architektury drewnianej w Polsce.

Jest to kościół p.w. św. Leonarda.

Powstał on, jak się przypuszcza, pod koniec XV wieku i jest nazywany niekiedy cmentarnym, ze względu na otaczający go cmentarz, pochodzący z XVI wieku.

Świątynia praktycznie od momentu powstania nie uległa znaczącym przeróbkom i zachowała swój pierwotny wygląd. Jedynie w XVII wzbogacono ją o podcienia, czyli soboty oraz wzniesiono sygnaturkę.

Kościół składa się z jednej nawy oraz węższego, wielobocznego prezbiterium. Obie te części nakrywa wspólny wysoki dach z gontu. Budowla wzniesiona jest z drewna modrzewiowego w konstrukcji zrębowej.

Do szczególnie cennego wyposażenia świątyni należą wielobarwne polichromie jego wnętrza. Pochodzą one z końca XV wieku ( prezbiterium) oraz z wieku XVI i XVIII. Są to przedstawienia m.in. Ostatniej Wieczerzy, Sądu Ostatecznego oraz Dekalogu.

Jedno z wejść do kościoła zdobi portal późnogotycki z tzw. oślim grzbietem.

Tradycja mówi, że obecny kościół powstał na miejscu pogańskiej świątyni ( gontyny), której pozostałością ma być tzw. słup Światowida, podpierający od tyłu ołtarz główny. Na słupie wyryty jest podobno wizerunek pogańskiego bożka.

W 1997 roku miejscowość nawiedziła ogromna powódź, która praktycznie porwała kościół. Udało się go uratować dzięki przywiązaniu budowli linami do pobliskiego dębu. 

Po renowacji kościół został w 2003 roku wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

widok ogólny

widok od cmentarza

elewacja boczna

widok od prezbiterium

zdjęcie archiwalne - Fotopolska

fasada

elewacja południowa

soboty

fragment sobót

portal wejściowy

wnętrze

wnętrze zdjęcie archiwalne - Fotopolska

tryptyk św. Leonarda - kopia

tryptyk - oryginał Muzeum Diecezjalne - Tarnów

ołtarz - fragment

tryptyk Adoracja Dzieciątka - Muzeum Diecezjalne w Tarnowie- 3 ćw. XV wieku

chór

ambona

Grupa Ukrzyżowania

polichromia ścian

polichromia stropu

słup Światowida

fragment słupa

płyty nagrobne

Korabniki- dwór

Dwór w Korabnikach (obecnie część Skawiny) został wzniesiony na pozostałościach renesansowego dworu obronnego z lat 1540-1580, zbudowanego przez kasztelana przemyskiego Pawła Korytko. Fragmenty tego dworu są częścią piwnic i konstrukcji parteru istniejącego dworu.

Majątek przechodził w ręce wielu właścicieli a w XVIII wieku dwór jak i towarzyszące mu zabudowania stały opuszczone.

Dopiero w XIX wieku majątek ożywa a w 1885 roku, po nabyciu go przez ziemianina pochodzącego z Wielkopolski, Edwarda Brudzewskiego, przeobrażeniom ulega sam dwór.

Za staraniem nowego właściciela w latach 1885-1892 istniejący budynek dworu rozbudowano o nową cześć, wschodnią. Powstał czterokolumnowy portyk, oraz, od strony południowej, drewniana weranda w stylu szwajcarskim. Dwór nakryto, wysokim dachem mansardowym z lukarnami nadając całości wygląd okazałej willi podmiejskiej.

Edward Brudzewski był nie tylko bardzo dobrym gospodarzem, ale także miłośnikiem literatury i życia artystycznego. Często gościł w swoim dworze artystów z pobliskiego Krakowa. Jego gośćmi byli m.in. Lucjan Rydel i Stanisław Wyspiański. Zachował się nawet w parku dąb, niestety uschnięty, zwany „Dębem Wyspiańskiego”. Pod nim, podobno, lubił przesiadywać autor „ Wesela”.

Po śmierci żony, Brudzewski sprzedał majątek wraz z dworem rodzinie Lisowskich. Lisowscy tak zadłużyli dobra, że zostały one wystawione na licytację. Z licytacji zakupił je Adam Mrozowiecki, ale po kilku latach odsprzedał Bolesławowi Miączyńskiemu.

Ponieważ w ciągu wielu lat dobra korabnickie były sukcesywnie parcelowane, po wojnie dwór z tzw. resztówką nie podlegał reformie rolnej. Ale mimo to dwór w dalszym ciągu przechodził z rąk do rąk. W 1978 roku zakupiła go Akademia Górniczo- Hutnicza w Krakowie, która zamierzała dwór przebudować na hotel. Z planów nic nie wyszło a budynek dworu obracał się w ruinę. Dopiero odkupienie resztówki z dworem przez osobę prywatną, przywróciło dworowi, powoli, jego świetność.

elewacja z kolumnowym portykiem

elewacja ogrodowa z werandą

wjazd do dworu

staw podworski

fragment parku

Ryczów- pałac

W rozległym parku w Ryczowie ( powiat wadowicki, gmina Spytkowice) stoi eklektyczny pałac wzniesiony w stylu tzw. arkadowym, wywodzącym się z niemieckiej architektury romańskiej.

