gatoma - na tropie zabytków

wtorek, 15 kwietnia 2014

Tropie- kościół pw. Świętych Pustelników Andrzeja,Świerada i Benedykta

W niewielkiej miejscowości Tropie ( powiat nowosądecki, gmina Gródek nad Dunajcem ) znajduje się prawdziwa perełka małopolskiej architektury sakralnej.

Na wzgórzu, nad samą taflą Jeziora Czchowskiego, stoi jeden z najpiękniej położonych kościołów w Polsce.

Romańska świątynia jednonawowa, pochodzi z przełomu XI-XII wieku i należy do najstarszych w tej części naszego kraju.

Jak głosi tradycja, kościół powstał na miejscu pustelni św. Świerada, benedyktyńskiego mnicha żyjącego na przełomie X i XI wieku. Obecna budowla nie była prawdopodobnie pierwszą świątynią na tym miejscu. Badania archeologiczne z lat 60-tych XX wieku potwierdziły istnienie śladów wcześniejszej, mniejszej budowli o charakterze sakralnym.

Z budowli ukończonej w XII wieku przetrwało tylko prezbiterium zakończone prostą ścianą, trzy romańskie okna, obecnie częściowo zamurowane, oraz fragmenty polichromii na zewnątrz i we wnętrzu kościoła.

Podczas przebudowy w XIII i XIV wieku, po najazdach tatarskich, które znacznie zniszczyły świątynię, dobudowano od północy zakrystię. Z tego czasu pochodzi także ostrołukowe odrzwia bocznego wejścia do kościoła oraz niektóre okna.

Kolejna przebudowa kościoła miała miejsce w wieku XVI, gdy ponownie został on zdewastowany, tym razem przez arian. W 1634 roku dodano kruchtę i kaplicę.

Od 1959 roku w świątyni przechowywane są relikwie św. Świerada, ofiarowane przez biskupa Nitry.

W ostatnich latach kościół odnowiono i pokryto nowym dachem, po tym jak poprzedni zniszczyła wichura.

Kościół po restauracji oraz rewitalizacji otoczenia stał się niezwykle „fotogeniczny”.

Z tarasu obok roztacza się piękna panorama na Jezioro Czchowskie i zamek Tropsztyn a położenie świątyni na skalnym wzgórzu, tuż nad taflą jeziora, przydaje jej dodatkowego uroku.

Polecam gorąco wizytę w tym malowniczym miejscu.

Zwłaszcza, że niedaleko kościoła znajduje się jeszcze kilka obiektów. Między innymi grota św. Świerada a obok niej murowana kapliczka z XVIII wieku oraz resztki pnia starego dębu, gdzie według legendy chronił się Święty.

Ciekawym i stosunkowo nowym elementem towarzyszącym świątyni w Tropiu jest

„ Kamienny różaniec polskich świętych”. Ten położony w plenerze i opasujący kościół różaniec jest pamiątką obchodów, w 1998 roku, Tysiąclecia życia św. Świerada w pustelni w Tropiu. Różaniec został wykonany przez miejscowego kamieniarza i składa się z kamiennych kul- paciorków oraz krzyży z umieszczonymi na nich inskrypcjami dotyczącymi 15 polskich świętych.

widok ogólny

panorama

kościół i dzwonnica

widok z tarasu dla pielgrzymów

kościół i jezioro- archiwalne - Fotopolska

widok od prezbiterium

elewacja północna

elewacja północna- Fotopolska

szkarpa

prezbiterium

kościół i mur

widok od dzwonnicy

dekoracja elewacji

okno

dekoracja naroża

fryz

okno i data

okno romańskie prezbiterium

detal

wnętrze

strop

fragment polichromii

ambona

chór

epitafia

epitafium

zacheusz

okno romańskie wewnętrzne

portal

portal gotycki

fragment różańca

różaniec

krzyż różańca

pień drzewa

kropielnica

stary nagrobek

widok na jezioro

zamek Tropsztyn

czwartek, 10 kwietnia 2014

Pławowice - pałac Morstinów

We wsi Pławowice ( powiat proszowicki, gmina Nowe Brzesko) znajduje się jeden z najcenniejszych pałaców wiejskich w stylu klasycystycznym na terenie Polski.

