poniedziałek, 24 lutego 2014

Paszkówka - pałac Wężyków

Zanim powstał obecny pałac w Paszkówce ( powiat wadowicki, gmina Brzeźnica), w południowo-zachodnim narożniku parku stał stary, prawdopodobnie drewniany, dwór z drugiej połowy XVIII wieku, rozebrany w wieku następnym.

Około 1830 roku majątek nabył Leonard Wężyk i to on wraz z żoną Ludwiką z Żeleńskich,  zlecili budowę obecnego pałacu. Powstał on wg projektu architekta Feliksa Księgarskiego  (architekt ten był również autorem projektu budynku Collegium Novum UJ w Krakowie). Budowa trwała od roku 1865 do roku 1870 i kosztowała 100 tyś. złotych reńskich.

Jest to piętrowa budowla na planie wydłużonego prostokąta z ośmioboczną wieżą, przylegającą do skrzydła wschodniego. Styl pałacu jest niejednoznaczny, ale w jakiś sposób nawiązuje do gotyku angielskiego. Nad wejściem głównym umieszczone są herby Wężyków i Żeleńskich. Elewację zdobią liczne gzymsy, fryzy oraz dekoracyjne obramienia okien. W medalionach pod oknami znajdują się rzeźby, przypominające głowy z Sali Poselskiej zamku na Wawelu.

Wężykowie byli właścicielami pałacu do końca II wojny światowej. W roku 1948 nastąpiła parcelacja majątku i w pałacu umieszczono szkołę a następnie przychodnię zdrowia.

Od lat siedemdziesiątych XX wieku, przez około 20 lat, w pałacu mieścił się Dom Wypoczynkowy
„ Kasztelanka”. Przed jego otwarciem, został przeprowadzony, jedyny w czasach socjalizmu, remont budynku.

Po 1989 roku majątek wraz z pałacem przeszedł na własność gminy Brzeźnica i stał przez kilka lat opuszczony. W roku 1997 kupił go prywatny inwestor, który przeprowadził gruntowny remont zniszczonej siedziby Wężyków z przeznaczeniem na hotel i centrum konferencyjne, które funkcjonuje do dzisiaj.

Wokół pałacu rozciąga się park z pozostałością dawnego ogrodu włoskiego z XVIII wieku. Zachowały się resztki szpalerów grabowych oraz nikłe fragmenty fos i wałów. Nad piwnicą, pełniącą funkcję lodowni, w oryginalnym założeniu ogrodu włoskiego, znajdował się kopiec widokowy. Za kopcem nie było wówczas drzew i można było stamtąd podziwiać panoramę okolicy.

widok ogólny
zdjęcie lotnicze - lata 20-te XX wieku

pałac jesienią
pałac jako dom wypoczynkowy

fasada
ryzalit z wejściem głównym
elewacja ogrodowa
wieża i elewacja boczna
fragment jednego z ryzalitów
loggia ogrodowa
kartusze herbowe Wężyków i Żeleńskich
drzwi wejściowe
ozdobne okno
medalion z "głową wawelską"
fryzy ozdobne
sień
salon
lustro w salonie
fragment sufitu salonu
park
aleja parkowa i lodownia

środa, 19 lutego 2014

Wielogłowy - kościół Wniebowzięcia NMP

Niewielki kościół gotycki we wsi Wielogłowy ( powiat nowosądecki, gmina Chełmiec) należy do najstarszych świątyni w okolicy. Datę jego powstania określa się na rok 1318. 

Jest to budowla murowana i otynkowana. Najstarsza część to prostokątne prezbiterium nakryte sklepieniem kolebkowym o wykroju ostrołukowym. Nieco młodsza jest późnogotycka nawa nakryta stropem.

Kościół uległ rozbudowie w pierwszej połowie XVII wieku. Wzniesiono wówczas po stronie północnej zakrystię oraz kaplicę zwaną „ Kurowską” a od południa kruchtę. Prawdopodobnie wówczas pojawiła się także niska wieża od zachodu. 

Z okresu gotyku pochodzi kilka portali, w tym jeden późnogotycki, uskokowy z bogatym laskowaniem w tzw. typie długoszowskim. W prezbiterium zachował się okulus z gotyckim kamiennym maswerkiem z XIV wieku.

Na ścianie prezbiterium odkryto fragmenty renesansowej polichromii z napisami i kartuszami herbowymi. Polichromia pochodzi z okresu, gdy kościół służył w XVI wieku jako zbór ariański.

Wyposażenie wnętrza jest w większości późnorenesansowe i barokowe. Zwracają uwagę dwa ołtarze boczne w formie tryptyków, pochodzące z XVII wieku. Zachowała się także kamienna chrzcielnica wczesnobarokowa oraz kilka płyt nagrobnych. Najstarsza z nich, z herbami i napisem minuskułowym,  pochodzi z XV wieku. Ściany zdobią także barokowe epitafia.

Opisywana świątynia znajduje się obecnie pod opieką pobliskiego kościoła parafialnego.

widok ogólny

widok przed remontem

panorama

prezbiterium
okulus
elewacja północna
kaplica
elewacja południowa
kruchta południowa
kapliczka przy wieży
portal - arkada
wieża
portal wejściowy
detal
dachy
wnętrze
ołtarz główny
ołtarz boczny
portal długoszowy - zdjęcie parafii
chrzcielnica - zdjęcie parafii
płyty nagrobne - zdjęcie parafii
portal ostrołukowy
wejście boczne

nagrobek przy ogrodzeniu
brama ogrodzenia
kaplica cmentarna
drzewo


piątek, 14 lutego 2014

Skawina- secesyjny ratusz

Budynek ratusza usytuowany jest w południowo-zachodniej części rynku w Skawinie ( powiat krakowski, gmina Skawina).

Jest to budowla wzniesiona w 1904 roku w stylu secesyjnym. Autorem projektu był Władysław Ekielski.

Szczególną uwagę przyciąga wieża ratusza. Zdobią ją kolumny z arkadami w dolnej kondygnacji, trójdzielne okna, tarcze zegarowe oraz fantazyjny, drewniany hełm pokryty blachą. Dodatkowo wzrok przyciągają zdobienia malarskie z motywami roślinnymi wokół okien i tarcz zegarowych.

W ratuszu mieści się Urząd Miasta i Gminy.

widok ogólny
zdjęcie archiwalne - zbiory NAC
panorama
elewacja północna
wieża
ozdobny hełm
dekoracja zegarów
dekoracja okien
arkady
portal wejściowy