Został wybudowany w latach 1862-1864 na zlecenie ówczesnego właściciela Ryczowa, Tytusa Drohojowskiego.

Pałac jest dwukondygnacyjny, wzniesiony na planie litery L. Fasada wzbogacona jest ryzalitami zakończonymi trójkątnymi szczytami. Północno-wschodni narożnik zdobi wieloboczny ryzalit z loggią. Okna zamknięte są półkoliście. Fasadę wieńczy, biegnący po całości, gzyms arkadkowy.

Pałac otacza, założony w tym samym czasie, park w stylu angielskim o charakterze romantycznym. W parku można spotkać okazy drzew egzotycznych oraz azalii pontyjskich.

Park został wpisany do rejestru zabytków już w roku 1936.

Po śmierci fundatora pałacu cały majątek odziedziczyła córka Józefa, która wyszła za mąż za Mieczysława Błażowskiego. Niestety nowy gospodarz okazał się utracjuszem i hazardzistą a z czasem i alkoholikiem. Majątek został zadłużony. Długi były tak wielkie, że Błażowski popełnił z ich powodu samobójstwo w swoim gabinecie w pałacu w roku 1884. W chwili śmierci miał tylko 41 lat.

Wdowa wraz z córką i synem, który urodził się już po śmierci ojca, starała się wyprowadzić majątek z długów. Niestety nie było to możliwe. Syn okazał się bardzo chorowity i także zmagał się z alkoholizmem. Zmarł młodo a majątek, za wyjątkiem pałacu, rozparcelowano i częściowo zlicytowano.

Pałac wraz z parkiem nabył w 1936 roku, od będącej już w podeszłym wieku Józefy Błażowskiej, generał Zygmunt Piasecki, dowódca krakowskiej brygady kawalerii. Poprzednia właścicielka zastrzegła sobie jednak przy sprzedaży, w dożywocie kilka pokoi wydzielonych w pałacu wraz z utrzymaniem dla niej, jej damy do towarzystwa i mnóstwa kotów. Nowy właściciel pałacu zgodził się na te warunki.

Lata 1936-1939 to zaledwie kilka lat, kiedy pałac przeżywał swoją świetność. Generał Piasecki okazał się znakomitym gospodarzem. W pałacu kwitło życie towarzyskie, gdyż zarówno generał jak i jego żona byli bardzo gościnni.

Gdy wybuchła Druga Wojna Światowa, generał wyruszył na front a jego żona wyjechała wraz z dziećmi na wschód. Lecz po kilku tygodniach, ze względu na inwazję sowiecką, wróciła do pałacu w Ryczowie, który podczas jej nieobecności został splądrowany.

Generał Piasecki dostał się do niewoli niemieckiej i już nigdy do Ryczowa nie powrócił. Zmarł w 1954 roku w Nicei. Żona wraz z dziećmi przeżyła w pałacu cała okupację, udzielając schronienia uchodźcom. W budynku pałacu znajdował się także, przez pewien czas, radziecki szpital polowy, co przyczyniło się do całkowitej dewastacji pałacu i parku.

Po 1945 roku majątek rozparcelowano a właścicieli wywłaszczono. Pani Piasecka zamieszkała w Krakowie, gdzie zmarła w 1991 roku mając 88 lat.

Budynki folwarczne i pałac przejęło PGR. Od lat 70-tych mieściły się tu biura i sklepy Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska. W roku 1980 pałac został opuszczony.

Córka generała odzyskała jednak pałac, kupując go w roku 1991 wraz z parkiem.

Obecnie w pałacu mieści się stała ekspozycja poświęcona generałowi Zygmuntowi Piaseckiemu.  W roku 2010 założona została fundacja „ Pałac w Rryczowie”, dążąca do utworzenia w pałacu muzeum regionalnego o charakterze niepodległościowo-artystycznym.

Ciekawostką związaną z pałacem jest istnienie ducha. Duchem tym jest niefortunny mąż Józefy z Drohojowskich, baron Mieczysław Błażowski. Po popełnieniu samobójstwa, jego zjawa zaczęła, według okolicznej ludności, nawiedzać pałac pod postacią wysokiego jeźdźca na karym koniu.

Zjawa ta, podobno, po zlikwidowaniu pokoju, w którym zginał baron, przestała się przez pewien czas pojawiać w budynku pałacu, ale z kolei zaczęła ukazywać się poza nim.

Ostatni raz duch pojawił się w latach 90-tych XX wieku.

Zjawa barona Błażowskiego figuruje w Leksykonie Duchów Polskich.

Drugą ciekawostką jest fakt, że na terenie parku, nad stawem, znajdował się stary, drewniany dwór, który pozostał tu z czasów, gdy w majątku gospodarowali Cystersi. Niestety dwór spłonął w 1865 roku.

elewacja frontowa

widok pałacu w 1938 roku

elewacja boczna

elewacja boczna widok z parku

ryzalit z loggią

loggia

salon
                                                                               

klatka schodowa

lampa w bibliotece

kafle pieca

fragment dekoracji sufitu

park angielski