gatoma - na tropie zabytków

środa, 4 czerwca 2014

Radocza - kościół Przemienienia Pańskiego

Drewniany kościół w Rakoczy ( powiat wadowicki, gmina Tomice) został wybudowany w 1535 roku, na miejscu wcześniejszego z 1484 roku.

Jest to budowla orientowana z wielobocznym prezbiterium. Prezbiterium poprzedzone jest nawą. Obie te części nakryte są wspólnym dachem. Początkowo kościół był bezwieżowy. Wieża została dostawiona później. Obecna, nakryta strzelistym dachem, pochodzi z początku XX wieku.

Od 1568 roku do 1598 roku był świątynią kalwińską, gdyż ówczesny dziedzic Radoczy był tego wyznania. Świątynia nosiła wówczas wezwanie św. Klemensa. Ponownie, jako świątynia katolicka, został konsekrowany w 1624 roku.

Kościół przechodził kilka renowacji. Pierwszą, poważną w latach 1770-1804 na koszt właścicielki miejscowości Justyny Żarnowieckiej. Następny remont miał miejsce w 1884 roku.

Na początku XX wieku świątynia została powiększona o kaplicę i zakrystię. Wtedy też wzniesiono wspomnianą wyżej wieżę. Gruntowna restauracja, znacznie zniszczonej już świątyni, została przeprowadzona w latach 1981-1986. Wymieniono wtedy prawie całą konstrukcję pozostawiając ze starej kilka belek. Wzniesiono także nowe fundamenty. Z wcześniejszej budowli pozostała tylko dzwonnica. Przeprowadzona renowacja zachowała jednak architektoniczną strukturę kościoła.

W czasie tego remontu powstała obok świątyni dzwonnica oraz chór. Całość otoczono stylowym drewnianym ogrodzeniem, który wzbogacono, w latach 90-tych XX wieku, o 34 drewniane kapliczki m.in. Drogi Krzyżowej.

Powtórna konsekracja kościoła miała miejsce w 1999 roku.

Przy kościele zachował się klasycystyczny nagrobek Ignacego Żarnowieckiego z 1837 roku.

widok ogólny

panorama

kościół i schody

widok na fasadę

fasada

widok od prezbiterium

prezbiterium

zwieńczenie wieży

elewacja południowa

kruchta

elewacja północna

krucyfiks

wnętrze

ołtarz główny

detal ołtarza

ołtarz boczny

brama

bramka boczna

zabytkowy nagrobek

herb na nagrobku

kapliczki

jedna z kapliczek

obraz w kapliczce

piątek, 30 maja 2014

Hucisko- krzesło Kantora

W niewielkiej miejscowości Hucisko,( powiat wielicki, gmina Gdów) zamieszkał jeden z najwybitniejszych światowych twórców teatralnych XX wieku- Tadeusz Kantor.

Założyciel teatru Cricot 2 w Krakowie, twórca przełomowych w historii teatru spektakli takich jak: Umarła klasa, Wielopole, Wielopole czy Niech sczezną artyści, zbudował swój dom niedaleko dworu w Hucisku. Dom, wzniesiony według projektu artysty, przypomina chałupę w stylu podhalańskim i zamek jednocześnie.

I właśnie przy tym domu stoi bardzo nietypowa rzeźba. Jest to ogromne, 14- metrowe, betonowe krzesło, które powstało w 1995 roku, już po śmierci Kantora, ale według jego projektu. Krzesło jest nawiązaniem do niezrealizowanych planów artysty, aby wokół zaprojektowanego przez siebie domu postawić kilka rzeźb z cyklu, który nazwał „ pomnikami niemożliwymi”.
Podobna rzeźba, tylko z drewna, stała także w Oslo a kilka lat temu postawiono mniejszą kopię
"krzesła" we Wrocławiu.

Do pomnika – krzesła niełatwo trafić, mimo niezłego oznakowania. Dom Kantora otoczony jest gęstymi krzakami a wejście zamknięte na głucho. Na co dzień nikt w tym domu nie mieszka. Bezpośrednia droga do posiadłości to właściwie droga polna, na którą lepiej nie wjeżdżać samochodem, zwłaszcza po deszczu lub w czasie zimy, gdy jest lód.

Krzesło też jest szczelnie zasłonięte krzakami i zdjęcia można zrobić tylko zza ogrodzenia.

krzesło Kantora

niedziela, 25 maja 2014

Kraków - kościół św. Krzyża

Obok Teatru im. Słowackiego w Krakowie znajduje się murowany, gotycki kościół z XIV wieku. Kościół należy do najczystszych stylowo budowli gotyckich w Polsce.

Wzniesiono go w kilku etapach. Na początku wieku powstało prostokątne prezbiterium a kwadratowa nawa z palmowym sklepieniem wspartym na jednym filarze, powstała w połowie tego stulecia. Do korpusu przylega późniejsza, bo XV wieczna wieża. W XVI i XVII wieku do gotyckiej bryły dobudowano trzy boczne kaplice.

Świątynia otoczona była w średniowieczu cmentarzem oraz połączona z nie zachowanymi budynkami klasztoru i szpitala św. Ducha.

Kościół spłonął w XVI wieku, ale szybko go odbudowano. Z czasem przechodził kilka renowacji.

We wnętrzu zachowały się fragmenty średniowiecznej polichromii. Obecna dekoracja ścienna pochodzi z XIX wieku i jest częściową rekonstrukcją renesansowych malowideł z XVI wieku.

Z elementów wyposażenia warto wymienić gotycką chrzcielnicę z XV wieku, barokową szafę organową, fragment gotyckiego tryptyku, manierystyczny lawaterz w kruchcie wejściowej.

Obok kościoła stoi najstarszy w Krakowie dom mieszkalny. Pochodzi z okresu wczesnego średniowiecza i pełni obecnie funkcję plebanii. Planowane jest otwarcie w tym budynku przykościelnego muzeum.