Majątek od około 1740 roku aż do 1945 roku należał do rodziny Morstinów. Na zlecenie jednego z nich, Ignacego Morstina, został wzniesiony w latach 1804- 1805, według projektu wybitnego architekta tego okresu Jakuba Kubickiego, obecny pałac.

Zbudowano go na niewielkim wzniesieniu w otoczeniu rozległego parku krajobrazowego. Klasycystyczna bryła została zaprojektowana na planie prostokąta z portykami kolumnowymi w stylu doryckim, zwieńczonymi trójkątnymi tympanonami. Jednak projekt zawiera pewną anomalię w stosunku do obowiązujących wówczas reguł. Zwykle w takich pałacach część reprezentacyjna znajdowała się na parterze. Tutaj jest odwrotnie. Kondygnację reprezentacyjną wraz z dużym holem i salonem z wnękami umieszczono na piętrze. Podobno dawniej w salonie mieściła się loża masońska.

Na dole znalazły się pokoje gościnne, pomieszczenia gospodarcze oraz biblioteka.

W roku 1886 pałac został rozbudowany. Dobudowano jedno skrzydło wg projektu Tadeusza Stryjeńskiego. Dobudowa ta zburzyła symetryczny wygląd elewacji.

Wjazd do pałacu prowadził przez bramę, której strzegły dwa lwy. Lwy te zostały w 1964 roku przeniesione do Krakowa i teraz stoją przy schodach do głównego wejścia Wieży Ratuszowej na Rynku Głównym. W Pławowicach pozostały ich mniejsze kopie.

W parku znajduje się też kapliczka, która jest wcześniejsza od pałacu. Pochodzi bowiem z 1802 roku.

Ostatnim przedwojennym właścicielem Pławowic był Ludwik Hieronim Morstin, który zorganizował w pałacu, w latach 1928-29, zjazdy wybitnych poetów i pisarzy z okresu XX- lecia międzywojennego. Na tych zjazdach obecni byli m.in. Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Maria Pawlikowska-Jasnorzewska.

W 1945 roku Morstinowie opuścili pałac w obawie przed aresztowaniem a Ludwik Morstin przekazał go w tym samym roku, wraz z bogatymi zbiorami bibliotecznymi, związkowi Literatów Polskich. Niestety związek nie był w stanie utrzymać pałacu.

Obiekt został zatrzymany przez Państwo i rozszabrowany. W 1997 roku kupiła go firma Tele-Fonika. Zdołała ona jednak tylko uporządkować nieco park i przeprowadzić niezbędne prace zabezpieczające w pałacu.

Dopiero od 2007 roku jest nadzieja, że ten stan się zmieni. Cały kompleks pałacowo-parkowy ma, bowiem nowych właścicieli, rodzinę Tomaszewskich.

widok ogólny

panorama

podjazd - zdjęcie zbiory NAC

fasada frontowa

widok na fasadę frontową- zbiory NAC

portyk kolumnowy

fasada ogrodowa - zdjęcie zbiory NAC

fragment salonu - zdjęcie zbiory NAC

gabinet - zdjęcie zbiory NAC

kaplica dworska-zdjęcie zbiory NAC

kolumna z figurą

jeden z lwów w parku pałacowym

lwy na Rynku Głównym w Krakowie

brama wjazdowa

piątek, 4 kwietnia 2014

Wola Radziszowska- kościół filialny Wniebowzięcia NMP

Drewniana świątynia w Woli Radziszowskiej ( powiat krakowski, gmina Skawina) to budowla późnogotycka z końca XV wieku. Z tego okresu pochodzi nawa i wielobocznie zamknięte prezbiterium. Wzniesione zostały w konstrukcji zrębowej i pokryte gontowym dachem, na którym umieszczono później sygnaturkę.

Do korpusu dostawiono, na przełomie XVI i XVII wieku, wieżę nakrytą ostrosłupowym dachem z izbicą o unikalnym kształcie. Bryłę wzbogaca od północy zakrystia a od południa kruchta.

We wnętrzu kościoła ściany i stropy pokrywa polichromia z XVIII I XIX wieku. Zachowały się także gotyckie, ostrołukowe portale, barokowa ambona oraz ołtarze z obrazami. Do cenniejszych należy obraz z ołtarza bocznego, św. Anna Samotrzeć, namalowany na złotym tle.

Kościół otacza drewniane ogrodzenie z bramkami.